samenvatting inleiding tot de criminologie

1 : Inleiding tot de criminologie




Inleiding tot de criminologie



DEEL 1
I NLEIDING – CRIMINOLOGISCH RELEVANTE FIGUREN
DEFINITIES CRIMINALITEIT EN CRIMINOLOGIE (DE ZOEKTOCHT NAAR EEN GEDEGEN CONCEPTUALISERING)
Defi niti e criminologie

 Wetenschap
--> laten leiden door de feiten

Wetenschap bestaat uit
 Kennisobject
--> objectwetenschap == nadenken over wat interesseert ons, wat is ons object
o Criminaliteit
--> jurist spreekt over een misdrijf – materieel element = daad + moreel element = opzet
--> juridisch gezien 3 soorten misdrijven – misdaad + wanbedrijf + overtreding
--> criminologie bestudeert criminaliteit zijnde de misdrijven
o Deviantie
== afwijkend gedrag (geen misdrijf)
o Overlast
== wanneer een burger zich begint te ergeren in uw gedrag
--> incivility == gedrag dat je als normale, correcte burger niet stelt
--> later strafbare overlast
--> dreiging == schadelijke sektarische organisaties, proliferatie, terreur, georganiseerde
misdaad
o Strafrechtsbedeling
== strafrechtsketen --> vooraleer gedrag of schuldig verzuim (= iets niet doen) strafbaar is
1) criminaliseren ( decriminaliseren)
2) opsporing (federale politie, lokale politie, arbeidsinspectie, douane,..)
3) strafvordering – vervolgen
4) berechten
5) strafuitvoering
o Penologie
== strafkunde  Waarom straffen we mensen? Wat is de rol van straffen?
 Theorievorming  recht, sociologie, psychologie, politicologie, geschiedenis, economie, culturele
studies …
== kennis halen uit andere disciplines (want objectwetenschap)
 Methodologie
== onderzoek

,2 : Inleiding tot de criminologie

Andere definiëring kennisobject

 Criminologische relatie tussen :
--> wanneer men een kennisobject wil bestuderen kan men 5 vragen stellen == relatie tussen :
o Dader – slachtoffer – criminaliteit – etiologie – reactie
 Individualiteit
 Socialiteit (nature/nurture/culture)
 Cultuur
 Structuur

1) Wie is dader?

SR : dader/mededader (= hulp onontbeerlijk om misdrijf mogelijk te maken)/medeplichtige
(= mogelijkheid mee geschapen om misdrijf mogelijk te maken)

Crimineel/afwijkend gedrag == menselijk gedrag ( criminologie == menswetenschap)

2) Wie is het slachtoffer ?

Impliceert relatie tussen dader en slachtoffer.

Rol slachtoffer (al dan niet in het tot stand komen van het misdrijf) == victimologie 
passieve of actieve rol slachtoffer

Slachtoffer  mensen/dieren/voorwerpen

3) Over welke criminaliteit spreken we ?

Misdaden/wanbedrijven/overtredingen

4) Waarom plegen mensen (geen) criminaliteit?

Waarom == etiologie == oorzakenleer

5) Wat is de reactie op criminaliteit ?

Formele reactie (vb. politie spoort op, OM beslis over vervolging)  instellingen die reageren
op criminaliteit

 Definitie “European Society of Criminology” (ESC) :
o The term criminology, refers to all scholarly, scientific and professional knowledge
concerning (ESC, 2000) :
== alle wetenschappelijke, professionele, kennis over de
 The explanation (= etiologie)
 Prevention (= preventie)
 Control (= controle)
--> inzetten op de controle van bepaalde criminaliteit omdat men ze prioriteit vindt
== criminele politiek == strafrechtelijk beleid
 Treatment of crime, delinquency, offenders and victims (= behandeling)
 Measurement of crime (= meten)
 Detection of crime (= opsporen)
 Legislation (= wetgeving)
 The practice of criminal law, law enforcement, judicial and correctional systems (=
strafrechtsketen)

VVC == Vlaamse Vereniging voor Criminologie (Paul Ponsaers) --> voorzitter Wim Hardyns

,3 : Inleiding tot de criminologie

Defi niti e criminaliteit

 Gedrag dat indruist tegen de (straf)wet
--> gedrag == som van onze persoonlijkheid + situatie + situatie kan veranderen, triggerend werken,
remmend werken
 Handelingen die indruisen tegen de waarden, normen en regels van de maatschappij
(vb. categorisch imperatief (Kant) – doe niet aan iemand anders wat je zelf niet wilt aangedaan
worden)
 Handelingen die schade berokkenen aan naasten, de maatschappij…
(vb. druggebruiker – berokkent schade aan zichzelf)
Preventie == harm reduction (zorgt ervoor social harm te voorkomen)
 Vrijwillige inbreuken op maatschappelijke regels met schade (vb. overlast)

 Criminologen kijken ruimer dan het klassieke strafrecht!

Bepalende elementen in het normati ef conti nuüm “criminaliteit”

 Strafbaarstelling
o Vb. alcohol – cannabis
--> gedoogbeleid
 Inbreuk op andere (rechts)normen (sociaal recht, mensenrechten…)
 Pakkans/kans op sanctie
o Criminaliteit = wanneer politie (kan) ingrijpen (ook GAS?)
 Historische stabiliteit van de norm
o Cannabis, alcohol
o Bedelen
o Homoseksualiteit
o Verkrachting binnen huwelijk
o Mensenhandel …
 Ruimtelijke stabiliteit van de norm
o Regulering cannabisbezit en –gebruik in verschillende landen
o Euthanasie, abortus…

 We beschouwen iets als crimineel maar dat wordt meestal bepaald door tijd en ruimte --> criminaliteit is
een normaal maatschappelijk gegeven, er zal altijd criminaliteit zijn maar die kan wel verschillen in tijd en
ruimte

, 4 : Inleiding tot de criminologie

 Naar criminaliteit kijken in functie van de ernst van de feiten – kleine criminaliteit, georganiseerde
criminaliteit, straatcriminaliteit…

 Schaal
o Individueel druggebruik vs georganiseerde drugshandel
o Onstabiele regio’s vs oorlog
o Terechtwijzing vs ontnemen recht op vrije meningsuiting
 Graad van organisatie
o Individueel – bende – georganiseerd …
 Toegebrachte schade
o Fysiek – psychosociaal – eigendom …
 Identificeerbaar slachtoffer?
o Individu(en) – bedrijven – organisaties …
 (on)rechtvaardigheid : eigen normatief kader, morele principes
o Criminaliteit of wettelijke zelfverdediging
o Social harm
 Aard van de middelen betrokken bij de feiten
o Diefstal vs overval met wapen
o Cannabis vs heroïne
 Wie is de dader?
o Individu
o Bedrijf / organisatie
o Staat
o Identificeerbaarheid/zichtbaarheid : straatbendes vs. Witteboordencriminelen
 Hoedanigheid dader
o Overvaller – advocaat – politieman(vrouw) – militair
o Geweld monopolie ? ‘licence to kill’?
o Criminaliteit in functie?
 Wie is het slachtoffer + hoedanigheid
o Vb. ‘onschuldige toerist’
o Vb. militair
 Opzet/agency
o Zich prostitueren (akkoord, keuze??) vs. Pooier, gebruik van diensten minderjarige
prostituees
 Motieven
o ‘terreur’ vs. ‘zelfverdediging’; ‘vrijheidsstrijder’ vs. ‘terrorist’; ‘verzetbeweging’ vs.
‘terroristische groepering’
 Observeerbare daad?
o Denken/overtuiging/propaganda vs. Daden (vb. Syriëstrijders)
o Daad – onthouding/omissie (vb. schuldig verzuim)
 Waar vinden de feiten plaats?
o Private sfeer/publieke ruimte
o In real time – in cyber space