Les 3: Emotieregulatie
1. Emotieregulatie als explanans voor dissociaties
Het begrip emotieregulatie is vooral in het leven geroepen om dissociaties tussen verschillende componenten van
emoties te verklaren.
VB: Er kan een dissociatie zijn tussen gevoelens die je verwacht op basis van de stimulus (en dus
appraisal) en gevoelens die uit de gelaatsexpressie af te lezen valt.
VB: Er kan ook een dissociatie zijn tussen wat iemand zegt over zijn gevoelens en iemands
gelaatsexpressie of gedrag.
Het explanandum is in dit geval: Dissociaties tussen componenten.
Het explanans is in dit geval: Emotieregulatie, of succesvolle pogingen tot het beïnvloeden van de emotie.
Affectprogrammatheorieën en de eerste variant van appraisaltheorieën stellen dat er voor elke basisemotie een
affectprogramma en, of een appraisalpatroon is dat de overige componenten in een emotionele episode veroorzaakt.
Omdat al deze componenten een gezamenlijke oorzaak hebben verwacht men een sterke coherentie tussen deze
componenten.
VB: Men verwacht dat het affectprogramma van angst zal leiden tot vluchtgedrag, een gelaatsexpressie van
angst, en gevoelens van angst.
Als er dissociaties optreden moeten die verklaard worden door een bijkomend mechanisme in te roepen:
emotieregulatie.
Psychologische constructivistische theorieën voorspellen een zwakke coherentie tussen de componenten. Ze
hebben dus geen nood aan een mechanisme dat de dissociaties kan verklaren. Dit wil echter niet zeggen dat er
geen ruimte is voor emotieregulatie binnen deze theorieën.
Niet alle dissociaties tussen componenten moeten noodzakelijk verklaard worden door emotieregulatie. Er kan ook
sprake zijn van emotiecompetitie of een mix van emoties.
Emotiecompetitie: Er zijn meerdere emoties in competitie, eerder dan dat één doel het andere proces als
object heeft.
2. Structurele verklaring als basis voor de intensionele definitie van emotieregulatie
Structurele verklaring: Componenten van emotieregulatie.
Intensionele definitie: Afbakening van het begrip emotieregulatie.
Regulatie is een ander woord voor controle: emotieregulatie is dus controle over emotie.
We spreken van controle over emotie als …
Er een doel is met betrekking tot de emotie: In de meeste gevallen is dit het doel om de emotie te
veranderen of te beïnvloeden.
Het doel bereikt wordt: De emotie is veranderd (dit is het effect).
Er een causale relatie is tussen dit doel en het effect. Een emotie kan ook spontaan veranderen.
1
, De term emotieregulatie wordt soms ook gebruikt om te verwijzen naar pogingen om emoties te veranderen
ongeacht of deze succesvol zijn of niet (dus enkel het eerste streepje).
Naast emotieregulatie worden er in de psychologische literatuur ook nog andere vormen van regulatie of controle
onderscheiden, cf. zelfregulatie of zelfcontrole (VB: Impulsen onderdrukken in verslavingen, ADHD, …)
3. Divisiodefinitie
Divisiodefinitie: Subset of soorten emotieregulatie.
Er zijn verschillende soorten van emotieregulatie gebaseerd op types van doelen, types van emoties waarop ze
betrekking hebben of componenten, de mate waarin de controle bewust is en van wie het doel uitgaat.
3.1 Upregulatie en Downregulatie (Richtingen van regulatie)
Er zijn verschillende doelen mogelijk: Het doel om te upreguleren (versterken) of te downreguleren doelen
(verzwakken).
Emotieregulatie kan toegepast worden op negatieve en positieve emoties.
Als je het type doel en de valentie van de emotie combineert, resulteert dit in vier soorten van emotieregulatie.
Upregulatie van positieve emoties.
Downregulatie van positieve emoties.
Downregulatie van negatieve emoties
Upregulatie van negatieve emoties.
DUS: Emotieregulatie omvat niet enkel hedonische regulatie (de upregulatie van positieve emoties en de
downregulatie van negatieve emoties), maar ook contra-hedonische regulatie (de upregulatie van negatieve
emoties en de downregulatie van positieve emoties).
3.2 Controle over de emotie
Emotieregulatie is controle over emotie. Die controle kan bewust of onbewust zijn. Als het doel tot regulatie frequent
gesteld wordt, verdwijnt het uit het bewustzijn. Recente studies bieden steun voor onbewuste regulatie.
3.3 Van jezelf of buitenaf
Het doel om je emotie te beïnvloeden kan vanuit jezelf komen of van buitenaf. Je kan zelf willen dat een emotie
verandert of iemand anders kan dat willen (VB: Ouders gebruiken allerlei strategieën om de emoties van hun
kinderen te reguleren; therapeuten passen technieken toe om de emoties van patiënten te reguleren). In het eerste
geval spreken we van intrinsieke regulatie, in het tweede geval van extrinsieke regulatie. In deze cursus ligt de
focus op intrinsieke regulatie.
2
1. Emotieregulatie als explanans voor dissociaties
Het begrip emotieregulatie is vooral in het leven geroepen om dissociaties tussen verschillende componenten van
emoties te verklaren.
VB: Er kan een dissociatie zijn tussen gevoelens die je verwacht op basis van de stimulus (en dus
appraisal) en gevoelens die uit de gelaatsexpressie af te lezen valt.
VB: Er kan ook een dissociatie zijn tussen wat iemand zegt over zijn gevoelens en iemands
gelaatsexpressie of gedrag.
Het explanandum is in dit geval: Dissociaties tussen componenten.
Het explanans is in dit geval: Emotieregulatie, of succesvolle pogingen tot het beïnvloeden van de emotie.
Affectprogrammatheorieën en de eerste variant van appraisaltheorieën stellen dat er voor elke basisemotie een
affectprogramma en, of een appraisalpatroon is dat de overige componenten in een emotionele episode veroorzaakt.
Omdat al deze componenten een gezamenlijke oorzaak hebben verwacht men een sterke coherentie tussen deze
componenten.
VB: Men verwacht dat het affectprogramma van angst zal leiden tot vluchtgedrag, een gelaatsexpressie van
angst, en gevoelens van angst.
Als er dissociaties optreden moeten die verklaard worden door een bijkomend mechanisme in te roepen:
emotieregulatie.
Psychologische constructivistische theorieën voorspellen een zwakke coherentie tussen de componenten. Ze
hebben dus geen nood aan een mechanisme dat de dissociaties kan verklaren. Dit wil echter niet zeggen dat er
geen ruimte is voor emotieregulatie binnen deze theorieën.
Niet alle dissociaties tussen componenten moeten noodzakelijk verklaard worden door emotieregulatie. Er kan ook
sprake zijn van emotiecompetitie of een mix van emoties.
Emotiecompetitie: Er zijn meerdere emoties in competitie, eerder dan dat één doel het andere proces als
object heeft.
2. Structurele verklaring als basis voor de intensionele definitie van emotieregulatie
Structurele verklaring: Componenten van emotieregulatie.
Intensionele definitie: Afbakening van het begrip emotieregulatie.
Regulatie is een ander woord voor controle: emotieregulatie is dus controle over emotie.
We spreken van controle over emotie als …
Er een doel is met betrekking tot de emotie: In de meeste gevallen is dit het doel om de emotie te
veranderen of te beïnvloeden.
Het doel bereikt wordt: De emotie is veranderd (dit is het effect).
Er een causale relatie is tussen dit doel en het effect. Een emotie kan ook spontaan veranderen.
1
, De term emotieregulatie wordt soms ook gebruikt om te verwijzen naar pogingen om emoties te veranderen
ongeacht of deze succesvol zijn of niet (dus enkel het eerste streepje).
Naast emotieregulatie worden er in de psychologische literatuur ook nog andere vormen van regulatie of controle
onderscheiden, cf. zelfregulatie of zelfcontrole (VB: Impulsen onderdrukken in verslavingen, ADHD, …)
3. Divisiodefinitie
Divisiodefinitie: Subset of soorten emotieregulatie.
Er zijn verschillende soorten van emotieregulatie gebaseerd op types van doelen, types van emoties waarop ze
betrekking hebben of componenten, de mate waarin de controle bewust is en van wie het doel uitgaat.
3.1 Upregulatie en Downregulatie (Richtingen van regulatie)
Er zijn verschillende doelen mogelijk: Het doel om te upreguleren (versterken) of te downreguleren doelen
(verzwakken).
Emotieregulatie kan toegepast worden op negatieve en positieve emoties.
Als je het type doel en de valentie van de emotie combineert, resulteert dit in vier soorten van emotieregulatie.
Upregulatie van positieve emoties.
Downregulatie van positieve emoties.
Downregulatie van negatieve emoties
Upregulatie van negatieve emoties.
DUS: Emotieregulatie omvat niet enkel hedonische regulatie (de upregulatie van positieve emoties en de
downregulatie van negatieve emoties), maar ook contra-hedonische regulatie (de upregulatie van negatieve
emoties en de downregulatie van positieve emoties).
3.2 Controle over de emotie
Emotieregulatie is controle over emotie. Die controle kan bewust of onbewust zijn. Als het doel tot regulatie frequent
gesteld wordt, verdwijnt het uit het bewustzijn. Recente studies bieden steun voor onbewuste regulatie.
3.3 Van jezelf of buitenaf
Het doel om je emotie te beïnvloeden kan vanuit jezelf komen of van buitenaf. Je kan zelf willen dat een emotie
verandert of iemand anders kan dat willen (VB: Ouders gebruiken allerlei strategieën om de emoties van hun
kinderen te reguleren; therapeuten passen technieken toe om de emoties van patiënten te reguleren). In het eerste
geval spreken we van intrinsieke regulatie, in het tweede geval van extrinsieke regulatie. In deze cursus ligt de
focus op intrinsieke regulatie.
2
