Hoofdstuk 1: Engels in het basisonderwijs
In 1981 werd de wet op het basisonderwijs aangenomen, waarin het Engels als
verplicht vak werd geïntroduceerd. 80 tot 100 uur in de hoogste klassen.
Vanaf het begin werden in de wet vier voorwaarden genoemd waaraan voldaan
moest worden om het experiment ‘Engels in het basisonderwijs’ te laten slagen:
1. Engels diende een geïntegreerde plek te krijgen in het lesprogramma van de
Nederlandse basisschool.
2. Leerkrachten dienen behoorlijk opgeleid te zijn.
3. Er moest een goede aansluiting met het voortgezet onderwijs tot stand komen
4. Er moest verantwoord lesmateriaal beschikbaar zijn.
Cursusjaar 1986/1987 is Engels een verplicht vak in groep 7/8
Sinds 1 augustus 2006 zijn er kerndoelen voor Engels, in totaal met 7 vakken.
De redenen om een vreemde taal in te voeren in het basisonderwijs:
- Europees beleid, 1969.
- Pedagogische en leerpsychologische redenen, jonge kind leert makkelijker.
Onderzoeksresultaten
- Beter oor voor klanken en spontaner tot 12 jaar.
- Taalverwerving door imitatie, niet door inzicht in de taalstructuur.
- Het leren van een vreemde taal stimuleert het abstraherend vermogen.
Vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto) in Nederland
- Vvto: vroeg vreemdetalenonderwijs, waarbij leerlingen vanaf groep 1-2
minimaal 60 minuten per week Engels krijgen.
- Vto; vervroegd vreemdetalenonderwijs voor groep 5-6 met 2x 30 minuten per
week.
- Naast Engels kan je ook kiezen voor Frans of Duits (makkelijker voor aan de
grens)
- EarlyBird, scholen.
Voordelen VVTO:
- De leerlingen krijgen meer inzicht in taal in het algemeen.
- Ze krijgen meer zelfvertrouwen.
- Het draagt bij aan een meer verdraagzaamheid voor anderstaligen.
- De attitude met betrekking tot het leren van talen wordt positief beïnvloed.
- De kinderen krijgen een betere uitsprak en een grotere woordenschat.
Tweetalig onderwijs en Content and Language Integrated Learning (CLIL)
- Andere vakken worden ook in het Engels gegeven, zoals aardrijkskunde of
geschiedenis.
Sociaal-culturele redenen:
- Engels als lingua franca -> internationaal communicatiemiddel.
- De meeste andere Europese landen kiezen voor Engels -> Luxemburg niet.
- Angelsaksische cultuur -> tv, muziek, films, spellen.
Redenen voor Engels als verplicht vak:
- Het is Europees beleid.
- Pedagogische en leerpsychologische redenen.
- Minimaal vier jaar aaneengesloten Engels voor leerlingen; twee jaar Engels in
het basisonderwijs plus twee jaar Engels in de basisvorming.
- Engels is een internationale taal.
- Engels maakt deel uit van de Nederlandse cultuur.
Middelbare Engels:
1
, - De beginsituatie loopt sterk uiteen.
- De aanleverende basisscholen werken heel verschillend.
- De bestede lestijden varieert sterk.
- Het effect van Engels in het basisschoolonderwijs verdwijnt snel.
- De spreekvaardigheid van de basisschoolleerkracht is gebrekkig.
- De basisschoolleerkracht is onvoldoende opgeleid voor het vak Engels.
Europese Referentiekader (ERK). Deze can do statements bestaan uit zes niveaus,
van A1 tot C2.
Peiling en rapportage aan het eind van de basisschool
Het Europees Taalportfolio bevat zes deel portfolio's
o 9+ (BO)
o 12+ en 15+ (VO)
o bve (beroepsonderwijs)
o NT2 (volwassen migranten)
o Hbo
o (Taal)docenten
- Een portfolio
▪ Een talenpaspoort
▪ Een taalbiografie, beschreven door de leerling, met persoonlijke
ervaringen
▪ Een persoonlijk dossier
▪ Het kan meegenomen worden naar de basisvorming en vormt
dan een goede bron van informatie voor de docent, vooral ook
omdat er naast de checklist nog andere informatie kan worden
overgedragen, bijvoorbeeld leerervaringen buiten school.
- Een Cito-toets voor Engels in het basisonderwijs; me2!
o Niveaus A1 en A2 van ERK. In juni 2006 was de eerste toets voor eind
groep 7, later in 2007/2008 voor halverwege groep 8.
o De toets omvat de onderdelen:
▪ Luistervaardigheid door middel van film- en audiofragmenten
▪ Leesvaardigheid door middel van korte informatieve teksten
▪ Passieve schriftelijke woordenschat door middel van onder meer
matching exercises (plaatje-woord).
- Toetsen van Anglia Network Europe
o 10 toetsen op A1 tot A2 niveau. Voor individueel niveau
- Differentiatie in de brugklas
o Er wordt niks meegedaan, bijna geen differentiatie in de klas
- Samenwerkingsverbanden tussen basisonderwijs en voortgezet onderwijs
Om een goede overgang naar het voortgezet onderwijs te kunnen maken is de leraar
basisonderwijs op de hoogte van de kerndoelen primair onderwijs en de kerndoelen
van het voortgezet onderwijs.
Regionale netwerken: scholen die doorgaan op het kind zijn niveau. Niet opnieuw
beginnen met Engels. Scholen kunnen dan kijken in “de schoolkeuze krant” welke
school kijkt naar het individuele niveau. (Samenwerking BO en VO)
Gemeenschappelijke module: ook samenwerking tussen pabo’s en
lerarenopleidingen voortgezet onderwijs binnen een bepaalde regio, bijvoorbeeld in
2
, de vorm van een gemeenschappelijke module, zou al in een vroeg stadium kunnen
bijdragen aan een betere aansluiting met het vervolgonderwijs. (Tweetalig minor)
De opleiding van leerkrachten Engels
De VO-leerkrachten vinden het Engels van de BO-leerkrachten niet goed. Met name
de uitspraak van basisschoolleerkrachten laat te wensen over en het is juist de
uitspraak van de leerkracht die kinderen feilloos imiteren; auditief materiaal (cd’s
e.d.) heeft daar veel minder invloed op.
Verschillen in bekwaamheid:
- 2002 38% geen scholing Engels BO-leerkrachten
- 2006 50% geen Engels op pabo gehad
- 1/3 geen specifieke scholing gehad voor Engels.
Verschillen in lestijd in Engels:
- Door tijd is er zoveel verschil tussen de niveaus van leerlingen
- Daarom zou het beter zijn als de officieuze richtlijn van minimaal een uur
Engels per week een verplicht karakter zou krijgen.
De leraar is zelf in staat klanken van het Engels zo te produceren dat er geen
verwarring ontstaat. Hij kan de leerlingen de productie van specifieke klanken en
uitspraak aanleren.
Engels op de pabo
De opleiding van groepsleerkrachten:
- Sinds 1995 mogen scholen ook een vakleerkracht voor Engels aanstellen.
- De eigen leerkracht kent de sterke en zwakke kanten van zijn leerlingen en
kan daardoor beter differentiëren dan de vakleerkracht die een keer per week
langskomt.
- VO didactisch en pedagogisch gevaar, meer correctheid en minder
communicatieve, groepsleerkracht beter samenhang met andere vakken,
groepsleerkracht onvoldoende opgeleid.
- In de december 1997 verscheen startbekwaamheden leraar primair onderwijs,
waarin voor alle vakgebieden op de pabo wordt beschreven wat beginnende
leerkrachten minimaal moeten beheersen. Met ingang van 1 augustus 2006
zijn deze startbekwaamheden wettelijk van kracht geworden.
Het kerncurriculum
- In december 2010 werd kennisbasis Engels taal op de pabo gepubliceerd,
waarin beschreven staat wat een pabo student minimaal zou moeten weten
over de didactiek van het vak Engels, terwijl B2 van het ERK het gewenste
niveau dient te zijn voor taalvaardigheid.
- Dit was niet haalbaar binnen vier jaar van de pabo
- In 2012 volgde de publicatie een goede basis, waarin de commissie de
volgende adviezen geeft voor alle vakken op de pabo
o Stel eisen aan de instroom
o Ontwikkel een beperkt kerncurriculum voor alle vakken
o Zorg voor landelijke toetsing als extra garantie voor (een deel van) het
kerncurriculum
o Ontwikkel mogelijkheden tot profilering op een of meer vakken
o Stel aanvullende bekwaamheidseisen in de inductieperiode, dat wil
zeggen de eerste paar jaar dat de leraar werkzaam is in
basisonderwijs, dus na de initiële opleiding.
- Voor het vak Engels betekent dit:
3
In 1981 werd de wet op het basisonderwijs aangenomen, waarin het Engels als
verplicht vak werd geïntroduceerd. 80 tot 100 uur in de hoogste klassen.
Vanaf het begin werden in de wet vier voorwaarden genoemd waaraan voldaan
moest worden om het experiment ‘Engels in het basisonderwijs’ te laten slagen:
1. Engels diende een geïntegreerde plek te krijgen in het lesprogramma van de
Nederlandse basisschool.
2. Leerkrachten dienen behoorlijk opgeleid te zijn.
3. Er moest een goede aansluiting met het voortgezet onderwijs tot stand komen
4. Er moest verantwoord lesmateriaal beschikbaar zijn.
Cursusjaar 1986/1987 is Engels een verplicht vak in groep 7/8
Sinds 1 augustus 2006 zijn er kerndoelen voor Engels, in totaal met 7 vakken.
De redenen om een vreemde taal in te voeren in het basisonderwijs:
- Europees beleid, 1969.
- Pedagogische en leerpsychologische redenen, jonge kind leert makkelijker.
Onderzoeksresultaten
- Beter oor voor klanken en spontaner tot 12 jaar.
- Taalverwerving door imitatie, niet door inzicht in de taalstructuur.
- Het leren van een vreemde taal stimuleert het abstraherend vermogen.
Vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto) in Nederland
- Vvto: vroeg vreemdetalenonderwijs, waarbij leerlingen vanaf groep 1-2
minimaal 60 minuten per week Engels krijgen.
- Vto; vervroegd vreemdetalenonderwijs voor groep 5-6 met 2x 30 minuten per
week.
- Naast Engels kan je ook kiezen voor Frans of Duits (makkelijker voor aan de
grens)
- EarlyBird, scholen.
Voordelen VVTO:
- De leerlingen krijgen meer inzicht in taal in het algemeen.
- Ze krijgen meer zelfvertrouwen.
- Het draagt bij aan een meer verdraagzaamheid voor anderstaligen.
- De attitude met betrekking tot het leren van talen wordt positief beïnvloed.
- De kinderen krijgen een betere uitsprak en een grotere woordenschat.
Tweetalig onderwijs en Content and Language Integrated Learning (CLIL)
- Andere vakken worden ook in het Engels gegeven, zoals aardrijkskunde of
geschiedenis.
Sociaal-culturele redenen:
- Engels als lingua franca -> internationaal communicatiemiddel.
- De meeste andere Europese landen kiezen voor Engels -> Luxemburg niet.
- Angelsaksische cultuur -> tv, muziek, films, spellen.
Redenen voor Engels als verplicht vak:
- Het is Europees beleid.
- Pedagogische en leerpsychologische redenen.
- Minimaal vier jaar aaneengesloten Engels voor leerlingen; twee jaar Engels in
het basisonderwijs plus twee jaar Engels in de basisvorming.
- Engels is een internationale taal.
- Engels maakt deel uit van de Nederlandse cultuur.
Middelbare Engels:
1
, - De beginsituatie loopt sterk uiteen.
- De aanleverende basisscholen werken heel verschillend.
- De bestede lestijden varieert sterk.
- Het effect van Engels in het basisschoolonderwijs verdwijnt snel.
- De spreekvaardigheid van de basisschoolleerkracht is gebrekkig.
- De basisschoolleerkracht is onvoldoende opgeleid voor het vak Engels.
Europese Referentiekader (ERK). Deze can do statements bestaan uit zes niveaus,
van A1 tot C2.
Peiling en rapportage aan het eind van de basisschool
Het Europees Taalportfolio bevat zes deel portfolio's
o 9+ (BO)
o 12+ en 15+ (VO)
o bve (beroepsonderwijs)
o NT2 (volwassen migranten)
o Hbo
o (Taal)docenten
- Een portfolio
▪ Een talenpaspoort
▪ Een taalbiografie, beschreven door de leerling, met persoonlijke
ervaringen
▪ Een persoonlijk dossier
▪ Het kan meegenomen worden naar de basisvorming en vormt
dan een goede bron van informatie voor de docent, vooral ook
omdat er naast de checklist nog andere informatie kan worden
overgedragen, bijvoorbeeld leerervaringen buiten school.
- Een Cito-toets voor Engels in het basisonderwijs; me2!
o Niveaus A1 en A2 van ERK. In juni 2006 was de eerste toets voor eind
groep 7, later in 2007/2008 voor halverwege groep 8.
o De toets omvat de onderdelen:
▪ Luistervaardigheid door middel van film- en audiofragmenten
▪ Leesvaardigheid door middel van korte informatieve teksten
▪ Passieve schriftelijke woordenschat door middel van onder meer
matching exercises (plaatje-woord).
- Toetsen van Anglia Network Europe
o 10 toetsen op A1 tot A2 niveau. Voor individueel niveau
- Differentiatie in de brugklas
o Er wordt niks meegedaan, bijna geen differentiatie in de klas
- Samenwerkingsverbanden tussen basisonderwijs en voortgezet onderwijs
Om een goede overgang naar het voortgezet onderwijs te kunnen maken is de leraar
basisonderwijs op de hoogte van de kerndoelen primair onderwijs en de kerndoelen
van het voortgezet onderwijs.
Regionale netwerken: scholen die doorgaan op het kind zijn niveau. Niet opnieuw
beginnen met Engels. Scholen kunnen dan kijken in “de schoolkeuze krant” welke
school kijkt naar het individuele niveau. (Samenwerking BO en VO)
Gemeenschappelijke module: ook samenwerking tussen pabo’s en
lerarenopleidingen voortgezet onderwijs binnen een bepaalde regio, bijvoorbeeld in
2
, de vorm van een gemeenschappelijke module, zou al in een vroeg stadium kunnen
bijdragen aan een betere aansluiting met het vervolgonderwijs. (Tweetalig minor)
De opleiding van leerkrachten Engels
De VO-leerkrachten vinden het Engels van de BO-leerkrachten niet goed. Met name
de uitspraak van basisschoolleerkrachten laat te wensen over en het is juist de
uitspraak van de leerkracht die kinderen feilloos imiteren; auditief materiaal (cd’s
e.d.) heeft daar veel minder invloed op.
Verschillen in bekwaamheid:
- 2002 38% geen scholing Engels BO-leerkrachten
- 2006 50% geen Engels op pabo gehad
- 1/3 geen specifieke scholing gehad voor Engels.
Verschillen in lestijd in Engels:
- Door tijd is er zoveel verschil tussen de niveaus van leerlingen
- Daarom zou het beter zijn als de officieuze richtlijn van minimaal een uur
Engels per week een verplicht karakter zou krijgen.
De leraar is zelf in staat klanken van het Engels zo te produceren dat er geen
verwarring ontstaat. Hij kan de leerlingen de productie van specifieke klanken en
uitspraak aanleren.
Engels op de pabo
De opleiding van groepsleerkrachten:
- Sinds 1995 mogen scholen ook een vakleerkracht voor Engels aanstellen.
- De eigen leerkracht kent de sterke en zwakke kanten van zijn leerlingen en
kan daardoor beter differentiëren dan de vakleerkracht die een keer per week
langskomt.
- VO didactisch en pedagogisch gevaar, meer correctheid en minder
communicatieve, groepsleerkracht beter samenhang met andere vakken,
groepsleerkracht onvoldoende opgeleid.
- In de december 1997 verscheen startbekwaamheden leraar primair onderwijs,
waarin voor alle vakgebieden op de pabo wordt beschreven wat beginnende
leerkrachten minimaal moeten beheersen. Met ingang van 1 augustus 2006
zijn deze startbekwaamheden wettelijk van kracht geworden.
Het kerncurriculum
- In december 2010 werd kennisbasis Engels taal op de pabo gepubliceerd,
waarin beschreven staat wat een pabo student minimaal zou moeten weten
over de didactiek van het vak Engels, terwijl B2 van het ERK het gewenste
niveau dient te zijn voor taalvaardigheid.
- Dit was niet haalbaar binnen vier jaar van de pabo
- In 2012 volgde de publicatie een goede basis, waarin de commissie de
volgende adviezen geeft voor alle vakken op de pabo
o Stel eisen aan de instroom
o Ontwikkel een beperkt kerncurriculum voor alle vakken
o Zorg voor landelijke toetsing als extra garantie voor (een deel van) het
kerncurriculum
o Ontwikkel mogelijkheden tot profilering op een of meer vakken
o Stel aanvullende bekwaamheidseisen in de inductieperiode, dat wil
zeggen de eerste paar jaar dat de leraar werkzaam is in
basisonderwijs, dus na de initiële opleiding.
- Voor het vak Engels betekent dit:
3
