Samenvatning Werken met Sysngtemen
Hoofdsngtuk 1 Het karakter en de plaatsng van de sngysngteemtheorie
Theorieën over mensngelijk ingedraing:
• Psngychoanalysnge
Sigmund Freud
Psychoanalyse bestaat uit:
- De psychoanalytsche theorie: behandelt de dynamiek van de psychische processen van de mens,
die voor een belangrijk deel onbewust zijn en bepaald worden door verdringing en
afweermechanismen.
- De psychoanalytsche therapie: vorm van therapeutsch handelen waarbij uitsluitend psychische
beïnvloedingsmiddelen worden aangewend om stoornissen op het spoor te komen en op te hefen.
Aspecten theorie Freud:
- 3 ontwikkelingsfasen:
1 Orale fase
2 Anale fase
3 Fallische/genitale fase
Wanneer fase niet goed doorlopen wordt kan het zich later aandienen als een
persoonlijkheidsstoornis of psychische aandoening.
- Persoonlijkheidsmodel waarin 3 elementen worden onderscheiden:
1 Id (Es): lustprincipe
2 Ego (Ich): realiteitsprincipe, lust maximaliseren en pijn minimaliseren zonder in botsing te komen
met de eisen van de omgeving, bevat ook verdedigingsmechanismen (bijv. projectee
3 Superego (Über-Ich): moreel gedrag, geweten en het Ego-ideaal
- Aandacht voor het onbewuste
• Behaviorisngme
Pavlov en Skinner
Psychologie van waarneembaar gedrag. Mens komt als een tabula rasa (onbeschreven blade en doet
ervaringen op en leert.
Klassieke conditonering (Pavlove, experimenten met honden.
Operante conditonering (Skinnere, experimenten met raten.
Gedragstherapie: de therapievorm die gebaseerd is op het behaviorisme, gewenst gedrag aan leren
en ongewenst gedrag af leren.
Uitgangspunt welke het behaviorisme deelt met de systeemtheorie:
We kunnen niet naar het binnenste van de mens kijken en moeten het doen met wat we kunnen
zien: het waarneembare menselijk gedrag.
• Humanisngtisngche psngycholoingie
Abraham Maslow
Nadruk ligt op de menselijke mogelijkheden, de mogelijkheid van de mens om te kiezen en zich te
ontplooien.
Behoefehiërarchie:
1 Fysieke behoefen
2 Behoefe aan veiligheid
,3 Behoefe aan liefde, afecte en de behoefe om bij andere mensen te horen
4 Behoefe aan erkenning en waardering
5 Behoefe aan groei en zelfverwerkelijking
Spiritualiteit als element van groei.
Carl Rogers is therapeut van de cliëntgerichte therapie, een therapie die ervan uitgaat dat de cliënt
zo veel mogelijk door eigen inzicht en op eigen kracht weer greep op zijn situate dient te krijgen.
• Sysngteemtheorie
Individu in zijn omgeving.
Systeemtheorie heef haar basis in het consngtructivisngme. Ofwel de subjecteve werkelijkheid
(werkelijkheid die wij zelf maken en construerene is een fundamenteel gegeven.
Synthetisngche benaderiningsngiijee (Ludwig von Bertalanfye: vanuit het grotere geheel, ofwel op
synthetsche of holistsche wijze, naar dingen/elementen kijken verbreedt tot algemene
systeemtheorie (ASTe.
1956: artkel van Gregory Bateson en drie andere auteurs verschijnt, waarin de oorzaken voor
bepaalde vormen van disfunctoneren van mensen niet binnen het individu zelf worden gezocht,
maar binnen hun omgeving of binnen hun systeem.
1966: boek The social psychology of organizatons van Katz en Kahn is gepubliceerd, waarin een
systeemtheoretsche benadering van organisates wordt geïntroduceerd.
1967: boek van Watzlawick en collega’s verschijnt, heel belangrijk geweest voor de verspreiding van
het systeemtheoretsch gedachtegoed.
Focus van individu naar gezin.
De systeemtheorie heef ingrijpende gevolgen gehad voor de praktjk van de kinderbescherming.
Kinderen werden zeer vaak uit huis geplaatst omdat er werd gedacht dat het kind niet wilde deugen
dus gestraf moest worden en behandeld. De nieuwe praktjk die zichtbaar werd, was dat men de
kinderen veel minder vaak uit huis plaatste, maar ondersteuning werd geboden aan het gezin.
Wanneer een bepaalde wetenschap objecten met behulp van de systeemtheorie bestudeert:
- Wil men die objecten bestuderen in een breder kader, geplaatst in hun context.
- Wil men naar de dingen kijken via het meer omvatend ingeheel.
- Kan men een beter begrip van de sociale werkelijkheid krijgen indien men de brede blik hanteert en
probeert de dingen in een breed persngpectief te bezien.
- Ziet men eenvoudig meer wanneer men vanuit het ingeheel naar de delen kijkt en de dingen
probeert sngynthetisngch of vanuit het ingeheel te benaderen.
- Probeert men de objecten te zien alsng onderdelen van en beïnvloed door het sngysngteem iaarvan eij
deel uitmaken.
- Gaat het om een wijze van benaderen waarbij men veel aandacht heef voor de sngtructuur
iaarbinnen deee diningen hun plaatsng en onderlininge verband hebben.
- Gaat het om ‘inclusngief’ denken en kijken, wat betekent dat men de omgeving ‘meeneemt’ in zijn
wijze van kijken en benaderen.
Belaningrijksngte uitinganingsngpunten van de sngysngteemtheorie:
1 Het geheel is meer dan de som van de delen.
2 In een systeem hangt alles met alles samen.
3 Het systeem bepaalt in belangrijke mate het gedrag van de individuen.
4 Het systeem probeert zich op allerlei manieren aan te passen aan zijn omgeving, omdat het wil
overleven.
, 5 Een systeem heef de eigenschap zichzelf te handhaven en te blijven voortbestaan wanneer het
eigenlijk geen recht van bestaan meer heef.
Factoren die het gedrag van mensen beïnvloeden, worden in het systeem gezocht.
Systeemtheorie is de-individualisngerend. Dat wil zeggen dat men de gesignaleerde problemen
losmaakt van het individu.
De benadering van de systeemtheorie is nuchter en zakelijk: zij wenst niet te speculeren over de
bedoelingen en moteven van mensen.
Interacteaspecten van bepaalde verschijnselen worden onvoldoende onderkend.
Binnen de systeemtheorie staat het begrip informatie centraal. Het systeem functoneert doordat er
voortdurend informate wordt uitgewisseld tussen de delen van het systeem en tussen het systeem
en zijn omgeving.
Feedback: organismen, organisates, groepen en gezinnen zijn in staat informate vanuit het systeem
of van daarbuiten te ontvangen en te verwerken, waardoor ze het vermogen hebben hun eigen
functoneren bij te sturen.
Feedback in systeemtheoretsche zin is een breder begrip en duidt op alle processen van
informateterugkoppeling en uverwerking (circulaire informateprocessene.
Neingatieve feedback: erop gericht veranderingen tegen te gaan in een systeem.
Posngitieve feedback: erop gericht dat het systeem verandert en dat een bepaalde systeemnorm die
tot dan toe gold, wordt losgelaten.
Herhaling: kenmerk waaraan men een systeem herkent.
Patroon: één keer is toeval, twee keer valt op, drie keer is een patroon.
Beperking zorgt voor vertrouwdheid en zekerheid en creëert een bepaalde mate van
beheersbaarheid en voorspelbaarheid van de situate.
Redundantie (= patroont: veel informate binnen het systeem is overbodig, bevat geen nieuwe
informate, herhaalt zichzelf en past volledig in het patroon dat ons al bekend was.
Alle gedrag is communicate. Communicatie = interactie = ingedraing = beïnvloedining.
Communicate is informate die gevolgen heef.
Veringelijkining tusngsngen de eerdere psngycholoingisngche sngtrominingen en de sngysngteemtheorie:
Traditionele psngycholoingie Sysngteembenaderining
Individugericht Systeemgericht
Intrapsychische benaderingswijze (binnen de Interpersoonlijke benaderingswijze (relates en
persoone patronen tussen mensene
Geïnteresseerd in waarneembaar en niet- Uitsluitend geïnteresseerd in waarneembaar
waarneembaar gedrag gedrag
Het verleden wordt van groot belang geacht Het verleden wordt van veel minder belang
geacht
De waaromvraag staat in het teken van de De waaromvraag staat in het teken van de
persoonsanalyse systeemanalyse (niet zoeken naar redenen,
maar naar de aard van patronene
Men maakt onderscheid tussen normaal en Men maakt onderscheid tussen de
abnormaal gedrag van het individu verschillende gedragingen van het systeem
Men gaat uit van een eenduidige oorzaken, van Men gaat niet uit van eenduidige oorzaken,
zogenoemde lineaire causngaliteit: oorzaak maar van zogenoemde circulaire causngaliteit:
Hoofdsngtuk 1 Het karakter en de plaatsng van de sngysngteemtheorie
Theorieën over mensngelijk ingedraing:
• Psngychoanalysnge
Sigmund Freud
Psychoanalyse bestaat uit:
- De psychoanalytsche theorie: behandelt de dynamiek van de psychische processen van de mens,
die voor een belangrijk deel onbewust zijn en bepaald worden door verdringing en
afweermechanismen.
- De psychoanalytsche therapie: vorm van therapeutsch handelen waarbij uitsluitend psychische
beïnvloedingsmiddelen worden aangewend om stoornissen op het spoor te komen en op te hefen.
Aspecten theorie Freud:
- 3 ontwikkelingsfasen:
1 Orale fase
2 Anale fase
3 Fallische/genitale fase
Wanneer fase niet goed doorlopen wordt kan het zich later aandienen als een
persoonlijkheidsstoornis of psychische aandoening.
- Persoonlijkheidsmodel waarin 3 elementen worden onderscheiden:
1 Id (Es): lustprincipe
2 Ego (Ich): realiteitsprincipe, lust maximaliseren en pijn minimaliseren zonder in botsing te komen
met de eisen van de omgeving, bevat ook verdedigingsmechanismen (bijv. projectee
3 Superego (Über-Ich): moreel gedrag, geweten en het Ego-ideaal
- Aandacht voor het onbewuste
• Behaviorisngme
Pavlov en Skinner
Psychologie van waarneembaar gedrag. Mens komt als een tabula rasa (onbeschreven blade en doet
ervaringen op en leert.
Klassieke conditonering (Pavlove, experimenten met honden.
Operante conditonering (Skinnere, experimenten met raten.
Gedragstherapie: de therapievorm die gebaseerd is op het behaviorisme, gewenst gedrag aan leren
en ongewenst gedrag af leren.
Uitgangspunt welke het behaviorisme deelt met de systeemtheorie:
We kunnen niet naar het binnenste van de mens kijken en moeten het doen met wat we kunnen
zien: het waarneembare menselijk gedrag.
• Humanisngtisngche psngycholoingie
Abraham Maslow
Nadruk ligt op de menselijke mogelijkheden, de mogelijkheid van de mens om te kiezen en zich te
ontplooien.
Behoefehiërarchie:
1 Fysieke behoefen
2 Behoefe aan veiligheid
,3 Behoefe aan liefde, afecte en de behoefe om bij andere mensen te horen
4 Behoefe aan erkenning en waardering
5 Behoefe aan groei en zelfverwerkelijking
Spiritualiteit als element van groei.
Carl Rogers is therapeut van de cliëntgerichte therapie, een therapie die ervan uitgaat dat de cliënt
zo veel mogelijk door eigen inzicht en op eigen kracht weer greep op zijn situate dient te krijgen.
• Sysngteemtheorie
Individu in zijn omgeving.
Systeemtheorie heef haar basis in het consngtructivisngme. Ofwel de subjecteve werkelijkheid
(werkelijkheid die wij zelf maken en construerene is een fundamenteel gegeven.
Synthetisngche benaderiningsngiijee (Ludwig von Bertalanfye: vanuit het grotere geheel, ofwel op
synthetsche of holistsche wijze, naar dingen/elementen kijken verbreedt tot algemene
systeemtheorie (ASTe.
1956: artkel van Gregory Bateson en drie andere auteurs verschijnt, waarin de oorzaken voor
bepaalde vormen van disfunctoneren van mensen niet binnen het individu zelf worden gezocht,
maar binnen hun omgeving of binnen hun systeem.
1966: boek The social psychology of organizatons van Katz en Kahn is gepubliceerd, waarin een
systeemtheoretsche benadering van organisates wordt geïntroduceerd.
1967: boek van Watzlawick en collega’s verschijnt, heel belangrijk geweest voor de verspreiding van
het systeemtheoretsch gedachtegoed.
Focus van individu naar gezin.
De systeemtheorie heef ingrijpende gevolgen gehad voor de praktjk van de kinderbescherming.
Kinderen werden zeer vaak uit huis geplaatst omdat er werd gedacht dat het kind niet wilde deugen
dus gestraf moest worden en behandeld. De nieuwe praktjk die zichtbaar werd, was dat men de
kinderen veel minder vaak uit huis plaatste, maar ondersteuning werd geboden aan het gezin.
Wanneer een bepaalde wetenschap objecten met behulp van de systeemtheorie bestudeert:
- Wil men die objecten bestuderen in een breder kader, geplaatst in hun context.
- Wil men naar de dingen kijken via het meer omvatend ingeheel.
- Kan men een beter begrip van de sociale werkelijkheid krijgen indien men de brede blik hanteert en
probeert de dingen in een breed persngpectief te bezien.
- Ziet men eenvoudig meer wanneer men vanuit het ingeheel naar de delen kijkt en de dingen
probeert sngynthetisngch of vanuit het ingeheel te benaderen.
- Probeert men de objecten te zien alsng onderdelen van en beïnvloed door het sngysngteem iaarvan eij
deel uitmaken.
- Gaat het om een wijze van benaderen waarbij men veel aandacht heef voor de sngtructuur
iaarbinnen deee diningen hun plaatsng en onderlininge verband hebben.
- Gaat het om ‘inclusngief’ denken en kijken, wat betekent dat men de omgeving ‘meeneemt’ in zijn
wijze van kijken en benaderen.
Belaningrijksngte uitinganingsngpunten van de sngysngteemtheorie:
1 Het geheel is meer dan de som van de delen.
2 In een systeem hangt alles met alles samen.
3 Het systeem bepaalt in belangrijke mate het gedrag van de individuen.
4 Het systeem probeert zich op allerlei manieren aan te passen aan zijn omgeving, omdat het wil
overleven.
, 5 Een systeem heef de eigenschap zichzelf te handhaven en te blijven voortbestaan wanneer het
eigenlijk geen recht van bestaan meer heef.
Factoren die het gedrag van mensen beïnvloeden, worden in het systeem gezocht.
Systeemtheorie is de-individualisngerend. Dat wil zeggen dat men de gesignaleerde problemen
losmaakt van het individu.
De benadering van de systeemtheorie is nuchter en zakelijk: zij wenst niet te speculeren over de
bedoelingen en moteven van mensen.
Interacteaspecten van bepaalde verschijnselen worden onvoldoende onderkend.
Binnen de systeemtheorie staat het begrip informatie centraal. Het systeem functoneert doordat er
voortdurend informate wordt uitgewisseld tussen de delen van het systeem en tussen het systeem
en zijn omgeving.
Feedback: organismen, organisates, groepen en gezinnen zijn in staat informate vanuit het systeem
of van daarbuiten te ontvangen en te verwerken, waardoor ze het vermogen hebben hun eigen
functoneren bij te sturen.
Feedback in systeemtheoretsche zin is een breder begrip en duidt op alle processen van
informateterugkoppeling en uverwerking (circulaire informateprocessene.
Neingatieve feedback: erop gericht veranderingen tegen te gaan in een systeem.
Posngitieve feedback: erop gericht dat het systeem verandert en dat een bepaalde systeemnorm die
tot dan toe gold, wordt losgelaten.
Herhaling: kenmerk waaraan men een systeem herkent.
Patroon: één keer is toeval, twee keer valt op, drie keer is een patroon.
Beperking zorgt voor vertrouwdheid en zekerheid en creëert een bepaalde mate van
beheersbaarheid en voorspelbaarheid van de situate.
Redundantie (= patroont: veel informate binnen het systeem is overbodig, bevat geen nieuwe
informate, herhaalt zichzelf en past volledig in het patroon dat ons al bekend was.
Alle gedrag is communicate. Communicatie = interactie = ingedraing = beïnvloedining.
Communicate is informate die gevolgen heef.
Veringelijkining tusngsngen de eerdere psngycholoingisngche sngtrominingen en de sngysngteemtheorie:
Traditionele psngycholoingie Sysngteembenaderining
Individugericht Systeemgericht
Intrapsychische benaderingswijze (binnen de Interpersoonlijke benaderingswijze (relates en
persoone patronen tussen mensene
Geïnteresseerd in waarneembaar en niet- Uitsluitend geïnteresseerd in waarneembaar
waarneembaar gedrag gedrag
Het verleden wordt van groot belang geacht Het verleden wordt van veel minder belang
geacht
De waaromvraag staat in het teken van de De waaromvraag staat in het teken van de
persoonsanalyse systeemanalyse (niet zoeken naar redenen,
maar naar de aard van patronene
Men maakt onderscheid tussen normaal en Men maakt onderscheid tussen de
abnormaal gedrag van het individu verschillende gedragingen van het systeem
Men gaat uit van een eenduidige oorzaken, van Men gaat niet uit van eenduidige oorzaken,
zogenoemde lineaire causngaliteit: oorzaak maar van zogenoemde circulaire causngaliteit:
