Samenvatting Ontwikkelingspsychologie 2

1. Socialisatie en ontwikkeling van
het zelf
1.1 Van kindertijd naar volwassenheid
 Biologische kenmerken die je overerfde en ervaringen uit de kindertjd worden
getransformeerd naar interesses, vaardigheden en het zelfeeld
 Ontwikkeling is resultaat van
o Kanalisering: mogelijkheden en beperkingen in sociale en insttutonele omgeving
o Kiezen van paden die adolescent aantrekkelijk vindt (= selectee
o Omgaan met problemen en onverwachte gebeurtenissen (= coping/aanpassinge
o Door deze ervaringen ontwikkelt het besef van zichzelf (= refectee
 Twee grote uitdagingen
o Producte: economisch onahankelijk worden
o Reproducte: relatevorming, gezin en kinderen
 Veel variate, maar universeel over culturen





1.1.1 4 sleutelmechanismen
1.1.1.1 Kanalisering
 Het opgroeien in veranderende omgeving kanaliseert de ontwikkelingstrajecten
o Socioculturele factoren creëren opportuniteiten die motvate, denken en gedrag
beïnvloeden
 Er zijn diverse sociale verwachtngen van ouders, leerkrachten, leefijdsgenoten,
 Gebonden aan leefijd en dus verschillen ahankelijk vd leefijd vh kind
 Verschillend naargelang geslacht, sociale status, etnische achtergrond en
familiekenmerken
 Theoretsche invalshoeken
o Ontwikkelingstaken (Havighurste: een taak die zich voordoet op of over een
bepaalde periode in het leven ve individu
 Succesvolle uitvoering vd taak leidt tot zijn geluk en succes met latere
taken, terwijl mislukking leidt tot ongeluk in het individu, afeuring door
de samenleving en problemen met latere taken
 Feedback van anderen is heel belangrijk, ahankelijk van hun wordt
je beoordeeld als succes of mislukking


1

,  Deze taken worden mee bepaald door normen, maar ook door fysieke
ontwikkeling, persoonlijke waarden en verwachtngen
 Bv: contact leggen met peers, sekse-rol identteit, voorbereiden op vaste
relate,
o Sociale beperkingen en roltransites
 Er is een relatef vast tjdverloop van bepaalde verwachtngen (bv: gaan
studeren op 18 jaare en dit werkt als een vorm van sociale controle
 Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen vroeg, op tjd en te laat
o Insttutonele loopbanen
 Veranderingen eigen aan de leefijd zijn heel vaak verbonden met
insttutonele ontwikkelingen: scholing, maar ook werk
1.1.1.2 Selectie
 Het individu is geen passief doelwit, maar selecteert omgevingen en trajecten
o Psychologische aspecten spelen daarbij een rol: moteven, interesses en
persoonlijke doelen
 Een combinate van mogelijkheden en individuele beperkingen leidt tot een selecte van doelen
 Psychologische mechanismen hierbij betrokken
o Doel constructe: motvate
 Gebaseerd op meer abstracte individuele moteven
 Hiërarchisch georganiseerde motvatestructuur
 Cultureel gedefnieerde taak
 Gerealiseerd door middel-doel structuren (= kan ik met dit middel mijn
doel bereikene
o Strategie constructe, planning en problemen oplossen
 Door het oplossen van problemen, ontwikkel je nieuwe vaardigheden om
andere problemen op te lossen
 MAW je doet ervaringen op door ermee geconfronteerd
geworden/door te doen
 Cantor: 2 types succesvolle studenten
 Optmistsche strategie: sterk streven naar succes en hoge
verwachtngen voor het resultaat (zichzelf competent ziene
 Defensieve, pessimistsche strategie: lage verwachtngen, maar die
negateve verwachtngen worden geen self-fulflling prophesy, ze
vormen een beschermende atributonele dekking
 Berglas & Jones: 2 soorten falende studenten
 Self-handicappers: zijn bezorgd om te falen maar doen aan een
acteve taakvermijding (studeren niet en gebruiken dit als eccuus
voor falene
 Aangeleerde hulpeloosheid: ervaren geen controle en ondergaan
alles passief en vermijden zo ook taken passief
o Ecplorate/zoeken naar info en engagement/persoonlijke beslissingen nemen
1.1.1.3 Aanpassing
 Feedback over succes en mislukkingen en hoe je er mee omgaat
o Aanpassen van doelen, plannen, causale atributes en copingmechanismen
 Bij falen of onverwachte gebeurtenissen: aanpassen van doelen, gedrag en cognites
 Psychologische mechanismen hierbij betrokken


2

, o Coping: nieuwe manieren van omgaan ontwikkelen
 Functonele coping: actef steun zoeken, concrete acte ondernemen,
refecteren over mogelijke oplossingen
 Disfunctonele coping: ontkennen van problemen, vermijden om
oplossingen te zoeken, reguleren van emotes
 Situatekenmerken bepalen mee copingmechanismen: veranderbare vs
onveranderbare situates
 Dit kan leiden tot positeve of negateve ontwikkeling
o Reconstrueren van doelen
o Causale atributes
 Succes aan jezelf toeschrijven
 Falen aan anderen toeschrijven of situate
 De functe is meestal zelfeschermend, maar ze kunnen ook negatef zijn
 Depressieve mensen gebruiken deze zelfeschermende functe
minder vaak
 Causale atributes zijn adaptef
1.1.1.4 Refectie
 Refecte over zichzelf en hun leven
o Niet enkel op het einde vh proces, maar ook doorheen het proces
o Conceptualisates, verhalen en coherente persoonlijke identteit
 Refecte leidt tot zelfconcept en identteit
 Drie invalshoeken over identteitsvorming
o Identteit
 Erikson’s psychosociale theorie
 Marcia’s identteitsstatussenmodel
o Verhalen construeren
 Bevordert zelfcoherente, positef zelfconcept en zelfwaardering
o Zelfconcept en zelfwaardering
 Zelfconcept: relatef stabiel schema over zichzelf (cognitefe
 Zelfwaardering: wijze van zelfevaluate tov normen (emotoneele

1.2 Erikson’s psychosociale theorie
 In 1902 geboren te Frankfurt en psychoanalytsche training bij Anna Freud
 Antropologisch onderzoek in VS + studie naar identteits- en gedragsproblemen bij adolescenten
 3 belangrijke verschilpunten met Freud
o Ich veel belangrijker dan Es bij ontwikkeling van psychosociale identteit
 Minder nadruk op onderliggende drifen
o Omgeving breidt hij uit tot socioculturele achtergrond
 Aandacht voor de interpsychische dynamiek van zowel gezin als bredere
socioculturele achtergrond
o Meer optmistsche ontwikkelingsvisie: crisissen die opgelost worden bieden groeikansen
 Typische fasentheorie
o Er zijn 8 ontwikkelingsfasen, waarvan de 1e 5 overeenkomen met Freud
 Het gaat telkens over 2 polen die een ectreme houding uitdrukken
o Elke fase stelt nieuwe eisen en verwachtngen



3

, o In elke fasen wordt het ‘ik’ geherdefnieerd
o Elke fasen gaat samen met een nieuwe kwetsbaarheid, leidt tot een crisis en als
deze opgelost wordt zorgt dit voor groeikansen
o Bij oplossen vd crisis leidt dit tot meer persoonlijke eenheid en harmonieus
samenleven met de sociale buitenwereld
 Oraal-sensorisch (0-1 jaare: basis-vertrouwen  wantrouwen
 Anaal-musculair (1-3 jaare: autonomie  schaamte en twijfel
 Locomotorisch genitaal (3-6 jaare: initatef  schuld
 Latentetjd (6-11 jaare: vlijt/ijver  minderwaardigheid
 Jeugdperiode: identteit  identteitsverwarring
o Fysiologische revolute (lichamelijke veranderingene en onzekerheid over
volwassen rollen leiden tot een identteitscrisis
o Dreiging van identteitsverwarring kan leiden tot een overdreven preoccupate
met uiterlijk (= hier zeer fel mee bezig zijne
o Soms ontstaat er een ‘negateve identteit’ die gepaard gaat met houdingen en
gedragingen die niet geaccepteerd worden door de samenleving
 Dit heef zelf ook gevolgen
 Sociaal isolement en uitstotng
 Sociale onaangepastheid of delinquente
o Grote vriendschappen en ecperimentele heteroseksuele bindingen en
verliefdheid is poging tot zelfdefnite
 Dit gebeurt door projecte: je gebruikt de andere om te weten te komen
wie je zelf bent
 Gevolg: deze leefijdsgroep kan zeer lang met elkaar praten, de
jongere wil namelijk uitvissen wat de andere van hem vindt
o Onverdraagzaamheid tegenover ouders en diegene die hun zelfverwerkelijking
inperken is een andere poging tot zelfdefnite
 Jonge volwassenheid (20-30 jaare: intmiteit  isolement
o Na het vestgen vd eigen identteit, kan het individu opgaan in een inteme relate
zonder je eigen identteit te verliezen (hiervoor was dat wel zoe, maar dit kan
mislukken (isolemente
 Volwassenheid (30-65 jaare: scheppend  stagnate
o Periode vd generatviteitscrisis: innerlijke drang naar verzorging en opvoeding van
kinderen en generatviteitsdrang die productef en createf gericht is
 Leterlijk: kinderen grootbrengen
 Bredere betekenis: sublimate via createve bijdrage aan economie en
cultuur (overdrachtelijke maniere
o Foutlopen vd crisis leidt tot stagnate: egocentrisme, verveling, intermenselijke
verarming (weinig menselijke goede contactene, overdreven zorg voor zichzelf
(wat kan leiden tot pseudo intmiteite, jezelf overdreven verwennen
 Ouderdom (65+ jaare: ik-integriteit  wanhoop
o Goedlopen vd crisis: besef vd zinvolheid vh eigen leven, mijn leven was de
moeite, tevreden terugblikken op eigen levenscyclus à leidt tot ik-integriteit
o Foutlopen: wanhopen, weinig tjd om nog een ander leven te gaan leiden à kan
leiden tot een negateve houding tov de medemensen en de samenleving



4