Farmacologie samenvatting thema 1t/m7
Farmacologie- definities
1. De wetenschap van de aard en eigenschappen van geneesmiddelen, in het bijzonder
de werking of effecten ervan
2. Farmacologie is de leer van de geneesmiddelen. Ze bestudeert de werking van
moleculen op het lichaam met als doel genezing of preventie van aandoeningen.
3. De wetenschap van het bestuderen van de wisselwerking tussen farmaca met de
menselijke fysiologische processen.
Anatomie= structuur en organisatie van het menselijk lichaam (hoe heten onderdelen van
het lichaam en waar liggen ze)
Fysiologie= levensverrichtingen van het menselijk lichaam
(Hoe werkt het menselijk lichaam)
Pathologie= het ontstaan en het verloop van ziektes
Farmacologie= interactie tussen het geneesmiddel en het lichaam
Farmacologie farmacodynamiek, farmacokinetiek
Eiwitten worden gevormd aan de hand informatie die in de chromosomen is opgeslagen. Bij
het proces van de eiwitsynthese wordt de informatie die in elk van de genen is gecodeerd,
naar de juiste aminozuurvolgorde vertaald.
Werkingsplaatsen geneesmiddelen
- Receptoren
- Ionkanalen
- Enzymen
- Transporteiwitten
- Overig…
, 1. Receptoren
Hoe werken geneesmiddelen?
- Ze binden aan een receptor molecuul, volgens het sleutel-slot principe
- Als het ‘klikt’ volgt er een reactie (therapeutische effect), maar ook bijwerking
Agonistische geneesmiddelen bootsen natuurlijke chemische boodschappen na. Ze binden
aan hun receptoren en veroorzaken hetzelfde effect. Antagonistische geneesmiddelen
binden aan receptoren en blokkeren deze, waardoor binding van de natuurlijke chemische
signaalstof wordt verhinderd.
De natuurlijke chemische boodschapper bindt zich aan een receptor en zorgt voor een effect
in de cel.
Het geneesmiddel met agnostische werking heeft een vergelijkbare vorm als de natuurlijke
chemische boodschapper en bindt zich zo aan de receptor en zorgt voor hetzelfde effect in
de cel.
Het geneesmiddel met antagonistische werking heeft een vergelijkbare vorm als de
natuurlijke chemische boodschapper en bindt zich zo aan de receptor en blokkeert deze
zonder een effect te veroorzaken.
Agnostische geneesmiddelen bootsen natuurlijke chemische boodschappen na. Ze binden
aan hun receptoren en veroorzaken hetzelfde effect. Antagonistische geneesmiddelen
binden aan receptoren en blokkeren deze, waardoor binding van de natuurlijke chemische
signaalstof wordt verhinderd.
2. Ionkanalen
Spanningsafhankelijke ionkanalen
Potentiaal geactiveerde ionkanalen openen zich in reactie op veranderingen van de
elektrische activiteit rond het membraan. In dit geval gaat een natriumkanaal open
Ionkanalen gekoppeld aan receptoren
Een ionkanaal gaat open in reactie op een neurotransmitter die zich aan een naastliggend
receptoreiwit bindt. In dit geval gaat een kaliumkanaal open
Door de natriumkanalen in een pijnneuron te blokkeren met lidocaïne wordt voorkomen dat
pijnsignalen zich langs het neuron voortplanten en de hersenen bereiken.
3. Enzymen
Wanneer een substraat zich bindt aan de actieve plaats van een enzym, ontstaat een
biochemische reactie waardoor een omzettingsproduct van dat substraat vrijkomt.
De actieve plaats van een enzym verandert een substraat. Een geneesmiddel met
ongeveer dezelfde vorm als het substraat bezet de actieve plaats en voorkomt dat het
enzym zich bindt aan zijn substraat.
, Werkingsmechanismen beschrijven
1. Beschrijf de plaats waar het geneesmiddel werkt, op:
- Orgaan of weefselniveau, en
- Celniveau
2. Beschrijf het effect dat de werking op het lichaam heeft
4.Transporteiwtitten
Wat is het verschil met ionkanaalblockers?
Een dragereiwit dat door ATP van energie wordt voorzien, verplaatst een ion door een
membraan.
Medicatiebewaking
Een van de belangrijkste taken van de apotheker is bewaken of de patiënt afgeleverde
Medicatie zonder problemen en risico’s kan gebruiken.
- Juiste dosering en gebruik
- Combinaties van geneesmiddelen in gebruik
- Niet mogen gebruiken van een geneesmiddel
- Nierfunctie
- Gesignaleerd door apotheek, vaak na recept (huis)arts
- Actualiteit gegevens patiënt en medicatiegebruik van belang
- Zelfzorgmedicatie over het algemeen veilig
Enkele voorbeelden medicatiebewaking
Sommige geneesmiddelen mogen niet gebruikt worden door een patiënt
Bijvoorbeeld:
- Patiënt met hartklachten
- Leeftijd, kinderen
- Zwangerschap en/of borstvoeding
- Verminderde nierfunctie
(pseudo)dubbelmedicatie= combinatie van twee geneesmiddelen met dezelfde werkzame
stof of stof met dezelfde effect
Voorbeeld: ibuprofen en diclofenac
Interacties= combinatie van geneesmiddelen die een wisselwerking hebben
Het plasmamembraan bestaat uit twee lagen met fosfolipiden en zorgt zo voor een
waterafstotend membraan. Ook steken er eiwitten uit het membraan waarvan er meerdere
soorten zijn en hebben veelal functies zijn:
- Immunologische identiteit: belangrijk voor afweersysteem
- Receptoren die berichtjes kunnen herkennen
- Enzymen: chemische reacties kunnen versnellen
- Transporteiwitten: die stoffen door het membraan kunnen vervoeren
Bekijk filmpjes thema 1
Farmacologie= wetenschap van geneesmiddelen
Farmacotherapie= behandelen met geneesmiddelen
, Causale therapie
- Oorzaak wegnemen
Symptomatische therapie
- Verschijnselen onderdrukken/verlichten
Substitutie therapie
- Aanvullen van tekorten
Geneesmiddelen=
- Farmacon
- Medicijn
- Medicament
Geneesmiddel
Generieke naam= stofnaam
Merknaam
Eigen initatief=over the counter (otc)
Twee belangrijke mechanismen bij geneesmiddelen:
Farmacodynamiek= wat het stof met het lichaam doet
Farmacokinetiek= wat het lichaam met het stof doet
Farmacodynamiek
- Celniveau
- Farmacologische effect: bekijkt de reden
Farmacokinetiek
- Absorptie
- Distributie
- Metabolisme
- Eliminatie
Indicatie= aandoeningen waarbij voorgeschreven worden
Off-label= buiten indicaties voorschrijven
- Medische richtlijnen handboeken vakliteratuur
- Vb: betablokker
Contra-indicatie= aandoeningen waarbij niet voorgeschreven
- Onaanvaardbare risico’s
- Vaak risicopatiënten:
- Comorbiditeit= meerdere ziekten
Absolute contra-indicatie= geen enkele omstandigheid mag geneesmiddel worden gegeven
Relatieve contra-indicatie= voordelen wegen tegen nadelen om het geneesmiddel te
voorschrijven.
Denk aan weegschaal
Dosering= hoeveelheid per keer
Overdosering bijwerkingen
Farmacologie- definities
1. De wetenschap van de aard en eigenschappen van geneesmiddelen, in het bijzonder
de werking of effecten ervan
2. Farmacologie is de leer van de geneesmiddelen. Ze bestudeert de werking van
moleculen op het lichaam met als doel genezing of preventie van aandoeningen.
3. De wetenschap van het bestuderen van de wisselwerking tussen farmaca met de
menselijke fysiologische processen.
Anatomie= structuur en organisatie van het menselijk lichaam (hoe heten onderdelen van
het lichaam en waar liggen ze)
Fysiologie= levensverrichtingen van het menselijk lichaam
(Hoe werkt het menselijk lichaam)
Pathologie= het ontstaan en het verloop van ziektes
Farmacologie= interactie tussen het geneesmiddel en het lichaam
Farmacologie farmacodynamiek, farmacokinetiek
Eiwitten worden gevormd aan de hand informatie die in de chromosomen is opgeslagen. Bij
het proces van de eiwitsynthese wordt de informatie die in elk van de genen is gecodeerd,
naar de juiste aminozuurvolgorde vertaald.
Werkingsplaatsen geneesmiddelen
- Receptoren
- Ionkanalen
- Enzymen
- Transporteiwitten
- Overig…
, 1. Receptoren
Hoe werken geneesmiddelen?
- Ze binden aan een receptor molecuul, volgens het sleutel-slot principe
- Als het ‘klikt’ volgt er een reactie (therapeutische effect), maar ook bijwerking
Agonistische geneesmiddelen bootsen natuurlijke chemische boodschappen na. Ze binden
aan hun receptoren en veroorzaken hetzelfde effect. Antagonistische geneesmiddelen
binden aan receptoren en blokkeren deze, waardoor binding van de natuurlijke chemische
signaalstof wordt verhinderd.
De natuurlijke chemische boodschapper bindt zich aan een receptor en zorgt voor een effect
in de cel.
Het geneesmiddel met agnostische werking heeft een vergelijkbare vorm als de natuurlijke
chemische boodschapper en bindt zich zo aan de receptor en zorgt voor hetzelfde effect in
de cel.
Het geneesmiddel met antagonistische werking heeft een vergelijkbare vorm als de
natuurlijke chemische boodschapper en bindt zich zo aan de receptor en blokkeert deze
zonder een effect te veroorzaken.
Agnostische geneesmiddelen bootsen natuurlijke chemische boodschappen na. Ze binden
aan hun receptoren en veroorzaken hetzelfde effect. Antagonistische geneesmiddelen
binden aan receptoren en blokkeren deze, waardoor binding van de natuurlijke chemische
signaalstof wordt verhinderd.
2. Ionkanalen
Spanningsafhankelijke ionkanalen
Potentiaal geactiveerde ionkanalen openen zich in reactie op veranderingen van de
elektrische activiteit rond het membraan. In dit geval gaat een natriumkanaal open
Ionkanalen gekoppeld aan receptoren
Een ionkanaal gaat open in reactie op een neurotransmitter die zich aan een naastliggend
receptoreiwit bindt. In dit geval gaat een kaliumkanaal open
Door de natriumkanalen in een pijnneuron te blokkeren met lidocaïne wordt voorkomen dat
pijnsignalen zich langs het neuron voortplanten en de hersenen bereiken.
3. Enzymen
Wanneer een substraat zich bindt aan de actieve plaats van een enzym, ontstaat een
biochemische reactie waardoor een omzettingsproduct van dat substraat vrijkomt.
De actieve plaats van een enzym verandert een substraat. Een geneesmiddel met
ongeveer dezelfde vorm als het substraat bezet de actieve plaats en voorkomt dat het
enzym zich bindt aan zijn substraat.
, Werkingsmechanismen beschrijven
1. Beschrijf de plaats waar het geneesmiddel werkt, op:
- Orgaan of weefselniveau, en
- Celniveau
2. Beschrijf het effect dat de werking op het lichaam heeft
4.Transporteiwtitten
Wat is het verschil met ionkanaalblockers?
Een dragereiwit dat door ATP van energie wordt voorzien, verplaatst een ion door een
membraan.
Medicatiebewaking
Een van de belangrijkste taken van de apotheker is bewaken of de patiënt afgeleverde
Medicatie zonder problemen en risico’s kan gebruiken.
- Juiste dosering en gebruik
- Combinaties van geneesmiddelen in gebruik
- Niet mogen gebruiken van een geneesmiddel
- Nierfunctie
- Gesignaleerd door apotheek, vaak na recept (huis)arts
- Actualiteit gegevens patiënt en medicatiegebruik van belang
- Zelfzorgmedicatie over het algemeen veilig
Enkele voorbeelden medicatiebewaking
Sommige geneesmiddelen mogen niet gebruikt worden door een patiënt
Bijvoorbeeld:
- Patiënt met hartklachten
- Leeftijd, kinderen
- Zwangerschap en/of borstvoeding
- Verminderde nierfunctie
(pseudo)dubbelmedicatie= combinatie van twee geneesmiddelen met dezelfde werkzame
stof of stof met dezelfde effect
Voorbeeld: ibuprofen en diclofenac
Interacties= combinatie van geneesmiddelen die een wisselwerking hebben
Het plasmamembraan bestaat uit twee lagen met fosfolipiden en zorgt zo voor een
waterafstotend membraan. Ook steken er eiwitten uit het membraan waarvan er meerdere
soorten zijn en hebben veelal functies zijn:
- Immunologische identiteit: belangrijk voor afweersysteem
- Receptoren die berichtjes kunnen herkennen
- Enzymen: chemische reacties kunnen versnellen
- Transporteiwitten: die stoffen door het membraan kunnen vervoeren
Bekijk filmpjes thema 1
Farmacologie= wetenschap van geneesmiddelen
Farmacotherapie= behandelen met geneesmiddelen
, Causale therapie
- Oorzaak wegnemen
Symptomatische therapie
- Verschijnselen onderdrukken/verlichten
Substitutie therapie
- Aanvullen van tekorten
Geneesmiddelen=
- Farmacon
- Medicijn
- Medicament
Geneesmiddel
Generieke naam= stofnaam
Merknaam
Eigen initatief=over the counter (otc)
Twee belangrijke mechanismen bij geneesmiddelen:
Farmacodynamiek= wat het stof met het lichaam doet
Farmacokinetiek= wat het lichaam met het stof doet
Farmacodynamiek
- Celniveau
- Farmacologische effect: bekijkt de reden
Farmacokinetiek
- Absorptie
- Distributie
- Metabolisme
- Eliminatie
Indicatie= aandoeningen waarbij voorgeschreven worden
Off-label= buiten indicaties voorschrijven
- Medische richtlijnen handboeken vakliteratuur
- Vb: betablokker
Contra-indicatie= aandoeningen waarbij niet voorgeschreven
- Onaanvaardbare risico’s
- Vaak risicopatiënten:
- Comorbiditeit= meerdere ziekten
Absolute contra-indicatie= geen enkele omstandigheid mag geneesmiddel worden gegeven
Relatieve contra-indicatie= voordelen wegen tegen nadelen om het geneesmiddel te
voorschrijven.
Denk aan weegschaal
Dosering= hoeveelheid per keer
Overdosering bijwerkingen
