05/02/2024 – introductie
toetsing
● eindcijfer bestaat uit
1. 40% deeltoets 1
2. 20% poster – marine microbes: masters of the ocean (A2-papier)
3. 40% deeltoets 2
● toetsen
1. 01/03 13:00-15:00
2. 10/04 08:30-10:30
● plastic beach project
○ 22/03 excursie
○ 13/03 poster
● werkcollege is verplicht
● hoorcollege is leidend
● boek is aanvullend
total water
● 97,5% zout water
● 2,5% zoetwater
jetstream (straalstroom)
● is een zeer sterke wind die in de regel op 9 à 10 kilometer hoogte waait
● opwarming van de aarde → verandering in gradiënten tussen evenaar en polen →
verandering in patronen in de jetstream
→ langere periodes van extreme kou met nat winderig weer
→ lange periodes van extreme hitte en droogte
El Niño zorgt voor de opwarming van het zeewater langs de evenaar in de oostelijke Stille
Oceaan → effect op het weer in grote delen van de wereld
● bij La Niña zijn de watertemperaturen lager dan gemiddeld
belang van oceanen
● biodiversiteit reservoir – 2 miljoen soorten
● klimaat (warmte- en zouttransport)
● biogeochemische cycli
● natuurlijke bronnen – bijv. olie, gas en mineralen
● economie
● 26% van al het door de mens veroorzaakte CO2 wordt geabsorbeerd door de oceaan
● oceaan bepaalt mede de toestand van de aarde
05/02 – ocean discovery – §2.1, §2.2, §2.3 en §2.4
50.000 jaar geleden was er geen aansluiting tussen Azië en Australië – men is via het water
gereisd → Australië gekoloniseerd via de kusten
,Polynesische zeevaarders – Polynesische driehoek
● 20.000 jaar geleden verspreidden Polynesiërs zich vanuit Zuidoost-Azië en Indonesië
naar Nieuw-Guinea en de Filippijnen
● eilanden in de Stille Oceaan (Grote Oceaan) zijn gedurende een periode van 2.500
jaar gekoloniseerd – explosieve verspreiding → nederzetting Hawaï in 450-600 n.C.
Feniciërs kwamen rond 1200 v.C. op de voorgrond – ze stichtten kolonies rond de
Middellandse Zee
Eratosthenes (235-192 v.C) – was dichter, muzikant en wiskundige
● omtrek van de aarde berekend
● oceanen wetenschap begon met reizen voor handel en exploratie
Hipparchus (190-120 v.C)
● grootste astronoom uit de oudheid
● grondlegger van trigonometrie (driehoeksmeetkunde)
● gebruikte Babylonische bronnen voor het berekenen van beweging van zon en maan
● verdeelde cirkels in 360° ← Babyloniërs gebruikten het sexagesimale systeem
gebaseerd op het getal 60
● 1e die de aarde in 360° verdeelde – evenaar als breedtegraad 0
○ 1e ‘nulmeridiaan’ liep door Alexandrië (Egypte)
○ momenteel is Greenwich lengtegraad nul
vroege Viking-verkenning en nederzetting (863 n.C)
● vanuit Scandinavië
Chinese verkenningen onder leiding van generaal Zheng He (1371-1433 n.C.)
● ontdekkingsreiziger en vlootadmiraal tijdens de vroege Ming-dynastie
● zijn vloot bestond uit honderden schepen met meer dan 20.000 bemanningsleden
, Magellan expeditie (1519-1522)
● nadat Columbus in 1492 in Amerika was geland, was de reis van Ferdinand
Magellan in 1519 de 1e reis rond de wereld – slechts 18 van de 260 matrozen
slaagden erin terug te keren na drie jaar gevaarlijk reizen
Willem Barentsz (ca. 1550-1597)
● leider van 3 expedities om de Noordpassage – ontdekt Spitsbergen
● 3e expeditie gestrand op Nova Zembla (Het Behouden Huis)
● op weg naar huis overleden
Kapitein James Cook (1728-1779)
● Britse ontdekkingsreiziger en kapitein bij de Royal Navy
● 1e die gedetailleerde kaarten maakte van Hawaï en Nieuw-Zeeland en andere
eilanden in de Stille Oceaan – bijv. Paaseiland en Cookeilanden
● als 1e de doorgang van Venus over de zon bestudeerd – dit ongewone
astronomische fenomeen vindt plaats in een patroon dat zich elke 243 jaar herhaalt
Challenger expeditie (1872-1876)
● 1e oceanische expeditie gewijd aan wetenschappelijk onderzoek
● diepste punt op aarde gemeten – 10.909 meter – Challenger diep
Duits onderzoeksschip Meteoor (1920s)
● echo sounders detecteren de contouren van de zeebodem door geluidsgolven naar
de bodem te stralen
○ met 2-way traveltime en golfsnelheid wordt de afstand tot de bodem berekend
○ voor het 1e op grote schaal gebruikt door het Duitse onderzoeksschip Meteor
reizen voor wetenschap in de 20e eeuw
● Poolonderzoek – zowel de Noord- als de Zuidpool
● Meteor expedition – 1e die moderne optische en elektronische apparatuur gebruikte
voor oceanografisch onderzoek
● Atlantis – bevestigde de aanwezigheid van de mid-atlantische rug
● Trieste – bathyscaaf (speciaal voor diepzeeonderzoek gebouwde onderzeeboot) die
afdaalde in het Challenger Deep-gebied van de Marianentrog
● Glomar Challenger – monsters leverden bevestigend bewijs voor de verspreiding van
de zeebodem en platentektoniek
de reis met de Beagle (1831-1836)
● Charles Darwin (1809-1882)
○ “Standing on the shoulders of giants”
○ "discovering truth by building on previous discoveries"
● Robert Fitzroy
○ kapitein
○ wilde de jonge wetenschapper Darwin aan boord voornamelijk als geoloog
die wetenschappelijke observaties deed over geologie, geografie en natuur
○ was het sterk oneens met Darwins ideeën over evolutie
toetsing
● eindcijfer bestaat uit
1. 40% deeltoets 1
2. 20% poster – marine microbes: masters of the ocean (A2-papier)
3. 40% deeltoets 2
● toetsen
1. 01/03 13:00-15:00
2. 10/04 08:30-10:30
● plastic beach project
○ 22/03 excursie
○ 13/03 poster
● werkcollege is verplicht
● hoorcollege is leidend
● boek is aanvullend
total water
● 97,5% zout water
● 2,5% zoetwater
jetstream (straalstroom)
● is een zeer sterke wind die in de regel op 9 à 10 kilometer hoogte waait
● opwarming van de aarde → verandering in gradiënten tussen evenaar en polen →
verandering in patronen in de jetstream
→ langere periodes van extreme kou met nat winderig weer
→ lange periodes van extreme hitte en droogte
El Niño zorgt voor de opwarming van het zeewater langs de evenaar in de oostelijke Stille
Oceaan → effect op het weer in grote delen van de wereld
● bij La Niña zijn de watertemperaturen lager dan gemiddeld
belang van oceanen
● biodiversiteit reservoir – 2 miljoen soorten
● klimaat (warmte- en zouttransport)
● biogeochemische cycli
● natuurlijke bronnen – bijv. olie, gas en mineralen
● economie
● 26% van al het door de mens veroorzaakte CO2 wordt geabsorbeerd door de oceaan
● oceaan bepaalt mede de toestand van de aarde
05/02 – ocean discovery – §2.1, §2.2, §2.3 en §2.4
50.000 jaar geleden was er geen aansluiting tussen Azië en Australië – men is via het water
gereisd → Australië gekoloniseerd via de kusten
,Polynesische zeevaarders – Polynesische driehoek
● 20.000 jaar geleden verspreidden Polynesiërs zich vanuit Zuidoost-Azië en Indonesië
naar Nieuw-Guinea en de Filippijnen
● eilanden in de Stille Oceaan (Grote Oceaan) zijn gedurende een periode van 2.500
jaar gekoloniseerd – explosieve verspreiding → nederzetting Hawaï in 450-600 n.C.
Feniciërs kwamen rond 1200 v.C. op de voorgrond – ze stichtten kolonies rond de
Middellandse Zee
Eratosthenes (235-192 v.C) – was dichter, muzikant en wiskundige
● omtrek van de aarde berekend
● oceanen wetenschap begon met reizen voor handel en exploratie
Hipparchus (190-120 v.C)
● grootste astronoom uit de oudheid
● grondlegger van trigonometrie (driehoeksmeetkunde)
● gebruikte Babylonische bronnen voor het berekenen van beweging van zon en maan
● verdeelde cirkels in 360° ← Babyloniërs gebruikten het sexagesimale systeem
gebaseerd op het getal 60
● 1e die de aarde in 360° verdeelde – evenaar als breedtegraad 0
○ 1e ‘nulmeridiaan’ liep door Alexandrië (Egypte)
○ momenteel is Greenwich lengtegraad nul
vroege Viking-verkenning en nederzetting (863 n.C)
● vanuit Scandinavië
Chinese verkenningen onder leiding van generaal Zheng He (1371-1433 n.C.)
● ontdekkingsreiziger en vlootadmiraal tijdens de vroege Ming-dynastie
● zijn vloot bestond uit honderden schepen met meer dan 20.000 bemanningsleden
, Magellan expeditie (1519-1522)
● nadat Columbus in 1492 in Amerika was geland, was de reis van Ferdinand
Magellan in 1519 de 1e reis rond de wereld – slechts 18 van de 260 matrozen
slaagden erin terug te keren na drie jaar gevaarlijk reizen
Willem Barentsz (ca. 1550-1597)
● leider van 3 expedities om de Noordpassage – ontdekt Spitsbergen
● 3e expeditie gestrand op Nova Zembla (Het Behouden Huis)
● op weg naar huis overleden
Kapitein James Cook (1728-1779)
● Britse ontdekkingsreiziger en kapitein bij de Royal Navy
● 1e die gedetailleerde kaarten maakte van Hawaï en Nieuw-Zeeland en andere
eilanden in de Stille Oceaan – bijv. Paaseiland en Cookeilanden
● als 1e de doorgang van Venus over de zon bestudeerd – dit ongewone
astronomische fenomeen vindt plaats in een patroon dat zich elke 243 jaar herhaalt
Challenger expeditie (1872-1876)
● 1e oceanische expeditie gewijd aan wetenschappelijk onderzoek
● diepste punt op aarde gemeten – 10.909 meter – Challenger diep
Duits onderzoeksschip Meteoor (1920s)
● echo sounders detecteren de contouren van de zeebodem door geluidsgolven naar
de bodem te stralen
○ met 2-way traveltime en golfsnelheid wordt de afstand tot de bodem berekend
○ voor het 1e op grote schaal gebruikt door het Duitse onderzoeksschip Meteor
reizen voor wetenschap in de 20e eeuw
● Poolonderzoek – zowel de Noord- als de Zuidpool
● Meteor expedition – 1e die moderne optische en elektronische apparatuur gebruikte
voor oceanografisch onderzoek
● Atlantis – bevestigde de aanwezigheid van de mid-atlantische rug
● Trieste – bathyscaaf (speciaal voor diepzeeonderzoek gebouwde onderzeeboot) die
afdaalde in het Challenger Deep-gebied van de Marianentrog
● Glomar Challenger – monsters leverden bevestigend bewijs voor de verspreiding van
de zeebodem en platentektoniek
de reis met de Beagle (1831-1836)
● Charles Darwin (1809-1882)
○ “Standing on the shoulders of giants”
○ "discovering truth by building on previous discoveries"
● Robert Fitzroy
○ kapitein
○ wilde de jonge wetenschapper Darwin aan boord voornamelijk als geoloog
die wetenschappelijke observaties deed over geologie, geografie en natuur
○ was het sterk oneens met Darwins ideeën over evolutie
