Samenvatting Neonatologie (2VRK - module 8)

Neonatologie
FOLLOW-UP

1. Inleiding
Waarom doen we onderzoek?
 screening (Kind & Gezin, CLB, …)
 stellen van diagnose
 opvolgen van risico kinderen
 opstellen plan

Als men een kind op bezoek krijgt gaat men eerst de anamnese doen om te gaan
achterhalen of er een familiale voorgeschiedenis is, er iets gebeurd is tijdens de
partus, er al onderzoeken gebeurd zijn, enzovoort. Na de anamnese gaat men het
kind gaan observeren en voert men eventueel onderzoeken uit. Bij het observeren en
onderzoeken kijkt men naar de evolutie van de reflexen, spontane bewegingen,
spontane houdingen en de spiertonus.

Normale tonus: hoog genoeg voor een houding, laag genoeg om beweging toe te
laten

2. Opvolging van ex-prematuren
2.1 Evoluties over de voorbije 20 jaar
Er zijn in vergelijking met vroeger minder kinderen met ernstige problemen, maar wel
meer kinderen met matige problemen. Ook zien we dat er eigenlijk meer kinderen
met een (matig) probleem zijn dan normale kinderen omdat er meer aandacht voor is
dan vroeger.

Alle kinderen met een leeftijd van minder dan 32w of een gewicht van minder dan
1500g gaat men in België opvolgen. Men gaat de kinderen op verschillende
momenten gaan zien (4m - 10m - 2j - 4j6m - 5j6m) omdat men merkt dat proberen
soms maar op latere leeftijd zichtbaar worden. Als prematuur geboren kinderen
onderzocht worden houdt men rekening met de gecorrigeerde leeftijd.

Gecorrigeerde leeftijd: leeftijd die begint vanaf wanneer de pasgeborene zou
geboren worden op 40w. Dit doen we tot de leeftijd van 2j, maar als een kind na
37w is geboren gebruiken we dit niet.

2.2 Waarom lopen prematuur geboren kinderen meer risico op
problemen in de ontwikkeling
2.2.1 Schade aan we witte stof
Het piramidaal systeem (motorische schors & corticospinale banen) bestuurt de
spieren en bewegingen. Als je daar een probleem mee hebt zal het een probleem van
spasticiteit zijn. Periventriculaire leukomalacie geeft regiospecifieke letsels (= een
beschadiging van de witte stof rond de ventrikels) wat kan zorgen voor die
spasticiteit. Het is belangrijk dat de spasticiteit snel en correct behandeld wordt. Bij
het diffuse component van leuko-encephalopathie is er algemene schade aan de witte
stof wat zorgt voor een stoornis van de algemene ontwikkeling.

Spasticiteit: overactiviteit van spieren waardoor strakgespannen, stijve spieren en
1

,onwillekeurige samentrekkingen ontstaan

2.2.2 Schade aan de grijze stof
Het extrapiramidaal systeem (basale ganglia, thalamus, globus pallidum & putamen)
zorgt voor de coördinatie van bewegingen, besturing van houdingen, precisie van
bewegingen en de spiertonus. Als je daar problemen mee hebt geeft dat dystonie.

Dystonie: neurologische bewegingsstoornis die gepaard gaat met onwillekeurige
spiersamentrekkingen/bewegingen

2.3 Welke domeinen van de ontwikkeling vragen specifiek meer
aandacht
Neurologische problemen kunnen een invloed hebben op de motoriek, de cognitie,
aandacht, concentratie, impulscontrole, taal, emoties en gedrag.
2.4 Conclusie
Meer dan 90% van de prematuur geboren kinderen hebben een mooi
toekomstperspectief! Een aantal hebben in de 1ste jaren ondersteuning nodig. De
meest extreem geboren prematuren lopen het grootste risico op ernstige problemen.

3. Basis klinisch neurologisch en neuro-motorisch
onderzoek
Wat doen we allemaal bij het onderzoeken van een kind?
 mijlpalen bekijken
 neurologisch onderzoek en observeren van kwaliteit
o evaluatie tonus
o evaluatie posturale controle en evenwicht
o reflexen
o kwaliteit bewegingen

4. Evaluatie van de motorische ontwikkeling
4.1 General movements (GMS)
General movements: spontane bewegingen

Met general movements bekijken we de kwaliteit van de bewegingen. De general
movements zijn normaal als deze variabel zijn, maar zijn abnormaal als telkens
dezelfde bewegingen vertoont worden. Vanaf ongeveer 4m worden de general
movements vervangen door doelgericht bewegingen.

Soorten general movements:
 preterm GMS
Dit zijn de bewegingen van 28w tot 36-38w en dat zijn variabele bewegingen.
 writhing GMS
Dit zijn de bewegingen van 36-38w tot 46-56w en dat zijn trage en krachtige
bewegingen.
 fidgety GMS
Dit zijn de bewegingen van 46-52w tot 54-58w en dat zijn vloeiende, elegante
en kleinere bewegingen.

4.2 Leeftijd van 4 maanden
Wat moeten kinderen kunnen op 4m?

2

,  middenlijnorganisatie
 trappelen
 hoofd en romp controle
 handen naar mond brengen
 oog contact
 chin tuck bij pull to sit
 hoofd roteren naar beide zeiden

Wat zijn de eerste teken van problemen op 4m?
 veel huilen
 veel spanning
 dominante primitieve reacties
 extreme hypo- of hypertonie
 geen oogcontact
 geen reactie op prikkels




Wat ziet men het meest?
 asymmetrie
o voorkeurhouding
o torticollis (kind geeft dan niet de voorkeur aan een bepaalde kant, maar
kan gewoon het hoofd niet naar de andere kant draaien)
o hemiplegie
Hemiplegie: halfzijdige verlamming of verlies van spierkracht
 hypotonie
o benigne/familiaal
o dystonie/ataxie
o metabolische problemen
o neuromusculair
 hypertonie
o prematuriteit
o diplegie
Diplegie: problemen met bewegen aan 2 kanten van het lichaam en
met name de benen
o quadriplegie
Quadriplegie: verlamming van alle 4 de ledematen

4.3 Leeftijd van 10 maanden
Wat moeten kinderen kunnen op 10m?
 reiken en grijpen
 zitten
 oprichten
 rotatie van schouders/heupen
 houdingsveranderingen (lig  zit)
 objectpermanentie

Wat zijn de eerste teken van problemen op 10m?
 niet zitten
 geen houdingsveranderingen
3

,  geen gewichtstransfers

Wat ziet men het meest?
 te symmetrisch
 hypotonie
 hypertonie
 asymmetrie

4.4 Leeftijd van +18 maanden tot 2j
Wat moeten kinderen kunnen op +18m tot 2j?
 stappen
 alle houdingsveranderingen
 spelen
 woordjes
 reageren op naam
 aandacht




Wat zijn de eerste teken van problemen op +18m tot 2j?
 te trage ontwikkeling
 geen houdingsveranderingen
 niet stappen
 teen lopers (compensatie instabiliteit)
 diplegie

Wat ziet men het meest?
 te symmetrisch
 geen houdingsveranderingen
 geen gewichtstransfer
 angst




4