WERKVELDVERKENNING 1: THEORIE
INLEIDING £
LES 1: INTRODUCTIE
1. Domeinen
Justitieel
Gezondheid sociaal werk
Opgroeien –
…
jong zijn
Sociaal
Cultuur Werk
Algemeen Samenlevings-
welzijn opbouw
Arbeid en
inkomen
- Het werkveld wordt in deze figuur afgebeeld als een soort raster;
- Er zijn verschillende domeinen
o De domeinen hebben onderling verschillende raakvlakken
o De opdeling is willekeurig gemaakt; de domeinen kunnen namelijk ‘verschoven’
worden
o Naast de opgelijste domeinen zijn er nog andere domeinen (bv wonen). (in het raster
wordt dit afgebeeld door het stukje met …)
- Een belanghebbende(n) kan/kunnen op verschillende domeinen hulpvragen hebben
- Een organisatie kan in verschillende domeinen actief zijn
- Er zijn daarnaast ook 2 soorten benaderingen:
o van waaruit doen ze wat ze doen en tot wie richten ze zich? (zie tekst chamilo –
bijkomende tegels)
- Dit is één soort van opdeling
o Een andere opdeling kan bijvoorbeeld zijn aan de hand van doelgroepen; bv personen
met een handicap, ouderen, psychisch kwetsbare, vluchtelingen, dak- en thuislozen …
- Met een opdeling trachten we het werkveld ‘behapbaar’ te maken
o Het is echter essentieel te begrijpen dat de opdelingen telkens een bepaald
persepctief volgen
o én tegelijk in de praktijk niet altijd te onderscheiden zijn
, 2. Drie interventies
We zullen in de bespreking van de domeinen dan ook telkens aandacht hebben voor deze drie
onderscheiden soorten interventies. Daarbij waarschuwen we je nu al graag dat, net zoals met mensen
– sociaal werk praktijken niet graag in hokjes geplaatst worden. Veel praktijken zullen dus in twee
hokjes passen of een beetje van de drie doen. Toch is het belangrijk om te zien DAT deze diverse soorten
van interventies er zijn. We bieden jullie als starters in deze professionele opleiding hiermee hopelijk
een extra ‘bril’ om dit boeiende werkveld scherper (of in al zijn kleuren) in beeld te krijgen.
Verschillende benaderingen mogelijk om sociale problemen aan te pakken → hangt samen met de
onderscheiden probleemdefiniëringen en methodieken
1/ Interventies naar/ met individuen en individuele cases; (basisbenadering: social case work)
- Individuele problemen van mensen
- interventies richten zich op een individu/gezin-systeem, systeem rond individu
- Interventie start vanuit de vragen, noden of problemen van deze cliënt en heeft als doel hier
een antwoord op te bieden
- de vragen, noden of problemen van deze cliënt en heeft als doel hier een antwoord op te
bieden. In het werken naar dat antwoord is het zeker mogelijk dat sociale diensten of de in het
sociale netwerk aanwezige ondersteuningsmogelijkheden worden ingeschakeld
- Kenmerkend voor sociale interventies zijn ook zeker hier het emancipatorisch werken waarbij
met het tot doel stelt cliënten actief te betrekken en hun handelingsvermogen te versterken
2/ Interventies naar/met groepen en gemeenschap (basisbenadering ‘social group work’ en
‘community work)
- verbinden het individuele uitdrukkelijk met de groep(en) waartoe mensen behoren en het
gedeelde of gemeenschappelijke
- De kijk op de problemen of uitdagingen waarmee men aan de slag gaat, gaat ervan uit dat de
problemen die mensen ervaren eigen zijn of samenhangen met ‘de groep’ (of categorie)
waartoe ze behoren
o Voorbeelden
▪ Vrouw
▪ Migrant
▪ Jong
▪ Bejaard
▪ ….
- aan de slag samen met groepen, gemeenschappen of ‘community ’s’
- In de ondersteuning van deze groepen richt men er zich op om via inzicht in de
maatschappelijke component van het ontstaan van de probleemsituaties ook de individuele
situaties te verbeteren
o Tussenkomen op onderdelen van de samenleving wordt gezien als een voorwaarde om
effectief iets te kunnen doen aan individuele problemen
o richten zich ook soms uitdrukkelijk op het versterken en vernieuwen van het sociale
weefsel en de groepsvorming met het oog op een democratische, solidaire, open en
cultureel diverse samenleving
o Ook hier zijn het emancipatorische en participatie dus een kerncomponent
- Social group work
- EN samenlevingsopbouw
o Waar MET burgers gewerkt wordt aan maatschappelijke problemen
, o Deze soort interventies gaan dan ook aan structurele verbeteringen van de situatie van
mensen werken
o Door zich ook op de ‘systemen’ te richten; in- en uitsluitingsmechanismen in de
organisatie van onze samenleving, regelgeving, organisatievormen etc
3/ Interventies naar/met (organisaties en of structuren van) de maatschappij
- organisaties, diensten en praktijken die zich niet zozeer naar individuen of de doelgroepen van
het sociaal werk richten, maar eerder naar het sociaal werkveld zelf en naar overheden en
organisaties
- belangrijke koepels, belangenverdedigers, ondersteuners naar het werkveld toe – en dus ook
bronnen voor (toekomstige) sociaal werkers om kennis te vergaren over thema’s en
beleidskaders en om aan structurele verbeteringen van de situatie van mensen te werken
- Doelgroep
o sociaal-werk-praktijken zelf
o In meeste gevallen ook: ook interventies opzetten naar beleid en brede samenleving,
doordat ze de thema’s, uitdagingen die ze ontmoeten in de praktijken van hun
werkvelden ook structureel willen aanpakken
,
INLEIDING £
LES 1: INTRODUCTIE
1. Domeinen
Justitieel
Gezondheid sociaal werk
Opgroeien –
…
jong zijn
Sociaal
Cultuur Werk
Algemeen Samenlevings-
welzijn opbouw
Arbeid en
inkomen
- Het werkveld wordt in deze figuur afgebeeld als een soort raster;
- Er zijn verschillende domeinen
o De domeinen hebben onderling verschillende raakvlakken
o De opdeling is willekeurig gemaakt; de domeinen kunnen namelijk ‘verschoven’
worden
o Naast de opgelijste domeinen zijn er nog andere domeinen (bv wonen). (in het raster
wordt dit afgebeeld door het stukje met …)
- Een belanghebbende(n) kan/kunnen op verschillende domeinen hulpvragen hebben
- Een organisatie kan in verschillende domeinen actief zijn
- Er zijn daarnaast ook 2 soorten benaderingen:
o van waaruit doen ze wat ze doen en tot wie richten ze zich? (zie tekst chamilo –
bijkomende tegels)
- Dit is één soort van opdeling
o Een andere opdeling kan bijvoorbeeld zijn aan de hand van doelgroepen; bv personen
met een handicap, ouderen, psychisch kwetsbare, vluchtelingen, dak- en thuislozen …
- Met een opdeling trachten we het werkveld ‘behapbaar’ te maken
o Het is echter essentieel te begrijpen dat de opdelingen telkens een bepaald
persepctief volgen
o én tegelijk in de praktijk niet altijd te onderscheiden zijn
, 2. Drie interventies
We zullen in de bespreking van de domeinen dan ook telkens aandacht hebben voor deze drie
onderscheiden soorten interventies. Daarbij waarschuwen we je nu al graag dat, net zoals met mensen
– sociaal werk praktijken niet graag in hokjes geplaatst worden. Veel praktijken zullen dus in twee
hokjes passen of een beetje van de drie doen. Toch is het belangrijk om te zien DAT deze diverse soorten
van interventies er zijn. We bieden jullie als starters in deze professionele opleiding hiermee hopelijk
een extra ‘bril’ om dit boeiende werkveld scherper (of in al zijn kleuren) in beeld te krijgen.
Verschillende benaderingen mogelijk om sociale problemen aan te pakken → hangt samen met de
onderscheiden probleemdefiniëringen en methodieken
1/ Interventies naar/ met individuen en individuele cases; (basisbenadering: social case work)
- Individuele problemen van mensen
- interventies richten zich op een individu/gezin-systeem, systeem rond individu
- Interventie start vanuit de vragen, noden of problemen van deze cliënt en heeft als doel hier
een antwoord op te bieden
- de vragen, noden of problemen van deze cliënt en heeft als doel hier een antwoord op te
bieden. In het werken naar dat antwoord is het zeker mogelijk dat sociale diensten of de in het
sociale netwerk aanwezige ondersteuningsmogelijkheden worden ingeschakeld
- Kenmerkend voor sociale interventies zijn ook zeker hier het emancipatorisch werken waarbij
met het tot doel stelt cliënten actief te betrekken en hun handelingsvermogen te versterken
2/ Interventies naar/met groepen en gemeenschap (basisbenadering ‘social group work’ en
‘community work)
- verbinden het individuele uitdrukkelijk met de groep(en) waartoe mensen behoren en het
gedeelde of gemeenschappelijke
- De kijk op de problemen of uitdagingen waarmee men aan de slag gaat, gaat ervan uit dat de
problemen die mensen ervaren eigen zijn of samenhangen met ‘de groep’ (of categorie)
waartoe ze behoren
o Voorbeelden
▪ Vrouw
▪ Migrant
▪ Jong
▪ Bejaard
▪ ….
- aan de slag samen met groepen, gemeenschappen of ‘community ’s’
- In de ondersteuning van deze groepen richt men er zich op om via inzicht in de
maatschappelijke component van het ontstaan van de probleemsituaties ook de individuele
situaties te verbeteren
o Tussenkomen op onderdelen van de samenleving wordt gezien als een voorwaarde om
effectief iets te kunnen doen aan individuele problemen
o richten zich ook soms uitdrukkelijk op het versterken en vernieuwen van het sociale
weefsel en de groepsvorming met het oog op een democratische, solidaire, open en
cultureel diverse samenleving
o Ook hier zijn het emancipatorische en participatie dus een kerncomponent
- Social group work
- EN samenlevingsopbouw
o Waar MET burgers gewerkt wordt aan maatschappelijke problemen
, o Deze soort interventies gaan dan ook aan structurele verbeteringen van de situatie van
mensen werken
o Door zich ook op de ‘systemen’ te richten; in- en uitsluitingsmechanismen in de
organisatie van onze samenleving, regelgeving, organisatievormen etc
3/ Interventies naar/met (organisaties en of structuren van) de maatschappij
- organisaties, diensten en praktijken die zich niet zozeer naar individuen of de doelgroepen van
het sociaal werk richten, maar eerder naar het sociaal werkveld zelf en naar overheden en
organisaties
- belangrijke koepels, belangenverdedigers, ondersteuners naar het werkveld toe – en dus ook
bronnen voor (toekomstige) sociaal werkers om kennis te vergaren over thema’s en
beleidskaders en om aan structurele verbeteringen van de situatie van mensen te werken
- Doelgroep
o sociaal-werk-praktijken zelf
o In meeste gevallen ook: ook interventies opzetten naar beleid en brede samenleving,
doordat ze de thema’s, uitdagingen die ze ontmoeten in de praktijken van hun
werkvelden ook structureel willen aanpakken
,
