Samenvatting kennisbasis Nederlands PABO

Samenvatting Kennisbasis
Nederlands
Boek: Basiskennis taalonderwijs

Hoofdstuk 3: Mondelinge taalvaardigheid
Soorten luisterdoelen:

1. Iets te weten willen komen
2. Een bepaald gevoel willen ondergaan
3. Zich een mening willen vormen
4. Een bepaalde handeling willen uitvoeren
5. Een spel mee willen spelen

Soorten luisterstrategieën:

1. Intensief luisteren  goed beeld krijgen (details)
2. Globaal luisteren  informatie begrijpen
3. Kritisch luisteren  beoordelen, mening geven
4. Gericht luisteren  interesse, wat willen weten

Soorten spreekdoelen:

1. Informeren
2. Amuseren
3. Instrueren
4. Overtuigen

Soorten spreekstrategieën:

1. Oriënteren op het
- Spreekdoel
- Onderwerp en het inzetten van eigen kennis
- Soort spreektaak
- Publiek of de gesprekspartners
2. Reflecteren op de spreektaak
3. Monitoren van de spreektaak
4. Evalueren van de spreektaak

Soorten sociale taalfuncties:

1. Zelfhandhaving
2. Zelfsturing
3. Sturing van anderen
4. Structurering van het gesprek

Soorten cognitieve taalfuncties: + uitleg

1. Rapporteren
2. Redeneren
3. Projecteren

,Je hebt verschillende niveaus van taal, deze worden onderverdeelt in de volgende taalniveaus:

1. Fonologisch  uitspraak
2. Morfologisch  opbouw van woorden (hoed)
3. Syntactisch  volgorde van woorden (recursiviteit, lepel hebben)
4. Pragmatisch  het gebruik van woorden en de daarbij horende regels (mag ik een koekje)
5. Orthografisch  spelling (jazzzanger)
6. Semantisch  betekenis (herinterpretatie)

Er bestaan twee theorieën over de taalverwerving.

1. Creatieve constructietheorie  je eigen aangeboren taalvermogen
2. Interactionele benadering  de omgeving is belangrijk voor het taalvermogen

Naast deze twee theorieën over de taalverwerving, heb je ook nog het Behaviourisme  leerlingen
leren de taal d.m.v. immitatie

Je hebt de eerste en de tweede taalverwerving. Hiervan moet je het verschil weten (zie hierboven).
Daarnaast heb je ook nog de tweetaligheid, deze is verdeelt in twee soorten:

1. Simultane tweetaligheid  leerlingen beginnen voor hun 3e levensjaar met het leren van de
tweede taal.
2. Successieve tweetaligheid  leerlingen leren een tweede taal, nadat ze de eerste taal
geleerd hebben.

De taalontwikkeling is ingedeeld in twee verschillende soorten taalontwikkelingsfasen:

1. Prelinguale fase
A. Huilen
B. Vocaliseren
C. Vocaal spel
D. Brabbelen



2. Linguale fase
A. Vroeglinguale fase
B. Differentiatie fase
C. Voltooiingsfase
 Interverentiefout  fouten die voorkomen uit de verschillen tussen een eerste en tweede
taal.

Soorten competenties:

1. Grammaticale competentie  de kennis van de taal en de taal regels die nodig zijn om te
kunnen communiceren.
2. Tekstuele competentie  vermogen om de kennis van de gesproken en geschreven teksten
te gebruiken in verschillende communicatieve situaties.
3. Strategische competentie  vermogen strategieën te hanteren om doelen te bereiken.
4. Functionele competentie  het vermogen van de taalgebruiker om zijn taalgebruik aan te
passen aan een specifieke situatie.

, Deze vier competenties zijn allemaal deel van de communicatieve situatie.

Hoofdstuk 4: Woordenschat
 Receptieve woordenschat  De woorden die je begrijpt of waarvan je de betekenis herkent,
ook wel passieve woordenschat genoemd.
 Productieve woordenschat  De woorden die je gebruikt om met anderen te
communiceren, ook wel actieve woordenschat genoemd.

Er bestaan vier strategieën om de woordbetekenis van een woord te achterhalen:

1. Woord analyseren
2. Gebruik maken van verbale en non-verbale context
3. Gebruik maken van een bron in de eerste of tweede taal
4. Letten op overeenkomsten tussen de eerste of tweede taal



 Label  De klankvorm van een woord. De relaties tussen de klankvorm van een woord en de
betekenis is willekeurig.
 Concept  De betekenis van een woord. De relaties tussen de klankvorm van een woord en
de betekenis is willekeurig.

Door de klankvorm (label) kun je de betekenis (concept) van een woord achterhalen.

Er bestaan ook een aantal betekenisrelaties tussen woorden, namelijk:

1. Synoniem  twee woorden hebben dezelfde betekenis
2. Categorie-exemplaar 
3. Hyponiem  woorden waarvan de betekenis ook door een ander woord kan worden
uitgedrukt. (mango  vrucht)
4. Antoniem  tegenovergestelde woorden
5. Context 



 Vaktaalwoord  Vakinhoudelijke begrippen die niet in de gewone taal voorkomen.
Bijvoorbeeld bij aardrijkskunde of onderwijs gerelateerde woorden.
 Schooltaalwoord  Abstracte begrippen die leerlingen moeten kennen om het onderwijs te
kunnen volgen.
 Signaalwoord  Woorden die de lezer informatie geven over de relaties in een tekst.
Bijvoorbeeld maar, omdat, waarom.
 Inhoudswoord  Woorden met een duidelijk omschreven betekenis, zoals zelfstandig
naamwoord, werkwoorden, bijvoegelijknaamwoorden.
 Functiewoord  Woorden die een talige relatie weergeven, zoals de voegwoorden en
vraagwoorden.

De verschillende soorten informatie over een woord:

1. Akoestisch
2. Fonologisch
3. Morfologisch
4. Semantisch
5. Syntactisch