Psychopathologie en
psychiatrie kinderen en
jongeren, deel 2
2023-2024
JOLIEN DE HOUWER
,Examen: 20 mp vragen, met giscorrectie. Vooral de terminologie goed
kennen, complexe namen van bv genen niet. Figuren die info geven over
onderzoeken moeten we niet kennen, MAAR wel de uitleg (dus gewoon niet
de figuur moeten kunnen reproduceren).
Samenvatting van hoe we moeten kijken naar kinderen
en jongeren met problemen.
Transactioneel model over de tijd.
Bepaalde jongeren stellen bepaalde gedragingen en
hierin heb je veel individuele verschillen. De vraag is
dan hoe dit komt?
- genetische opbouw: wij hebben allemaal een
unieke DNA sequentie en hierin zitten
talenten en beperkingen die voor iedereen
anders.
- de genetische opbouw vertaalt zich ook ergens
in ons lichaam: zoals spierkracht of lenigheid
- we hebben dan ook lichamelijke vertalingen als
het gaat over mentale veerkracht, psychische
coping en dergelijke deze gaan voor een stuk
meebepalen of we later in de problemen komen
en op welke manier
- we bevinden ons ook in een omgeving (zit alles
in wat we meemaken). Hier zitten ook
biologische fenomenen in zoals wat we eten.
Deze omgeving bepaald ook mee wie we kan zijn en
deze gaan voortdurend in interactie treden met wat
we meemaken.
Mentaal welzijn: het grootste deel van de veratling
van de genetica zit in onze hersenen (maar ook niet
alles, er zijn delen van ons stress-systeem dat
ergens anders in ons lichaam zit)
Er is nooit 1 reden.
1
r
,Ontwikkeling: transactionaliteit
Gen-omgevingssamenspel doorheen de tijd
o In transactie hebben we een voortdurende uitwisseling tussen
wie het kind in wording is met zijn specifieke voorbeschiktheid
en zijn omgeving.
Zo kunnen we elk ontwikkelingsdomein gaan bestuderen. Alle
functies waar we als persoon beroep op kunnen doen voor ons
mentaal welzijn, zijn hier mee afhankelijk van.
Belangrijk om te onthouden dat de kinderen en jongeren nog in
ontwikkeling zijn dus als we werken met kinderen en jongeren werken we
in het hier en nu! Volwassenen zijn vaak bezig met verwerken van dingen
van vroeger dus kijken terug.
FYSIEKE ONTWIKKELING
• Lichamelijke ontwikkeling
o Bewegingsstelsel
• Voortplantingssysteem
• Hersenontwikkeling
• Stressverwerkingssysteem
• Autonoom zenuwstelsel
FUNCTIONELE ONTWIKKELING
• Motoriek
• Sexualiteitsbeleving
• Cognitie & communicatie
• Emotieregulatie
• Sociale relatievorming
• Persoonlijkheid / identiteit
• Moraliteit
=> ANDERE MOGELIJKHEDEN OP ANDERE LEEFTIJDEN
2
r
, Kinder- en jeugdpsychiatrische beelden
DSM is een classificatiesysteem, maar de beschrijvingen hebben wel hun
waarde → want via deze beschrijvingen komt de wetenschap tot stand.
Oftewel doen we dit op een dimensionele manier (alle variaties in de
bevolking en hoe komt het dat deze er zijn) of we kunnen er
classificerend naar kijken dus een bundeling van mensen die het meest
problemen hebben met een klinisch beeld en gaan daar kijken waar ze
verschillend zijn van andere mensen en hoe kunnen we dit begrijpen.
• “Dis”functionele ontwikkeling: functionele ontwikkeling in disbalans met
verwachtingen, waardoor problemen optreden. ‘Stoornis’ niet fijn om te horen.
• Elke problematiek is MULTILEVEL – MULTIFACTORIEEL –
veel niveaus waar we op kunnen kijken. DUS nooit 100%
genetisch in de psychiatrie.
• We kijken dus naar dit soort processen
o Genetische varianten
o Gen-omgevingsinteracties en –correlaties
o Neuro-anatomische / neurofysiologische / neuro- endocrinologische /
neurotransmissie – varianten
o Stressverwerkingsproblemen
o Biologische omgevingsimpact (voeding, verontreiniging, ACEs (Adverse
Childhood
o Experiences), stress (studie, sociaal, familiaal) en bedreiging, …)
o Negatieve leereffecten (opvoeding, leeftijdsgenoten, sociale media, …)
o Problematieken in de DSM lijken zwart – wit (bv hij
heeft ADHD), maar bijna alle psychiatrische beelden
hebben een dimensionele verdeling in de bevolking.
Kinder- en jeugdpsychiatrische beelden
• Kunnen categoriaal of uiterste van een continuüm (dimensionaal) zijn: ze zijn
zelden een ‘welles-nietes-beeld’. Niet als een griep, je hebt het of je hebt het
niet.
• Dimensionale distributie kan nog steeds een “taxon” herbergen: maar onder zo’n
dimensionele verdeling kan een taxon onder zitten (rechtse prent).
• In de dimensionaliteit kan het ook zo zijn dat er twee volledig andere groepen
onder zitten die zich dan ook volledig anders gedragen
o Mensen kunnen categoriaal afwijkende kenmerken hebben van de rest van de
bevolking
3
r
psychiatrie kinderen en
jongeren, deel 2
2023-2024
JOLIEN DE HOUWER
,Examen: 20 mp vragen, met giscorrectie. Vooral de terminologie goed
kennen, complexe namen van bv genen niet. Figuren die info geven over
onderzoeken moeten we niet kennen, MAAR wel de uitleg (dus gewoon niet
de figuur moeten kunnen reproduceren).
Samenvatting van hoe we moeten kijken naar kinderen
en jongeren met problemen.
Transactioneel model over de tijd.
Bepaalde jongeren stellen bepaalde gedragingen en
hierin heb je veel individuele verschillen. De vraag is
dan hoe dit komt?
- genetische opbouw: wij hebben allemaal een
unieke DNA sequentie en hierin zitten
talenten en beperkingen die voor iedereen
anders.
- de genetische opbouw vertaalt zich ook ergens
in ons lichaam: zoals spierkracht of lenigheid
- we hebben dan ook lichamelijke vertalingen als
het gaat over mentale veerkracht, psychische
coping en dergelijke deze gaan voor een stuk
meebepalen of we later in de problemen komen
en op welke manier
- we bevinden ons ook in een omgeving (zit alles
in wat we meemaken). Hier zitten ook
biologische fenomenen in zoals wat we eten.
Deze omgeving bepaald ook mee wie we kan zijn en
deze gaan voortdurend in interactie treden met wat
we meemaken.
Mentaal welzijn: het grootste deel van de veratling
van de genetica zit in onze hersenen (maar ook niet
alles, er zijn delen van ons stress-systeem dat
ergens anders in ons lichaam zit)
Er is nooit 1 reden.
1
r
,Ontwikkeling: transactionaliteit
Gen-omgevingssamenspel doorheen de tijd
o In transactie hebben we een voortdurende uitwisseling tussen
wie het kind in wording is met zijn specifieke voorbeschiktheid
en zijn omgeving.
Zo kunnen we elk ontwikkelingsdomein gaan bestuderen. Alle
functies waar we als persoon beroep op kunnen doen voor ons
mentaal welzijn, zijn hier mee afhankelijk van.
Belangrijk om te onthouden dat de kinderen en jongeren nog in
ontwikkeling zijn dus als we werken met kinderen en jongeren werken we
in het hier en nu! Volwassenen zijn vaak bezig met verwerken van dingen
van vroeger dus kijken terug.
FYSIEKE ONTWIKKELING
• Lichamelijke ontwikkeling
o Bewegingsstelsel
• Voortplantingssysteem
• Hersenontwikkeling
• Stressverwerkingssysteem
• Autonoom zenuwstelsel
FUNCTIONELE ONTWIKKELING
• Motoriek
• Sexualiteitsbeleving
• Cognitie & communicatie
• Emotieregulatie
• Sociale relatievorming
• Persoonlijkheid / identiteit
• Moraliteit
=> ANDERE MOGELIJKHEDEN OP ANDERE LEEFTIJDEN
2
r
, Kinder- en jeugdpsychiatrische beelden
DSM is een classificatiesysteem, maar de beschrijvingen hebben wel hun
waarde → want via deze beschrijvingen komt de wetenschap tot stand.
Oftewel doen we dit op een dimensionele manier (alle variaties in de
bevolking en hoe komt het dat deze er zijn) of we kunnen er
classificerend naar kijken dus een bundeling van mensen die het meest
problemen hebben met een klinisch beeld en gaan daar kijken waar ze
verschillend zijn van andere mensen en hoe kunnen we dit begrijpen.
• “Dis”functionele ontwikkeling: functionele ontwikkeling in disbalans met
verwachtingen, waardoor problemen optreden. ‘Stoornis’ niet fijn om te horen.
• Elke problematiek is MULTILEVEL – MULTIFACTORIEEL –
veel niveaus waar we op kunnen kijken. DUS nooit 100%
genetisch in de psychiatrie.
• We kijken dus naar dit soort processen
o Genetische varianten
o Gen-omgevingsinteracties en –correlaties
o Neuro-anatomische / neurofysiologische / neuro- endocrinologische /
neurotransmissie – varianten
o Stressverwerkingsproblemen
o Biologische omgevingsimpact (voeding, verontreiniging, ACEs (Adverse
Childhood
o Experiences), stress (studie, sociaal, familiaal) en bedreiging, …)
o Negatieve leereffecten (opvoeding, leeftijdsgenoten, sociale media, …)
o Problematieken in de DSM lijken zwart – wit (bv hij
heeft ADHD), maar bijna alle psychiatrische beelden
hebben een dimensionele verdeling in de bevolking.
Kinder- en jeugdpsychiatrische beelden
• Kunnen categoriaal of uiterste van een continuüm (dimensionaal) zijn: ze zijn
zelden een ‘welles-nietes-beeld’. Niet als een griep, je hebt het of je hebt het
niet.
• Dimensionale distributie kan nog steeds een “taxon” herbergen: maar onder zo’n
dimensionele verdeling kan een taxon onder zitten (rechtse prent).
• In de dimensionaliteit kan het ook zo zijn dat er twee volledig andere groepen
onder zitten die zich dan ook volledig anders gedragen
o Mensen kunnen categoriaal afwijkende kenmerken hebben van de rest van de
bevolking
3
r
