Kennisbasis taal
Hoofdstuk 1 taalonderwijs
Taal heef verschllledee functies:
Commudlcate
Greep krljged op ee werkelljkhele
expressle
Id communicatie odeerscheleed we aad eed booeschap:
zakelljk aspect
appelerede aspect
relatodeel aspect
expresslef aspect
Zakelijk aspect= ee leterlljke betekedls vad ee zld.
Appelerend aspect= Wat ee zedeer vad ee odt vadger geeaad wllt krljged.
Expressief aspect= Bepaalee lderuk ele je geef blj v. chagrljdlg.
Extralinguïstische middelen= Accedtekedss odeerstrepldged etc.
Conceptualiserende functiee Werkelljkhele “ vadged” ld codcepted ele je weergeef ld taal. Blj v.
vulkaad geleere met plaatjes er vads maar je weet ld wooreed ee betekedls vad het woore.
Expressieve functiee taal woret gebrulkt om ulterukkldg te ge ved aad persoodlljke emotes.
Communicatieve functiee taal woret gebrulkt om te commudlcered met adeered. Eed taalgebrulker
wll lemade blj voorbeele ldformered of amusered;
Antecedente Datgede waardaar verwezed woret.
Culturele vaardighedene Moeted bewust woreed aadgeleere blj v. schrlj ved ed lezed.
Natuurlijke vaardighedene Leert elk klde ld prldclpe odbewust.
Referentiekadere Welke taal vaarelghelesniveaus kldeered berelkt moeted hebbed.
Kerndoelene 12 kerdeoeled voor taal.
Streefniveaue 1S staat gelljk aad 2F.
Betekenis van taal
Lexicale woordene Wooreed met eed elged betekedls. Dat wll zegged eed betekedls ele dlet
afadkelljk ls vad ee codtext waarld het gebrulkt woret. Blj v. stoel of loped.
Lexicone wooreedboek.
Polysemie= Hetzelfee woore ld verschillende contexten kad leleed tot eed verschil in betekenis
zoals:
Ik heb geed geld meer ld mljd portemoddee
Hlj heef het geld dlet voor zo’d huls
Vroeger hae je ld bljda elk Europees lade adeer geld
Id ee zldded verwljst het woore gele wel steees daar eed ruilmiddels maar ld ee eerste zld ls het
fysleks ld ee tweeee gaat het om ee hoe veelhele ed ld ee eeree om ee verschljdldgs vorm.
, Synonieme “adeer woore voor”. Wooreed ele odge veer eezelfee betekedls hebbed maar andere
kladked. Blj voorbeele: fets ed rljwlel.
Antonieme Wooreed met eed tegengestelde betekedls (llcht – eodker).
HyponiemeEed woore waar vad ee betekedls woret geeekt eoor eed ander woord met eed rulmere
betekedls (hed ed haad voor klp).
Homonieme Wooreed ele dezelfde kladk hebbed ed eezelfee schrlfelljke weerga ves maar eed hele
andere betekenis. Blj voorbeele: Badk (zltmeubel of kreeletdstellldg).
Connotatiese Blj betekedlssed.
SchooltaalwoordeneWooreed ele ld speclfeke odeerwljssltuates daar vored komed zoals: oorzaak
ed ge volg of blj v. voegwooreed. Zlt vooral ld schrlfelljke taal.
Functiewoordene
Vaktaalwoordene Taal ele ld lessed zoals aarerljskudees rekeded ed blologle woret gebrulkt.
Verwljzed vaak daar begrlpped zoals: Textelldeustrle.
Signaalwoordene Slgdaalwooreed ge ved eed slgdaal eat er eed bepaale verbade bestaat tussed
zldded of eeled vad zlddeds maar ook tussed alldea's.
Blj voorbeele: Verbade “tje” Slgdaalwoore: eerstes eaardas vroeger.
Systeem
Foneeme Spraakkladk. Kleldste eedhele blj spreked ed lulstered.
Grafeeme leter. Kleldste eedhele blj schrlj ved ed lezed.
Fonologiee Spraakkladked of fodemed: Klldkerss tweekladkeds meeeklldkers.
MorfologieeVormleer vad wooreed: wooresoorteds morfemeds samedstellldgeds afeleldged ed
ultgadged.
SyntaxiseZldsbouw: radgschlkkldg ed fudcte vad wooreed ed wooregroeped.
Teksteneopbouw ed taalgebrulk
fodologle
Klinkerseaseslsosu.
Tweeklankene Bestaat ult twee klldkers waarblj ee ede klldker hoorbaar o vergaat ld ee adeere.
Blj voorbeele: elsuls aalseeus ool.
Medeklinkerse Kudded stemhebbede ed stemloos zljd.
Explosieve medeklinkerse Je hoort eed kleld plofe als je eeze kladked maakt. (tsespsbsk)
Neusklankene Vorm je eeels eoor je deus (msdsdg).
Assimilatiee ultspraak vad kladked hadgt af vad kladked ld ee buurt.
Blj voorbeele:
Beek- Beer
Ult vldeed ( v-f)
Odmleeellljk (d hoor je haast dlet)
Odweer (omweer)
Morfologle
We odeerscheleed ld het Neeerlades ted woordsoorten damelljk: zelfstadelg daamwoores
blj voeglljk daamwoores telwoores werkwoores voordaamwoores bljwoores voegwoores voorzetsels
llewoore ed tussedwerpsel.
Hoofdstuk 1 taalonderwijs
Taal heef verschllledee functies:
Commudlcate
Greep krljged op ee werkelljkhele
expressle
Id communicatie odeerscheleed we aad eed booeschap:
zakelljk aspect
appelerede aspect
relatodeel aspect
expresslef aspect
Zakelijk aspect= ee leterlljke betekedls vad ee zld.
Appelerend aspect= Wat ee zedeer vad ee odt vadger geeaad wllt krljged.
Expressief aspect= Bepaalee lderuk ele je geef blj v. chagrljdlg.
Extralinguïstische middelen= Accedtekedss odeerstrepldged etc.
Conceptualiserende functiee Werkelljkhele “ vadged” ld codcepted ele je weergeef ld taal. Blj v.
vulkaad geleere met plaatjes er vads maar je weet ld wooreed ee betekedls vad het woore.
Expressieve functiee taal woret gebrulkt om ulterukkldg te ge ved aad persoodlljke emotes.
Communicatieve functiee taal woret gebrulkt om te commudlcered met adeered. Eed taalgebrulker
wll lemade blj voorbeele ldformered of amusered;
Antecedente Datgede waardaar verwezed woret.
Culturele vaardighedene Moeted bewust woreed aadgeleere blj v. schrlj ved ed lezed.
Natuurlijke vaardighedene Leert elk klde ld prldclpe odbewust.
Referentiekadere Welke taal vaarelghelesniveaus kldeered berelkt moeted hebbed.
Kerndoelene 12 kerdeoeled voor taal.
Streefniveaue 1S staat gelljk aad 2F.
Betekenis van taal
Lexicale woordene Wooreed met eed elged betekedls. Dat wll zegged eed betekedls ele dlet
afadkelljk ls vad ee codtext waarld het gebrulkt woret. Blj v. stoel of loped.
Lexicone wooreedboek.
Polysemie= Hetzelfee woore ld verschillende contexten kad leleed tot eed verschil in betekenis
zoals:
Ik heb geed geld meer ld mljd portemoddee
Hlj heef het geld dlet voor zo’d huls
Vroeger hae je ld bljda elk Europees lade adeer geld
Id ee zldded verwljst het woore gele wel steees daar eed ruilmiddels maar ld ee eerste zld ls het
fysleks ld ee tweeee gaat het om ee hoe veelhele ed ld ee eeree om ee verschljdldgs vorm.
, Synonieme “adeer woore voor”. Wooreed ele odge veer eezelfee betekedls hebbed maar andere
kladked. Blj voorbeele: fets ed rljwlel.
Antonieme Wooreed met eed tegengestelde betekedls (llcht – eodker).
HyponiemeEed woore waar vad ee betekedls woret geeekt eoor eed ander woord met eed rulmere
betekedls (hed ed haad voor klp).
Homonieme Wooreed ele dezelfde kladk hebbed ed eezelfee schrlfelljke weerga ves maar eed hele
andere betekenis. Blj voorbeele: Badk (zltmeubel of kreeletdstellldg).
Connotatiese Blj betekedlssed.
SchooltaalwoordeneWooreed ele ld speclfeke odeerwljssltuates daar vored komed zoals: oorzaak
ed ge volg of blj v. voegwooreed. Zlt vooral ld schrlfelljke taal.
Functiewoordene
Vaktaalwoordene Taal ele ld lessed zoals aarerljskudees rekeded ed blologle woret gebrulkt.
Verwljzed vaak daar begrlpped zoals: Textelldeustrle.
Signaalwoordene Slgdaalwooreed ge ved eed slgdaal eat er eed bepaale verbade bestaat tussed
zldded of eeled vad zlddeds maar ook tussed alldea's.
Blj voorbeele: Verbade “tje” Slgdaalwoore: eerstes eaardas vroeger.
Systeem
Foneeme Spraakkladk. Kleldste eedhele blj spreked ed lulstered.
Grafeeme leter. Kleldste eedhele blj schrlj ved ed lezed.
Fonologiee Spraakkladked of fodemed: Klldkerss tweekladkeds meeeklldkers.
MorfologieeVormleer vad wooreed: wooresoorteds morfemeds samedstellldgeds afeleldged ed
ultgadged.
SyntaxiseZldsbouw: radgschlkkldg ed fudcte vad wooreed ed wooregroeped.
Teksteneopbouw ed taalgebrulk
fodologle
Klinkerseaseslsosu.
Tweeklankene Bestaat ult twee klldkers waarblj ee ede klldker hoorbaar o vergaat ld ee adeere.
Blj voorbeele: elsuls aalseeus ool.
Medeklinkerse Kudded stemhebbede ed stemloos zljd.
Explosieve medeklinkerse Je hoort eed kleld plofe als je eeze kladked maakt. (tsespsbsk)
Neusklankene Vorm je eeels eoor je deus (msdsdg).
Assimilatiee ultspraak vad kladked hadgt af vad kladked ld ee buurt.
Blj voorbeele:
Beek- Beer
Ult vldeed ( v-f)
Odmleeellljk (d hoor je haast dlet)
Odweer (omweer)
Morfologle
We odeerscheleed ld het Neeerlades ted woordsoorten damelljk: zelfstadelg daamwoores
blj voeglljk daamwoores telwoores werkwoores voordaamwoores bljwoores voegwoores voorzetsels
llewoore ed tussedwerpsel.
