EPIDEMIOLOGIE
PROF. SOUBRY
,Inhoud
Hoofdstuk 1: Introductie: Historische context, concepten en nut van epidemiologie............................2
Inleiding..............................................................................................................................................2
Historische context en de kapstok van de moderne epidemiologie....................................................2
Onderverdeling volgens benadering...................................................................................................5
Overlap tussen de domeinen en onderverdeling volgens type onderzoek.........................................6
Multidisciplinaire aanpak....................................................................................................................6
Hoofdstuk 2: Meetmethodes en vergelijken van frequentiematen........................................................7
Inleiding..............................................................................................................................................7
Incidentie versus prevalentie..............................................................................................................7
Overzicht frequentiematen.................................................................................................................9
Vergelijken van frequenties van ziektes (kennisclip).........................................................................12
Hoofdstuk 3: Causaliteit........................................................................................................................14
Inleiding:...........................................................................................................................................14
De 9 criteria van Hill:.........................................................................................................................15
Begrippen:........................................................................................................................................16
Hoofdstuk 4: studiemethodes in de epidemiologie..............................................................................17
Introductie:.......................................................................................................................................17
Observationele studies:....................................................................................................................19
Hoofdstuk 5: Limitaties van epidemiologische studies.........................................................................24
, Hoofdstuk 1: Introductie: Historische context, concepten
en nut van epidemiologie
Inleiding
Focus ligt op een groepering van mensen: niet meer op het individu (met of zonder ziekte), maar op
een populatie.
Historische context en de kapstok van de moderne epidemiologie
Epidemiologie = studie van ziektes in ‘groepen van mensen’ ipv de mens als individu.
Dr. John snow:
- Onderzocht de oorzaak van de cholera-epidemie
- Ontdekte een verband tussen de cholera)uitbraak in bepaalde buurten van Londen en het
drinken van ‘bron’water, verontreinigd door fecaliën.
- Eerste onderzoeker die een vorm van gecontroleerde interventie uitvoerde -> waterpompen
in bepaalde straten afsluiten -> verbetering van situatie in Londen
o Deze aanpak lag aan de basis van de ‘moderne epidemiologie’, Snow is dus een
belangrijke grondlegger van de epidemiologie
- Stelde hypothese op na het analyseren van aantal gegevens, waaronder de sterfte volgens de
geografische ligging (woonst en plaats van een waterbron), verschillen tussen regio’s waar
een uitbraak genoteerd werd vs. waar er geen uitbraak plaatsvond, specifieke symptonen, …
o Leidde tot inzicht ivm oorzaak/etiologie van de ziekte
o Glass box theory -> nadenken over mogelijke processen die achter ziekte kunnen
schuilen. Houdt dus rekening met een mogelijk biologisch mechanisme (hypothese)
en met de cijfers. Uitgaande van logische verbanden wordt een zo transparant
mogelijke theorie uitgewerkt.
De theorie van Snow was niet glashelder, gezien er geen biologische oorzaak
gevonden werd. Wel legde hij verbanden tussen symptonen, de geografische ligging
en populatiegegevens.
- Belang van Snow’s werk: Vader van de epidemiologie
o Hoe kan cholera overgebracht worden? Hij baseerde zich op observaties + logica.
Testte deze hypothese. Vond een associatie: gecontamineerd drinkwater = krijgen van
cholera. Voerde interventie uit om meer slachtoffers te voorkomen -> preventie
Dr. William Farr:
- Tabellen met associaties tussen sterfte door cholera en topografische hoogtes van huizen
waarin deze mensen woonden
o Hoogte was geen mogelijke oorzaak van de ziekte -> zijn theorieën leidden niet tot
een oplossing van de epidemie
- Black box theorie
o Enkel een mogelijke oorzaak (input) tegenover cijfers omtrent de ziekte of sterfte
(output), zonder achterliggende mechanismen in rekening te brengen of te
bestuderen. Start dus niet vanuit een biologische verklaring of hypothese, maar
baseert zich enkel op cijfers.
PROF. SOUBRY
,Inhoud
Hoofdstuk 1: Introductie: Historische context, concepten en nut van epidemiologie............................2
Inleiding..............................................................................................................................................2
Historische context en de kapstok van de moderne epidemiologie....................................................2
Onderverdeling volgens benadering...................................................................................................5
Overlap tussen de domeinen en onderverdeling volgens type onderzoek.........................................6
Multidisciplinaire aanpak....................................................................................................................6
Hoofdstuk 2: Meetmethodes en vergelijken van frequentiematen........................................................7
Inleiding..............................................................................................................................................7
Incidentie versus prevalentie..............................................................................................................7
Overzicht frequentiematen.................................................................................................................9
Vergelijken van frequenties van ziektes (kennisclip).........................................................................12
Hoofdstuk 3: Causaliteit........................................................................................................................14
Inleiding:...........................................................................................................................................14
De 9 criteria van Hill:.........................................................................................................................15
Begrippen:........................................................................................................................................16
Hoofdstuk 4: studiemethodes in de epidemiologie..............................................................................17
Introductie:.......................................................................................................................................17
Observationele studies:....................................................................................................................19
Hoofdstuk 5: Limitaties van epidemiologische studies.........................................................................24
, Hoofdstuk 1: Introductie: Historische context, concepten
en nut van epidemiologie
Inleiding
Focus ligt op een groepering van mensen: niet meer op het individu (met of zonder ziekte), maar op
een populatie.
Historische context en de kapstok van de moderne epidemiologie
Epidemiologie = studie van ziektes in ‘groepen van mensen’ ipv de mens als individu.
Dr. John snow:
- Onderzocht de oorzaak van de cholera-epidemie
- Ontdekte een verband tussen de cholera)uitbraak in bepaalde buurten van Londen en het
drinken van ‘bron’water, verontreinigd door fecaliën.
- Eerste onderzoeker die een vorm van gecontroleerde interventie uitvoerde -> waterpompen
in bepaalde straten afsluiten -> verbetering van situatie in Londen
o Deze aanpak lag aan de basis van de ‘moderne epidemiologie’, Snow is dus een
belangrijke grondlegger van de epidemiologie
- Stelde hypothese op na het analyseren van aantal gegevens, waaronder de sterfte volgens de
geografische ligging (woonst en plaats van een waterbron), verschillen tussen regio’s waar
een uitbraak genoteerd werd vs. waar er geen uitbraak plaatsvond, specifieke symptonen, …
o Leidde tot inzicht ivm oorzaak/etiologie van de ziekte
o Glass box theory -> nadenken over mogelijke processen die achter ziekte kunnen
schuilen. Houdt dus rekening met een mogelijk biologisch mechanisme (hypothese)
en met de cijfers. Uitgaande van logische verbanden wordt een zo transparant
mogelijke theorie uitgewerkt.
De theorie van Snow was niet glashelder, gezien er geen biologische oorzaak
gevonden werd. Wel legde hij verbanden tussen symptonen, de geografische ligging
en populatiegegevens.
- Belang van Snow’s werk: Vader van de epidemiologie
o Hoe kan cholera overgebracht worden? Hij baseerde zich op observaties + logica.
Testte deze hypothese. Vond een associatie: gecontamineerd drinkwater = krijgen van
cholera. Voerde interventie uit om meer slachtoffers te voorkomen -> preventie
Dr. William Farr:
- Tabellen met associaties tussen sterfte door cholera en topografische hoogtes van huizen
waarin deze mensen woonden
o Hoogte was geen mogelijke oorzaak van de ziekte -> zijn theorieën leidden niet tot
een oplossing van de epidemie
- Black box theorie
o Enkel een mogelijke oorzaak (input) tegenover cijfers omtrent de ziekte of sterfte
(output), zonder achterliggende mechanismen in rekening te brengen of te
bestuderen. Start dus niet vanuit een biologische verklaring of hypothese, maar
baseert zich enkel op cijfers.
