FILOSOFIE IS EEN PRAKTIJK:
● Filosofie is een opstelling die vertrekt vanuit verwondering en/of wantrouwen (deze
verwondering en/of dit wantrouwen betreft dat wat door anderen als vanzelfsprekend
wordt genomen)
○ ↪ De vanzelfsprekendheid in vraag stellen (en doorbreken) (met
Socrates als rolmodel)
FILOSOFIE ALS EEN METHODE:
● Filosofie kan bewust ingezet worden als methode om vanzelfsprekendheden op losse
schroeven te zetten
● Vanzelfsprekendheden leiden steevast tot situaties die benadelen (=Nut vd filosofie voor
het MW en personeelswerk)
ZELFKRITISCHE HOUDING:
● Filosoferen als ethische reflex:
○ Zorgen dat het MW zich niet verschuilt achter vanzelfsprekendheden
● Case study: Baby P. (VK; 2006):
○ Baby P. gestorven ten gevolge van zware verwaarlozing en mishandeling
○ Hulpverleningsinstanties waren op de hoogte, maar grepen niet in omwille van
deontologische richtlijnen
● Case study: Sloeberhuisje (BE; 2022)
○ Baby van 6 maanden oud gestorven ten gevolge van ‘shaken baby syndrome’
○ Kind & Gezin was op de hoogte van problematische situaties in de crèche (maar
handelden ook niet vanwege deontologische richtlijnen)
AGOGISCH SCHEMA:
, ↪ De filosofische methode is het blootleggen vd onderste trede en daarmee ook de
redenering achter alles wat erboven komt
FILOSOFIE ALS EEN METHODE:
1. Verwondering:
a. Er wordt iets als vanzelfsprekend voorgesteld, je moet dit in twijfel trekken en dus
niet langer als vanzelfsprekend beschouwen (het gaat niet over het eens of
oneens zijn met de vanzelfsprekendheid, eerder het niet zomaar aannemen
ervan)
2. Blootleggen vd vooronderstelling:
a. Verzameling vd aannames om de bewering waar te maken, maar die niet
uitgesproken of onderbouwd worden, blootleggen
b. Vooronderstellingen zijn niet per se verkeerd, gewoon ononderzocht ⇒
Verschil tussen weten en aannemen
3. Bevragen vd vooronderstelling (fase vd filosofische vraag):
a. Om verantwoording vragen ⇒ Waarom?
4. Zoektocht naar een redelijk aannemelijk antwoord dat zich redelijk/via de rede laat
afdwingen:
a. ↪ Enerzijds omdat het ene argument uit het andere volgt en zo naar
een ‘niet te ontkennen inzicht’ leidt
b. ↪ Anderzijds omdat het argument bevattelijk is en zelfstandig kan
worden nagegaan
↪ Geen enkel antwoord is dus waar, waarheid, … ⇒ Er bestaat alleen een
niet-definitief, aannemelijk antwoord dat op dat moment bestaat met de
inzichten en argumenten die er op dat moment (voor die persoon) zijn (⇒ de
filosoof werkt dus met hypotheses)
vb. Vroeger dacht men dat de aarde plat was, nu denken we dat de aarde rond
is, over 100 jaar denken we mss dat de aarde een cilinder is bij wijze van
spreken
↪ De logica ondersteunt de filosoof hierbij: Redeneringen worden logisch
opgebouwd tot zij een aannemelijk geheel vormen, dat zichzelf afdwingt
↪ De logica helpt de filosoof foute redeneringen op te sporen
VOORBEELD VD FILOSOFIE ALS EEN METHODE:
Besta ‘ik’?
● 1. Weet iedereen wel écht wat met ‘ik’ bedoelt wordt? Weet iedereen wel écht wat ‘ik’ is?
Of vooronderstelt iedereen dat ze dit weten?
● 2. Wij gaan ervan uit/vooronderstellen dat er überhaupt zoiets als een ‘ik’ bestaat. We
zouden alles in twijfel moeten trekken. Dus bijgevolg ook het bestaan van een ‘ik’.
● Filosofie is een opstelling die vertrekt vanuit verwondering en/of wantrouwen (deze
verwondering en/of dit wantrouwen betreft dat wat door anderen als vanzelfsprekend
wordt genomen)
○ ↪ De vanzelfsprekendheid in vraag stellen (en doorbreken) (met
Socrates als rolmodel)
FILOSOFIE ALS EEN METHODE:
● Filosofie kan bewust ingezet worden als methode om vanzelfsprekendheden op losse
schroeven te zetten
● Vanzelfsprekendheden leiden steevast tot situaties die benadelen (=Nut vd filosofie voor
het MW en personeelswerk)
ZELFKRITISCHE HOUDING:
● Filosoferen als ethische reflex:
○ Zorgen dat het MW zich niet verschuilt achter vanzelfsprekendheden
● Case study: Baby P. (VK; 2006):
○ Baby P. gestorven ten gevolge van zware verwaarlozing en mishandeling
○ Hulpverleningsinstanties waren op de hoogte, maar grepen niet in omwille van
deontologische richtlijnen
● Case study: Sloeberhuisje (BE; 2022)
○ Baby van 6 maanden oud gestorven ten gevolge van ‘shaken baby syndrome’
○ Kind & Gezin was op de hoogte van problematische situaties in de crèche (maar
handelden ook niet vanwege deontologische richtlijnen)
AGOGISCH SCHEMA:
, ↪ De filosofische methode is het blootleggen vd onderste trede en daarmee ook de
redenering achter alles wat erboven komt
FILOSOFIE ALS EEN METHODE:
1. Verwondering:
a. Er wordt iets als vanzelfsprekend voorgesteld, je moet dit in twijfel trekken en dus
niet langer als vanzelfsprekend beschouwen (het gaat niet over het eens of
oneens zijn met de vanzelfsprekendheid, eerder het niet zomaar aannemen
ervan)
2. Blootleggen vd vooronderstelling:
a. Verzameling vd aannames om de bewering waar te maken, maar die niet
uitgesproken of onderbouwd worden, blootleggen
b. Vooronderstellingen zijn niet per se verkeerd, gewoon ononderzocht ⇒
Verschil tussen weten en aannemen
3. Bevragen vd vooronderstelling (fase vd filosofische vraag):
a. Om verantwoording vragen ⇒ Waarom?
4. Zoektocht naar een redelijk aannemelijk antwoord dat zich redelijk/via de rede laat
afdwingen:
a. ↪ Enerzijds omdat het ene argument uit het andere volgt en zo naar
een ‘niet te ontkennen inzicht’ leidt
b. ↪ Anderzijds omdat het argument bevattelijk is en zelfstandig kan
worden nagegaan
↪ Geen enkel antwoord is dus waar, waarheid, … ⇒ Er bestaat alleen een
niet-definitief, aannemelijk antwoord dat op dat moment bestaat met de
inzichten en argumenten die er op dat moment (voor die persoon) zijn (⇒ de
filosoof werkt dus met hypotheses)
vb. Vroeger dacht men dat de aarde plat was, nu denken we dat de aarde rond
is, over 100 jaar denken we mss dat de aarde een cilinder is bij wijze van
spreken
↪ De logica ondersteunt de filosoof hierbij: Redeneringen worden logisch
opgebouwd tot zij een aannemelijk geheel vormen, dat zichzelf afdwingt
↪ De logica helpt de filosoof foute redeneringen op te sporen
VOORBEELD VD FILOSOFIE ALS EEN METHODE:
Besta ‘ik’?
● 1. Weet iedereen wel écht wat met ‘ik’ bedoelt wordt? Weet iedereen wel écht wat ‘ik’ is?
Of vooronderstelt iedereen dat ze dit weten?
● 2. Wij gaan ervan uit/vooronderstellen dat er überhaupt zoiets als een ‘ik’ bestaat. We
zouden alles in twijfel moeten trekken. Dus bijgevolg ook het bestaan van een ‘ik’.
