Privaatrecht samenvatting
Hoofdstuk 1 - verbintenissenrecht
Privaatrecht: ziet op alle juridische betrekkingen tussen burgers onderling. (Ook wel burgerlijk recht
of civiel recht genoemd)
Verbintenissenrecht: het rechtsgebied dat gaat over de rechtsrelatie tussen personen
Goederenrecht: het rechtsgebied dat ziet op de rechtsrelatie tussen een persoon en een goed
Verbintenissenrecht en goederenrecht vormen samen het vermogensrecht → 1 van de 2
hoofdonderdelen van privaatrecht
Elk willekeurig feit op de juiste plaats in het rechtsfeiten schema onderbrengen;
Feiten: feiten zonder rechtsgevolg
Rechtsfeiten: feiten die een rechtsgevolg hebben
Rechts relevante handelingen: zijn uitdrukkelijk gericht op een rechtsgevolg (ook wel
rechtshandelingen)
Blote rechtsfeiten: feiten zonder menselijke handeling (je hebt er geen invloed op)
Feitelijke handelingen: handelingen die wel rechtsgevolgen hebben, maar die daar niet op zijn
gericht
Eenzijdige rechtshandelingen: rechtsgevolg wordt tot stand gebracht door 1 persoon, zonder dat de
medewerking van een andere persoon nodig is (bv. opzeggen abonnement)
Meerzijdige rechtshandelingen: er zijn meerdere personen noodzakelijk om een rechtsgevolg tot
stand te laten komen (bv. overeenkomst)
Rechtshandelingen (= rechtens relevante handelingen)
● waar?
- art. 3:33 BW
● wat?
- er is sprake van een wil en verklaring (die met elkaar overeenstemmen)
- de wil wordt geopenbaard d.m.v een verklaring, dit kan met woorden of een
beweging/ gebaar
● wanneer?
- art. 3:37 BW
● wie?
- iedereen, maar er zijn uitzonderingen
- art. 3:32 BW
Vernietiging van een rechtshandeling
● het is vormvrij (art. 3:49) → mondeling, schriftelijk of via de rechter
● vernietiging heeft een terugwerkende kracht (art. 3:53) → gaat terug tot de dag
van de rechtshandeling → rechtshandeling heeft nooit bestaan
Persoonsgerichte rechtshandeling: wordt verricht door de ene partij en is gericht tot een specifieke
andere partij
Niet-persoonsgerichte rechtshandeling: wordt verricht door de ene partij en is gericht tot een
andere partij, maar niet specifiek
● vb. een geboorteakte - dit is een eenzijdige rechtshandeling, gericht op een ambtenaar. Maar
het maakt niet uit welke ambtenaar dit is
Onverplichte rechtshandeling: er is geen wettelijke plicht of een verplichting uit een verbintenis aan
een rechtshandeling gegrond slagt
Verplichte rechtshandeling: er is een wettelijke plicht of een verplichting en een handelende
persoon eigenlijk geen keuze heeft
● vb. het betalen van een factuur omdat de betalingstermijn daarvan is verstreken
Benoemen of rechtshandelingen eenzijdig of meerzijdig zijn;
Eenzijdige rechtshandelingen: rechtsgevolg wordt tot stand gebracht door 1 persoon, zonder dat de
medewerking van een andere persoon nodig is (bv. opzeggen abonnement)
, ● er is sprake van een wilsuiting van een persoon, gericht op een bepaald rechtsgevolg.
Meerzijdige rechtshandelingen: er zijn meerdere personen noodzakelijk om een rechtsgevolg tot
stand te laten komen (bv. overeenkomst)
● er is sprake van wilsuiting van beide partijen, deze moet gericht zijn op hetzelfde rechtsgevolg
2 manieren om een rechtshandeling te vernietigen
1. buitengerechtelijke verklaring
- er is geen rechter bij betrokken
- art. 3:50 BW
2. rechterlijke uitspraak
- er komt wel een rechter bij betrokken
Een rechtshandeling is niet eeuwig vernietigd → er zit een verjaringstermijn aan vast
Na het verjaringstermijn kan iemand geen rechtsvordering tot vernietiging meer instellen\
Wanneer begint een verjaringstermijn af te lopen? Dat is afhankelijk van van de vernietigingsgrond
1. handelingsonbekwaam
- vanaf het moment dat de onbekwaamheid is geëindigd of de wettelijke
vertegenwoordiger weer dat de onbekwame de vernietigbare rechtshandeling heeft
verricht
2. bedreiging / misbruik van omstandigheden
- zodra de bedreiging of de bijzondere omstandigheden zijn geëindigd
3. bedrog / dwaling / benadeling
- op het moment dat het bedrog, de dwaling of de benadeling is ontdek
4. andere vernietigingsgrond
- zodra de omstandigheden (vb een geestelijke stoornis) niet meer bestaat
Onderscheid maken tussen de overeenkomst en de onrechtmatige daad;
Overeenkomst: meerzijdige rechtshandeli999090ng, waarbij partijen jegens elkaar een verbintenis
aangaan
● bij een overeenkomst is er sprake van een aanbod en aanvaarding
● art. 6:213 BW: ‘Een overeenkomst is een meerzijdige rechtshandeling, waarbij een of meer
partijen jegens een of meer andere een verbintenis aangaan’
● Eenzijdige overeenkomsten: slechts 1 van beide partijen schept een verplichting
- vb. schenkingsovereenkomst
● Meerzijdige overeenkomsten (= wederkerige overeenkomst): een overeenkomst is
wederkerig, indien elk van beide partijen een verbintenis op zich neemt ter verkrijging van de
prestatie waartoe de wederpartij zich daartegenover jegens haar verbindt (art. 6:261 BW)
Verbintenisscheppende overeenkomst: er ontstaan een of meerdere verbintenissen tussen partijen
● vb. een student en de Hogeschool
- Jasper moet collegegeld betalen aan de Hogeschool
- de Hogeschool moet Jasper onderwijs aanbieden
● verbintenissen ontstaan door het sluiten van overeenkomsten
Onrechtmatige daad: een inbreuk op een recht en een doen of nalaten in strijd met een wettelijke
plicht, of met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, een en
ander behoudens de aanwezigheid van een rechtvaardigingsgrond.
Benoemen of overeenkomsten eenzijdig of wederkerig zijn;
Eenzijdige overeenkomsten: slechts 1 van beide partijen schept een verplichting
- vb. schenkingsovereenkomst
, Meerzijdige overeenkomsten (= wederkerige overeenkomst): een overeenkomst is wederkerig,
indien elk van beide partijen een verbintenis op zich neemt ter verkrijging van de prestatie waartoe de
wederpartij zich daartegenover jegens haar verbindt (art. 6:261 BW)
Hoofdstuk
4 probleemsituaties bij een rechtshandeling
1. wilsontbreken
2. nietig
3. wilsgebreken
4. handelingsonbekwaam
Vragen om te stellen bij een probleem bij een rechtshandeling (/overeenkomst)
1. is er een rechtshandeling?
- Nee → geen overeenkomst → klaar
- Ja → wel een overeenkomst → door naar vraag 2
2. Is de rechtshandeling vernietigbaar?
Aangeven wat wilsontbreken is en dit combineren met gerechtvaardigd vertrouwen;
Wilsontbreken: er is geheel geen wil tot het sluiten van een overeenkomst
● de wil en verklaring komen niet overeen → dus geen overeenkomst
- uitzondering: als de koper er in die situatie vanuit kon gaan dat het
gevraagde bedrag logisch was → wel een overeenkomst
(denk aan het media markt voorbeeld met de vaatwasser)
Wilsvertrouwensleer
● bij een spreek- of typfout is er geen sprake van een rechtshandeling, want de wil en
verklaring komen niet overeen → er is dus geen overeenkomst
● uitzondering (art. 3:35 BW)
- er is een verklaring gedaan door een bepaalde persoon, vervolgens geeft de andere
persoon betekenis aan de verklaring (denken is dat er een passend aanbod is)
- afwegen of de ontvanger in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs die
betekenis aan die verklaring mocht toekennen, de prijs is logisch voor het
aangeboden product → er is toch wel een rechtshandeling
Aangeven wat wilsgebreken zijn en hoe in dat geval de overeenkomst te vernietigen is;
Wilsgebreken: bij een verklaring behorende wil op een gebrekkige wijze tot stand
● de wil is er, maar het komt niet overeen met het bv het gekochte product
4 types wilsgebreken Hoe vernietigbaar → art 3: 49 BW
1. bedreiging - art. 3:40 BW
● iemand verricht een bepaalde rechtshandeling, omdat hij/zij wordt bedreigd met enige
nadeel
● kan gericht zijn op een persoon of tegen zijn bezittingen
2. bedrog - art. 3:40 BW
● opzettelijk onjuist meedelen/ iets opzettelijk verzwijgen/ andere kunstgreep
3. misbruik van de omstandigheid maken - art. 3:40 BW
● iemand beweegt een ander tot verrichting rechtshandeling, terwijl hij weet dat die
ander in bijzondere omstandigheden wordt aangemerkt:
- noodtoestand
- afhankelijkheid
- lichtzinnigheid
- abnormale geestestoestand
- onervarenheid
4. dwaan/dwaling - art. 6:228 BW (denk aan het koffieapparaat uit de kennisclip)
● iemand gaat een overeenkomst aan op basis van onjuiste voorstelling van zaken
● wanneer vernietigbaar?
1. wordt veroorzaakt omdat de wederpartij verkeerde informatie verstrekt heeft
2. wordt veroorzaakt omdat de wederpartij informatie heeft achtergehouden
Hoofdstuk 1 - verbintenissenrecht
Privaatrecht: ziet op alle juridische betrekkingen tussen burgers onderling. (Ook wel burgerlijk recht
of civiel recht genoemd)
Verbintenissenrecht: het rechtsgebied dat gaat over de rechtsrelatie tussen personen
Goederenrecht: het rechtsgebied dat ziet op de rechtsrelatie tussen een persoon en een goed
Verbintenissenrecht en goederenrecht vormen samen het vermogensrecht → 1 van de 2
hoofdonderdelen van privaatrecht
Elk willekeurig feit op de juiste plaats in het rechtsfeiten schema onderbrengen;
Feiten: feiten zonder rechtsgevolg
Rechtsfeiten: feiten die een rechtsgevolg hebben
Rechts relevante handelingen: zijn uitdrukkelijk gericht op een rechtsgevolg (ook wel
rechtshandelingen)
Blote rechtsfeiten: feiten zonder menselijke handeling (je hebt er geen invloed op)
Feitelijke handelingen: handelingen die wel rechtsgevolgen hebben, maar die daar niet op zijn
gericht
Eenzijdige rechtshandelingen: rechtsgevolg wordt tot stand gebracht door 1 persoon, zonder dat de
medewerking van een andere persoon nodig is (bv. opzeggen abonnement)
Meerzijdige rechtshandelingen: er zijn meerdere personen noodzakelijk om een rechtsgevolg tot
stand te laten komen (bv. overeenkomst)
Rechtshandelingen (= rechtens relevante handelingen)
● waar?
- art. 3:33 BW
● wat?
- er is sprake van een wil en verklaring (die met elkaar overeenstemmen)
- de wil wordt geopenbaard d.m.v een verklaring, dit kan met woorden of een
beweging/ gebaar
● wanneer?
- art. 3:37 BW
● wie?
- iedereen, maar er zijn uitzonderingen
- art. 3:32 BW
Vernietiging van een rechtshandeling
● het is vormvrij (art. 3:49) → mondeling, schriftelijk of via de rechter
● vernietiging heeft een terugwerkende kracht (art. 3:53) → gaat terug tot de dag
van de rechtshandeling → rechtshandeling heeft nooit bestaan
Persoonsgerichte rechtshandeling: wordt verricht door de ene partij en is gericht tot een specifieke
andere partij
Niet-persoonsgerichte rechtshandeling: wordt verricht door de ene partij en is gericht tot een
andere partij, maar niet specifiek
● vb. een geboorteakte - dit is een eenzijdige rechtshandeling, gericht op een ambtenaar. Maar
het maakt niet uit welke ambtenaar dit is
Onverplichte rechtshandeling: er is geen wettelijke plicht of een verplichting uit een verbintenis aan
een rechtshandeling gegrond slagt
Verplichte rechtshandeling: er is een wettelijke plicht of een verplichting en een handelende
persoon eigenlijk geen keuze heeft
● vb. het betalen van een factuur omdat de betalingstermijn daarvan is verstreken
Benoemen of rechtshandelingen eenzijdig of meerzijdig zijn;
Eenzijdige rechtshandelingen: rechtsgevolg wordt tot stand gebracht door 1 persoon, zonder dat de
medewerking van een andere persoon nodig is (bv. opzeggen abonnement)
, ● er is sprake van een wilsuiting van een persoon, gericht op een bepaald rechtsgevolg.
Meerzijdige rechtshandelingen: er zijn meerdere personen noodzakelijk om een rechtsgevolg tot
stand te laten komen (bv. overeenkomst)
● er is sprake van wilsuiting van beide partijen, deze moet gericht zijn op hetzelfde rechtsgevolg
2 manieren om een rechtshandeling te vernietigen
1. buitengerechtelijke verklaring
- er is geen rechter bij betrokken
- art. 3:50 BW
2. rechterlijke uitspraak
- er komt wel een rechter bij betrokken
Een rechtshandeling is niet eeuwig vernietigd → er zit een verjaringstermijn aan vast
Na het verjaringstermijn kan iemand geen rechtsvordering tot vernietiging meer instellen\
Wanneer begint een verjaringstermijn af te lopen? Dat is afhankelijk van van de vernietigingsgrond
1. handelingsonbekwaam
- vanaf het moment dat de onbekwaamheid is geëindigd of de wettelijke
vertegenwoordiger weer dat de onbekwame de vernietigbare rechtshandeling heeft
verricht
2. bedreiging / misbruik van omstandigheden
- zodra de bedreiging of de bijzondere omstandigheden zijn geëindigd
3. bedrog / dwaling / benadeling
- op het moment dat het bedrog, de dwaling of de benadeling is ontdek
4. andere vernietigingsgrond
- zodra de omstandigheden (vb een geestelijke stoornis) niet meer bestaat
Onderscheid maken tussen de overeenkomst en de onrechtmatige daad;
Overeenkomst: meerzijdige rechtshandeli999090ng, waarbij partijen jegens elkaar een verbintenis
aangaan
● bij een overeenkomst is er sprake van een aanbod en aanvaarding
● art. 6:213 BW: ‘Een overeenkomst is een meerzijdige rechtshandeling, waarbij een of meer
partijen jegens een of meer andere een verbintenis aangaan’
● Eenzijdige overeenkomsten: slechts 1 van beide partijen schept een verplichting
- vb. schenkingsovereenkomst
● Meerzijdige overeenkomsten (= wederkerige overeenkomst): een overeenkomst is
wederkerig, indien elk van beide partijen een verbintenis op zich neemt ter verkrijging van de
prestatie waartoe de wederpartij zich daartegenover jegens haar verbindt (art. 6:261 BW)
Verbintenisscheppende overeenkomst: er ontstaan een of meerdere verbintenissen tussen partijen
● vb. een student en de Hogeschool
- Jasper moet collegegeld betalen aan de Hogeschool
- de Hogeschool moet Jasper onderwijs aanbieden
● verbintenissen ontstaan door het sluiten van overeenkomsten
Onrechtmatige daad: een inbreuk op een recht en een doen of nalaten in strijd met een wettelijke
plicht, of met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, een en
ander behoudens de aanwezigheid van een rechtvaardigingsgrond.
Benoemen of overeenkomsten eenzijdig of wederkerig zijn;
Eenzijdige overeenkomsten: slechts 1 van beide partijen schept een verplichting
- vb. schenkingsovereenkomst
, Meerzijdige overeenkomsten (= wederkerige overeenkomst): een overeenkomst is wederkerig,
indien elk van beide partijen een verbintenis op zich neemt ter verkrijging van de prestatie waartoe de
wederpartij zich daartegenover jegens haar verbindt (art. 6:261 BW)
Hoofdstuk
4 probleemsituaties bij een rechtshandeling
1. wilsontbreken
2. nietig
3. wilsgebreken
4. handelingsonbekwaam
Vragen om te stellen bij een probleem bij een rechtshandeling (/overeenkomst)
1. is er een rechtshandeling?
- Nee → geen overeenkomst → klaar
- Ja → wel een overeenkomst → door naar vraag 2
2. Is de rechtshandeling vernietigbaar?
Aangeven wat wilsontbreken is en dit combineren met gerechtvaardigd vertrouwen;
Wilsontbreken: er is geheel geen wil tot het sluiten van een overeenkomst
● de wil en verklaring komen niet overeen → dus geen overeenkomst
- uitzondering: als de koper er in die situatie vanuit kon gaan dat het
gevraagde bedrag logisch was → wel een overeenkomst
(denk aan het media markt voorbeeld met de vaatwasser)
Wilsvertrouwensleer
● bij een spreek- of typfout is er geen sprake van een rechtshandeling, want de wil en
verklaring komen niet overeen → er is dus geen overeenkomst
● uitzondering (art. 3:35 BW)
- er is een verklaring gedaan door een bepaalde persoon, vervolgens geeft de andere
persoon betekenis aan de verklaring (denken is dat er een passend aanbod is)
- afwegen of de ontvanger in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs die
betekenis aan die verklaring mocht toekennen, de prijs is logisch voor het
aangeboden product → er is toch wel een rechtshandeling
Aangeven wat wilsgebreken zijn en hoe in dat geval de overeenkomst te vernietigen is;
Wilsgebreken: bij een verklaring behorende wil op een gebrekkige wijze tot stand
● de wil is er, maar het komt niet overeen met het bv het gekochte product
4 types wilsgebreken Hoe vernietigbaar → art 3: 49 BW
1. bedreiging - art. 3:40 BW
● iemand verricht een bepaalde rechtshandeling, omdat hij/zij wordt bedreigd met enige
nadeel
● kan gericht zijn op een persoon of tegen zijn bezittingen
2. bedrog - art. 3:40 BW
● opzettelijk onjuist meedelen/ iets opzettelijk verzwijgen/ andere kunstgreep
3. misbruik van de omstandigheid maken - art. 3:40 BW
● iemand beweegt een ander tot verrichting rechtshandeling, terwijl hij weet dat die
ander in bijzondere omstandigheden wordt aangemerkt:
- noodtoestand
- afhankelijkheid
- lichtzinnigheid
- abnormale geestestoestand
- onervarenheid
4. dwaan/dwaling - art. 6:228 BW (denk aan het koffieapparaat uit de kennisclip)
● iemand gaat een overeenkomst aan op basis van onjuiste voorstelling van zaken
● wanneer vernietigbaar?
1. wordt veroorzaakt omdat de wederpartij verkeerde informatie verstrekt heeft
2. wordt veroorzaakt omdat de wederpartij informatie heeft achtergehouden
