FISCAAL RECHT
SITUERING EN DEFINITIE VAN BELASTINGEN
SITUERING EN DEFINITIE VAN BELASTINGEN
Belastingen worden juridisch + economisch bestudeerd. Elk vanuit een eigen finaliteit.
De juridische studie omvat:
∙ De regeling van de belastingheffing door de Grondwet & eventueel de wet;
∙ De materiële & formele regelgeving over de verschillende belastingen, die de rechten & plichten van
het belastingsubject bepalen;
∙ De geschiedenis van het belastingrecht om tot een beter begrip van het toen geldende belastingrecht
te komen.
De economische studie omvat:
∙ Openbare financiën bestudeert de belasting als onderdeel van de financiering van de
overheidsuitgaven;
∙ Bedrijfseconomische belastingleer onderzoekt de wijze waarop de belastingplichtigen en
ondernemingen door de belastingen worden gevat, wat het effect is van belastingheffing op het
gebeuren binnen & tussen ondernemingen.
Dit onderscheid: economisch&juridisch heeft in sommige landen tot gevolg dat er onderscheiden
wettenschappelijke disciplines zijn ontstaan & zelfs onderscheiden opleidingen, bvb. in Duitsland en
Nederland. In België bestaat dit onderscheid niet, noch inzake opleiding, noch inzake benaderingswijze.
Bij wie en uit welke bronnen (object) de overheid haar belastingopbrengsten zal hebben & hoe hoog
(tarief) deze belastingen zijn is afhankelijk van politieke en maatschappelijke inzichten.
DEFINITIE
Nergens in de wetgeving, wordt het begrip belastingen omschreven. Er worden in fiscale wetten
verschillende begrippen gebruikt, zoals belastin, taks, heffing, bijdrage.
o.b.v. rechtspraak (= rechters zelf) van Hof van Cassatie en het Grondwettelijk Hof komt de rechtsleer tot
volgende omschrijving:
belasting is een heffing/bijdrage die krachtens algemene rechtsregels door de overheid eigenmachtig
wordt opgelegd op de middelen van de belastingplichtige die een band hebben met het territorium
waarop de overheid gezag uitoefent, om voor de diensten van openbaar nut te worden aangewend.
Essentiële bestanddelen definitie:
∙ Heffing/ bijdrage (1)
∙ Eigenmachtig door de overheid opgelegd (2)
∙ Krachtens algemene rechtsregels (3)
∙ Op de middelen van de belastingplichtige die een band hebben met het territorium waarop de
overheid gezag uitoefent (4)
,∙ Om voor de diensten van openbaar nu te worden aangewend (5)
Rechtsleer = leer van het recht, de rechtsgeleerden die hun visie/ mening over het recht geven, degene
die het recht bestuderen bvb. lectoren, professoren, …
EEN HEFFING/ BIJDRAGE
Het voorwerp van belastingen is meestal een geldelijke bijdrage, maar de belasting kan ook niet-geldelijk
van aard zijn (vb. mogelijk om successierechten te betalen met kunstwerken).
EIGENMACHTIG DOOR DE OVERHEID OPGELEGD
Grondwet bepaalt wie bevoegd is om belastingen te heffen. O.b.v. deze bepalingen zijn dat:
∙ De federale staat
∙ De gewesten
∙ De gemeenschappen
∙ De provincies en de gemeenten en de agglomeraties en federaties van gemeenten.
Ieder binnen hun territorium en binnen de grenzen vastgelegd in de Gw., de bijzondere wetten op de
financiering van de gemeenschappen & gewesten en de wetten die de organisatie van besturen regelen
(gemeente- en provinciewet). Deze overheden hebben o.b.v. het feit dat ze overheid zijn het recht om
eigenmachtig belastingen te heffen.
KRACHTENS ALGEMENE RECHTSREGELS
Legaliteitsbeginsel art. 170 = volgens dit grondwettelijk principe is er enkel belasting verschuldigd indien
hiervoor een wettelijke basis bestaat. Belastingen kunnen dus enkel worden ingevoerd door een wet,
decreet/ ordonnantie, provinciaal of gemeentelijk reglement dat is goedgekeurd door het bevoegde
parlement, provincie-, gemeente- of agglomeratieraad.
De Grondwet beschermt de burgers ervoor dat de uitvoerende macht, mogelijk willekeurig, zou kunnen
beslissen welke burger belasting betaalt & hoeveel. Enkel door de burgers democratisch verkozen
vertegenwoordigers van de wetgevende macht kunnen, door deze Grondwettelijke bepaling, belastingen
invoeren.
OP DE MIDDELEN VAN DE BELASTINGPLICHTIGE DIE EEN BAND
HEBBEN MET HET TERRITORIUM WAAROP DE OVERHEID
GEZAG UITOEFENT.
Elke overheid die in België uit de Grondwet de bevoegdheid put om belasting te heffen, kan dat maar
doen t.a.v. personen/ feiten die een band vertonen met het territorium waarop overheid haar gezag kan
uitoefenen = territorialiteitsprincipe.
, OM VOOR DE DIENSTEN VAN OPENBAAR NUT TE WORDEN
AANGEWEND
Belastingen hebben tot doel de overheidsfinanciën te dekken. Belastingen kunnen voor om het even
welke overheidsuitgave worden besteed, dit volgens de begrotingswetten geen aanwijsbare en
individuele tegenprestatie.
ONDERSCHEID BELASTINGEN EN ANDERE
HEFFINGEN DIE DOOR DE OVERHEID WORDEN
OPGELEGD
Sociale zekerheidsbijdragen
= moeten juridisch onderscheiden worden van belastingen.
De parastatale instellingen maken geen deel uit van de uitvoerende macht, kunnen dus niet zelf de
rechtstitel tot stand brengen om de verschuldigde bijdragen in te vorderen. Wanneer SN van de sociale
zekerheidsbijdragen niet vrijwillig betaalt dan moet de parastatale instelling dagvaarden in rechte en de
rechtsgeldigheid daarvan moet, door de arbeidsrechtbank worden beoordeeld.
Sinds 2017 kan de RSZ voor zichzelf een uitvoerbare titel creëren & door dwangbevel bijdragen innen,
naast de mogelijkheid om rechtstreeks voor de arbeidsrechtbank te dagvaarden.
Net zoals de inkomstenbelasting worden de bijdragen in kohier opgenomen dat door de administrateur-
generaal van de RSZ wordt uitvoerbaar verklaard en zo de uitvoerbare titel wordt om tot invordering over
te gaan.
Verschil inkomstenbelastingen ligt in feit dat de RSZ eerst een uitnodiging tot betaling verstuurd en pas
overgaat tot betekenis van een dwangbevel als SN niet spontaan betaalt, terwijl FOD Financiën de
inkomstenbelasting meteen na controle van de aangifte inkohiert en aanslagbiljet (bevel tot betalen)
verstuurt.
Een kohier = een lijst, met daarin de namen van alle mensen die belasting verschuldigd zijn, en hoeveel
ze moeten betalen. Het is dus een belastingregister.
inkohieren = definitief vaststellen van een belastingaanslag, inschrijven in een register met gegevens
voor het vaststellen van een bepaalde belasting; officiële vaststelling van een belastingschuld
Als je niet betaald, kan de fiscus met uitvoerbare titel naar gerechtsdeurwaarder gaan
Als handelaar eerst naar rechtbank gaan voordat je naar gerechtsdeurwaarder kan gaan.
Sociale zekerheidsbijdragen dienen om specifieke uitgaven te betalen en mogen alleen gebruikt worden
voor de doeleinde van de sociale kas waarvoor ze gestort zijn. Komt binnen sociale zekerheid regelmatig
voor dat overschotten van bepaalde sector, waar meer ontvangsten zijn dan uitgaven, worden
overgeheveld naar andere sectoren met tekorten.
De bijdragen steunen op het beginsel van de verzekering van de uitgaven die met bepaalde risico’s
gepaard gaan. Recht op sociale uitkeringen is gebonden aan de plicht om bijdragen te storten.
SITUERING EN DEFINITIE VAN BELASTINGEN
SITUERING EN DEFINITIE VAN BELASTINGEN
Belastingen worden juridisch + economisch bestudeerd. Elk vanuit een eigen finaliteit.
De juridische studie omvat:
∙ De regeling van de belastingheffing door de Grondwet & eventueel de wet;
∙ De materiële & formele regelgeving over de verschillende belastingen, die de rechten & plichten van
het belastingsubject bepalen;
∙ De geschiedenis van het belastingrecht om tot een beter begrip van het toen geldende belastingrecht
te komen.
De economische studie omvat:
∙ Openbare financiën bestudeert de belasting als onderdeel van de financiering van de
overheidsuitgaven;
∙ Bedrijfseconomische belastingleer onderzoekt de wijze waarop de belastingplichtigen en
ondernemingen door de belastingen worden gevat, wat het effect is van belastingheffing op het
gebeuren binnen & tussen ondernemingen.
Dit onderscheid: economisch&juridisch heeft in sommige landen tot gevolg dat er onderscheiden
wettenschappelijke disciplines zijn ontstaan & zelfs onderscheiden opleidingen, bvb. in Duitsland en
Nederland. In België bestaat dit onderscheid niet, noch inzake opleiding, noch inzake benaderingswijze.
Bij wie en uit welke bronnen (object) de overheid haar belastingopbrengsten zal hebben & hoe hoog
(tarief) deze belastingen zijn is afhankelijk van politieke en maatschappelijke inzichten.
DEFINITIE
Nergens in de wetgeving, wordt het begrip belastingen omschreven. Er worden in fiscale wetten
verschillende begrippen gebruikt, zoals belastin, taks, heffing, bijdrage.
o.b.v. rechtspraak (= rechters zelf) van Hof van Cassatie en het Grondwettelijk Hof komt de rechtsleer tot
volgende omschrijving:
belasting is een heffing/bijdrage die krachtens algemene rechtsregels door de overheid eigenmachtig
wordt opgelegd op de middelen van de belastingplichtige die een band hebben met het territorium
waarop de overheid gezag uitoefent, om voor de diensten van openbaar nut te worden aangewend.
Essentiële bestanddelen definitie:
∙ Heffing/ bijdrage (1)
∙ Eigenmachtig door de overheid opgelegd (2)
∙ Krachtens algemene rechtsregels (3)
∙ Op de middelen van de belastingplichtige die een band hebben met het territorium waarop de
overheid gezag uitoefent (4)
,∙ Om voor de diensten van openbaar nu te worden aangewend (5)
Rechtsleer = leer van het recht, de rechtsgeleerden die hun visie/ mening over het recht geven, degene
die het recht bestuderen bvb. lectoren, professoren, …
EEN HEFFING/ BIJDRAGE
Het voorwerp van belastingen is meestal een geldelijke bijdrage, maar de belasting kan ook niet-geldelijk
van aard zijn (vb. mogelijk om successierechten te betalen met kunstwerken).
EIGENMACHTIG DOOR DE OVERHEID OPGELEGD
Grondwet bepaalt wie bevoegd is om belastingen te heffen. O.b.v. deze bepalingen zijn dat:
∙ De federale staat
∙ De gewesten
∙ De gemeenschappen
∙ De provincies en de gemeenten en de agglomeraties en federaties van gemeenten.
Ieder binnen hun territorium en binnen de grenzen vastgelegd in de Gw., de bijzondere wetten op de
financiering van de gemeenschappen & gewesten en de wetten die de organisatie van besturen regelen
(gemeente- en provinciewet). Deze overheden hebben o.b.v. het feit dat ze overheid zijn het recht om
eigenmachtig belastingen te heffen.
KRACHTENS ALGEMENE RECHTSREGELS
Legaliteitsbeginsel art. 170 = volgens dit grondwettelijk principe is er enkel belasting verschuldigd indien
hiervoor een wettelijke basis bestaat. Belastingen kunnen dus enkel worden ingevoerd door een wet,
decreet/ ordonnantie, provinciaal of gemeentelijk reglement dat is goedgekeurd door het bevoegde
parlement, provincie-, gemeente- of agglomeratieraad.
De Grondwet beschermt de burgers ervoor dat de uitvoerende macht, mogelijk willekeurig, zou kunnen
beslissen welke burger belasting betaalt & hoeveel. Enkel door de burgers democratisch verkozen
vertegenwoordigers van de wetgevende macht kunnen, door deze Grondwettelijke bepaling, belastingen
invoeren.
OP DE MIDDELEN VAN DE BELASTINGPLICHTIGE DIE EEN BAND
HEBBEN MET HET TERRITORIUM WAAROP DE OVERHEID
GEZAG UITOEFENT.
Elke overheid die in België uit de Grondwet de bevoegdheid put om belasting te heffen, kan dat maar
doen t.a.v. personen/ feiten die een band vertonen met het territorium waarop overheid haar gezag kan
uitoefenen = territorialiteitsprincipe.
, OM VOOR DE DIENSTEN VAN OPENBAAR NUT TE WORDEN
AANGEWEND
Belastingen hebben tot doel de overheidsfinanciën te dekken. Belastingen kunnen voor om het even
welke overheidsuitgave worden besteed, dit volgens de begrotingswetten geen aanwijsbare en
individuele tegenprestatie.
ONDERSCHEID BELASTINGEN EN ANDERE
HEFFINGEN DIE DOOR DE OVERHEID WORDEN
OPGELEGD
Sociale zekerheidsbijdragen
= moeten juridisch onderscheiden worden van belastingen.
De parastatale instellingen maken geen deel uit van de uitvoerende macht, kunnen dus niet zelf de
rechtstitel tot stand brengen om de verschuldigde bijdragen in te vorderen. Wanneer SN van de sociale
zekerheidsbijdragen niet vrijwillig betaalt dan moet de parastatale instelling dagvaarden in rechte en de
rechtsgeldigheid daarvan moet, door de arbeidsrechtbank worden beoordeeld.
Sinds 2017 kan de RSZ voor zichzelf een uitvoerbare titel creëren & door dwangbevel bijdragen innen,
naast de mogelijkheid om rechtstreeks voor de arbeidsrechtbank te dagvaarden.
Net zoals de inkomstenbelasting worden de bijdragen in kohier opgenomen dat door de administrateur-
generaal van de RSZ wordt uitvoerbaar verklaard en zo de uitvoerbare titel wordt om tot invordering over
te gaan.
Verschil inkomstenbelastingen ligt in feit dat de RSZ eerst een uitnodiging tot betaling verstuurd en pas
overgaat tot betekenis van een dwangbevel als SN niet spontaan betaalt, terwijl FOD Financiën de
inkomstenbelasting meteen na controle van de aangifte inkohiert en aanslagbiljet (bevel tot betalen)
verstuurt.
Een kohier = een lijst, met daarin de namen van alle mensen die belasting verschuldigd zijn, en hoeveel
ze moeten betalen. Het is dus een belastingregister.
inkohieren = definitief vaststellen van een belastingaanslag, inschrijven in een register met gegevens
voor het vaststellen van een bepaalde belasting; officiële vaststelling van een belastingschuld
Als je niet betaald, kan de fiscus met uitvoerbare titel naar gerechtsdeurwaarder gaan
Als handelaar eerst naar rechtbank gaan voordat je naar gerechtsdeurwaarder kan gaan.
Sociale zekerheidsbijdragen dienen om specifieke uitgaven te betalen en mogen alleen gebruikt worden
voor de doeleinde van de sociale kas waarvoor ze gestort zijn. Komt binnen sociale zekerheid regelmatig
voor dat overschotten van bepaalde sector, waar meer ontvangsten zijn dan uitgaven, worden
overgeheveld naar andere sectoren met tekorten.
De bijdragen steunen op het beginsel van de verzekering van de uitgaven die met bepaalde risico’s
gepaard gaan. Recht op sociale uitkeringen is gebonden aan de plicht om bijdragen te storten.
