Pedagogiek
1. Wat is pedagogiek?
- Jong als wetenschap
eerste leerstoel aan de universiteit van Halle (Duitsland) : 1779
- Als wetenschap dus pas laat invloed op het werkveld.
Bekende pedagogen: Decroly in België, Langeveld in NL, Kohnstamm, Bladergroen,…
- Opvoeding is thema dat even oud is als de mensheid.
Voorbeeld uit Griekse oudheid
De Spartaanse opvoeding
o Grootbrengen buiten het gezin zodat ze zelfstandig hun weg vinden
o Doelen: lichamelijke ontwikkeling en discipline
Vooral thema v. flosofen
Wat is pedagogie?
- Opvoeden… Wat is opvoeden?
- Een onderwerp van alle tjden…
o Pais = kind
o Agogen = leiden
Pedagogie – pedagogiek?
3 niveaus v/h pedagogisch handelen
Theorie De wetenschap Onderzoek naar efecteve opvoedingsmethodes
Opvoedingswetenschap
Praktijktheorie Theoretsche aanwijzingen die het pedagogische handelen Raadgevingen over overleg en volgen van regels in opvoeding
(werkmodellen) ondersteunen van jongeren
Opvoedingsleer
De praktijk Hoe handelen we werkelijk? Praktsche voorbeelden
Opvoedkunde
Defnitie: Pedagogiek als wetenschap
De pedagogiek probeert opvoeding en opvoedend handelen systematsch te beschrijven door, op basis van
kwalitatef en kwanttatef onderzoek, algemeen geldende uitspraken te doen.
(Vanneste, 2007)
Pedagogiek als wetenschap: deelwetenschappen
Pedagogiek als deelwetenschap
AGOGIEK
↓ ONDERWIJSPEDAGOGIEK
PEDAGOGIEK KLINISCHE PEDAGOGIEK
GEZINSPEDAGOGIEK
FORENSISCHE PEDAGOGIEK
HISTORISCHE PEDAGOGIEK
THEORETISCHE PEDAGOGIEK
SOCIALE PEDAGOGIEK
Deelwetenschappen v/d agogiek
Volgens leefijd v/h doelpubliek
Leeftijd van de doelgroep Naam
Kind en jongere Pedagogie(k)
Volwassene Andragogie(k)
Oudere Gerontagogie(k)
1
,Deelwetenschappen v/d agogiek
Volgens studieobject
Object van onderzoek Deelwetenschap
(wat wordt bestudeerd?)
Mens in nood Orthopedagogiek
Maatschappelijke problematek van begeleiden Sociale agogiek
Mens in psychische nood Psychoagogiek
Kind en jongere begeleiden naar volwassenheid Pedagogiek
Pedagogiek als wetenschap: hulpwetenschappen
Hulpwetenschappen v/d pedagogiek
- Hulpwetenschap is een wetenschap waarvan de inzichten helpen voor de theorievorming van een andere
wetenschap, in dit geval de pedagogiek.
- Voorbeelden?
Bij wie gaan ouders te rade als het even niet meer lukt…
Psychologie/pedagogie
Psychologie Pedagogie
- Historisch: naleven v. waardenvrije benadering v/h - Historisch: gebonden aan levensbeschouwelijke stromingen
menselijke gedrag - Terrein v. practci: onderwijzers, artsen, …
- Wetenschap v. beschrijven & verklaren v. menselijk gedrag - Na WOII: geseculariseerd (maar voor korte tjd)
- Wetenschap v. tussenkomsten, ingrijpen, begeleiden
- Handelingswetenschap
MULTIDISCIPLINARITEIT!
Een multdisciplinaire actviteit is een actviteit, zoals bepaalde vormen van wetenschap en kunst, waarbij
kennis vanuit meerdere disciplines gecombineerd wordt ingezet om de actviteit te voltooien.
INTERDISCIPLINARITEIT!
Samenwerking met verschillende disciplines
Denkkaders in de pedagogiek
- Voorbeelden
o Behavioristsche benadering
- vb strafen en belonen als gekend thema
o Cogniteve leertheoretsche benadering
vb Piaget
o Sociaal constructvistsche benadering
zie hoofdstuk 2: Vygotsky
- Denkkader/paradigma= geheel van aannames, principes, uitgangspunten, overtuigingen die aan de basis
liggen van de manier waarop naar pedagogiek gekeken wordt.
2. Theoretische orthopedagogiek
De tijdsgeest
Periode v/d Verlichting De Moderne Tijd 3 grote verhalen
- Filosofen: goedheid & individuele vrijheid - Vrijheid: Liberaal gedachtengoed
- Broederlijkheid: Christelijk gedachtengoed
Vrijheid, gelijkheid & broederlijkheid - Gelijkheid: Socialistsch gedachtengoed
2
, In pedagogiek: driestromenland
- De personalistsche of Christelijke visie: broederlijkheid, charitas,
geesteswetenschappelijke beschermen,… = uniciteit en individualiteit
stroming
- Liberale visie: vrijheid, elk voor zich, recht
- De empirisch-analytsche stroming van de sterkste,…= onderzoek met
- statstsche gegevens
- De kritsch- emancipatorische
stroming Socialistsche visie: gelijkheid,, solidariteit…=
maatschappelijk karakter
In de Russische samenleving
- Russische revolute (1917) als reacte op het Tsarendom
- Nadruk op collectvisme – deelnemen aan maatschappelijke actviteiten
Cultuurhistorische school of het sociaal constructvisme
Het postmodern tijdperk
Tijdsgeest: wereldoorlogen, verschil tussen rijke en arme landen, milieuverontreiniging, … bereiken ons via de
evolute van de media
↓
Ontstaan van het postmodernisme: kritek op de moderne samenleving , gebaseerd op Verlichte Ideeën
↓
Emancipatorische beweging
Het postmodernisme
Filosofsche stroming met grote invloed op de huidige waarden en normen:
- Tendens naar onmiddellijke behoefenbevrediging: nu gelukkig zijn, nu rechten hebben, nu veel hebben,…
- Eclectsche benadering van de wetenschappen: alle stromingen hadden eigenlijk gelijk… We kiezen het
beste uit alle stromingen.
- …
De personalistische of geesteswetenschappelijke pedagogiek
Grondlegger: W. Dilthey maakt onderscheid
Natuurwetenschappen Geesteswetenschappen
- Bestudeert de objecteve natuur - Bestudeert de mens
- Objectef waarneembare gegevens - Geest bestudeert zichzelf
o Rede
o Emote
o Invoeling
Centraal staan…
- Uniciteit van het kind
- Opvoedingspraktjk
- Pedagogische relate opvoeder – kind
- Verzet tegen natuurwetenschappelijke denken
o Mens is meer dan natuur en machine
↓
Antropologische oriëntate
3
1. Wat is pedagogiek?
- Jong als wetenschap
eerste leerstoel aan de universiteit van Halle (Duitsland) : 1779
- Als wetenschap dus pas laat invloed op het werkveld.
Bekende pedagogen: Decroly in België, Langeveld in NL, Kohnstamm, Bladergroen,…
- Opvoeding is thema dat even oud is als de mensheid.
Voorbeeld uit Griekse oudheid
De Spartaanse opvoeding
o Grootbrengen buiten het gezin zodat ze zelfstandig hun weg vinden
o Doelen: lichamelijke ontwikkeling en discipline
Vooral thema v. flosofen
Wat is pedagogie?
- Opvoeden… Wat is opvoeden?
- Een onderwerp van alle tjden…
o Pais = kind
o Agogen = leiden
Pedagogie – pedagogiek?
3 niveaus v/h pedagogisch handelen
Theorie De wetenschap Onderzoek naar efecteve opvoedingsmethodes
Opvoedingswetenschap
Praktijktheorie Theoretsche aanwijzingen die het pedagogische handelen Raadgevingen over overleg en volgen van regels in opvoeding
(werkmodellen) ondersteunen van jongeren
Opvoedingsleer
De praktijk Hoe handelen we werkelijk? Praktsche voorbeelden
Opvoedkunde
Defnitie: Pedagogiek als wetenschap
De pedagogiek probeert opvoeding en opvoedend handelen systematsch te beschrijven door, op basis van
kwalitatef en kwanttatef onderzoek, algemeen geldende uitspraken te doen.
(Vanneste, 2007)
Pedagogiek als wetenschap: deelwetenschappen
Pedagogiek als deelwetenschap
AGOGIEK
↓ ONDERWIJSPEDAGOGIEK
PEDAGOGIEK KLINISCHE PEDAGOGIEK
GEZINSPEDAGOGIEK
FORENSISCHE PEDAGOGIEK
HISTORISCHE PEDAGOGIEK
THEORETISCHE PEDAGOGIEK
SOCIALE PEDAGOGIEK
Deelwetenschappen v/d agogiek
Volgens leefijd v/h doelpubliek
Leeftijd van de doelgroep Naam
Kind en jongere Pedagogie(k)
Volwassene Andragogie(k)
Oudere Gerontagogie(k)
1
,Deelwetenschappen v/d agogiek
Volgens studieobject
Object van onderzoek Deelwetenschap
(wat wordt bestudeerd?)
Mens in nood Orthopedagogiek
Maatschappelijke problematek van begeleiden Sociale agogiek
Mens in psychische nood Psychoagogiek
Kind en jongere begeleiden naar volwassenheid Pedagogiek
Pedagogiek als wetenschap: hulpwetenschappen
Hulpwetenschappen v/d pedagogiek
- Hulpwetenschap is een wetenschap waarvan de inzichten helpen voor de theorievorming van een andere
wetenschap, in dit geval de pedagogiek.
- Voorbeelden?
Bij wie gaan ouders te rade als het even niet meer lukt…
Psychologie/pedagogie
Psychologie Pedagogie
- Historisch: naleven v. waardenvrije benadering v/h - Historisch: gebonden aan levensbeschouwelijke stromingen
menselijke gedrag - Terrein v. practci: onderwijzers, artsen, …
- Wetenschap v. beschrijven & verklaren v. menselijk gedrag - Na WOII: geseculariseerd (maar voor korte tjd)
- Wetenschap v. tussenkomsten, ingrijpen, begeleiden
- Handelingswetenschap
MULTIDISCIPLINARITEIT!
Een multdisciplinaire actviteit is een actviteit, zoals bepaalde vormen van wetenschap en kunst, waarbij
kennis vanuit meerdere disciplines gecombineerd wordt ingezet om de actviteit te voltooien.
INTERDISCIPLINARITEIT!
Samenwerking met verschillende disciplines
Denkkaders in de pedagogiek
- Voorbeelden
o Behavioristsche benadering
- vb strafen en belonen als gekend thema
o Cogniteve leertheoretsche benadering
vb Piaget
o Sociaal constructvistsche benadering
zie hoofdstuk 2: Vygotsky
- Denkkader/paradigma= geheel van aannames, principes, uitgangspunten, overtuigingen die aan de basis
liggen van de manier waarop naar pedagogiek gekeken wordt.
2. Theoretische orthopedagogiek
De tijdsgeest
Periode v/d Verlichting De Moderne Tijd 3 grote verhalen
- Filosofen: goedheid & individuele vrijheid - Vrijheid: Liberaal gedachtengoed
- Broederlijkheid: Christelijk gedachtengoed
Vrijheid, gelijkheid & broederlijkheid - Gelijkheid: Socialistsch gedachtengoed
2
, In pedagogiek: driestromenland
- De personalistsche of Christelijke visie: broederlijkheid, charitas,
geesteswetenschappelijke beschermen,… = uniciteit en individualiteit
stroming
- Liberale visie: vrijheid, elk voor zich, recht
- De empirisch-analytsche stroming van de sterkste,…= onderzoek met
- statstsche gegevens
- De kritsch- emancipatorische
stroming Socialistsche visie: gelijkheid,, solidariteit…=
maatschappelijk karakter
In de Russische samenleving
- Russische revolute (1917) als reacte op het Tsarendom
- Nadruk op collectvisme – deelnemen aan maatschappelijke actviteiten
Cultuurhistorische school of het sociaal constructvisme
Het postmodern tijdperk
Tijdsgeest: wereldoorlogen, verschil tussen rijke en arme landen, milieuverontreiniging, … bereiken ons via de
evolute van de media
↓
Ontstaan van het postmodernisme: kritek op de moderne samenleving , gebaseerd op Verlichte Ideeën
↓
Emancipatorische beweging
Het postmodernisme
Filosofsche stroming met grote invloed op de huidige waarden en normen:
- Tendens naar onmiddellijke behoefenbevrediging: nu gelukkig zijn, nu rechten hebben, nu veel hebben,…
- Eclectsche benadering van de wetenschappen: alle stromingen hadden eigenlijk gelijk… We kiezen het
beste uit alle stromingen.
- …
De personalistische of geesteswetenschappelijke pedagogiek
Grondlegger: W. Dilthey maakt onderscheid
Natuurwetenschappen Geesteswetenschappen
- Bestudeert de objecteve natuur - Bestudeert de mens
- Objectef waarneembare gegevens - Geest bestudeert zichzelf
o Rede
o Emote
o Invoeling
Centraal staan…
- Uniciteit van het kind
- Opvoedingspraktjk
- Pedagogische relate opvoeder – kind
- Verzet tegen natuurwetenschappelijke denken
o Mens is meer dan natuur en machine
↓
Antropologische oriëntate
3
