Samenvatting pedagogiek en gezinsondersteuning

Sv Pedagogiek & gezinsondersteuning 2e Sem. Orthopedagogie


HOOFDSTUK 1: INLEIDING
1. PEDAGOGIEK VS PEDAGOGISCHE WETENSCHAPPEN

Pedagogiek= wetenschappelijke studie van opvoeding, onderwijs en vorming

Pedagogische wetenschappen verwijst naar:
 Meerdere subdisciplines
 Meerdere pedagogische kaders
 Meerdere onderzoeksmethodes

2 stromingen:
1. Evidence Based Pedagogiek:
 Meten is weten: handvatten voor de praktijk
 Voorschrijvend
 Gestimuleerd door 2 tendensen (visies):
o Risico reducerend denken
o Individualiserend denken (per categorie)
 Labels toekennen en van daaruit handelen

2. Fundamentele Pedagogiek:
 Trage fundamentele vraagstukken
 Beschrijvend
 Normatief en ethisch: waarden en normen van de samenleving in vraag stellen
(=onderliggende ideologische kwesties
 (handboek valt onder deze stroming)

ONTDEKKING VAN DE CONCEPTEN ‘KIND EN KINDERTIJD

 Niet enkel gebaseerd op biologische kenmerken
 De kindertijd is een sociaal geconstrueerde periode
 Is gebaseerd op de maatschappelijke context van dat moment.
o religie, politiek en filosofie
o bv: pedagogische tik is nu in onze cultuur niet meer verantwoord, vroeger wel.
o  iedere cultuur denkt hier anders over
o Ook leerplicht is maatschappijgebonden

Kind is een aparte categorie:
 In de oudheid: kind krijgt aandacht
 Tot laat in de middelleeuwen: kind afgebeeld als onaf of mini-volwassene
o Onafgewerkte volwassenen (=kind) afwerken en vormen tot volwaardige
volwassene
 Renaissance met o.m Rousseau: de ziel van het kind
o Kinderen zijn goed, omgeving maakt mensen slecht, moeten kinderen hun
tempo volgen en mogen hen niet verpesten

,Sv Pedagogiek & gezinsondersteuning 2e Sem. Orthopedagogie

 Geïndustrialiseerde samenleving: kind is kwetsbaar en moet beschermd worden
o Kinderarbeid, kinderen zijn kwetsbaar en we moeten ze beschermen tegen de
maatschappij
o Gevolg= afschaffing kinderarbeid
 1960 tot vandaag: ‘jeugdland’, grootbrengen door kleinhouden
o Volwassenen hebben een andere leefwereld dan de kinderen die in jeugdland
wonen
 bv: speeltuin is een afgeschermd stuk dat niet id stad vd volwassenen
hoort

Uit zich in verschillende contexten:
 Juridisch: minderjarig vs meerderjarig
o Kinderen worden anders gestraft dan volwassenen
 Sociologisch: afhankelijk vs onafhankelijk
 Ontwikkelingspsychologie: jongvolwassene vs volwassene, uitgerekte kindertijd
o Kinderen grootbrengen door hen id categorie kind te houden
 Bv: kinderen hoeven nog niet de strijk te doen of te stofzuigen, vroeger
was dit wel de norm

6 KINDBEELDEN

1. Het voorspelbare kind:
 Kind is voorspelbaar in zijn ontwikkeling
o Ontwikkelt zich in fasen/stappen die we kunnen voorspellen
 De volwassene houdt de ontwikkeling id hand door vroegtijdige opsporing,
diagnose en classificatie  in die zin is het kind maakbaar
 Essentie kindbeeld: houvast om te herhalen
 Leerkrachten & volwassenen  kijken of evolutie ok is en als het niet zo is,
kijken wat ze kunnen doen om het kind terug voorspelbaar te maken
2. Het kind als burger:
 Het kind is een burger met rechten en plichten.
 De volwassene beschouwt het kind al een nog-niet-burger en voedt het op
tot burgerschap
o Opvoeden tot goeie burgers  goeie maatschappij krijgen
o Kinderen moeten kunnen participeren id maatschappij, verschilt wel
vaak met het participeren vd volwassenen
3. Het witte kind:
 Het kind is wit, niet meertalig en heeft christelijke tradities
o Eentalig= Nederlands
 De volwassene houdt geen rekening met diversiteit en structurele
discriminatie
o Houdt geen rekening met andere huidskleuren, andere tradities
o Structurele discriminatie & white privilege

,Sv Pedagogiek & gezinsondersteuning 2e Sem. Orthopedagogie

4. Het kind als risico:
 Het kind loopt gevaar of is zelf een gevaar voor de maatschappij
 De volwassene beschermt het kind tegen de gevaren vd samenleving en
omgekeerd
o Enerzijds: kind beschermen tegen samenleving/ kwade wereld
o Anderzijds: kind zelf kan ook een gevaar zijn
 Drugs, hangjongeren, gevaar voor samenleving
  Samenleving tegen kind beschermen
5. Het kind als held:
 Het kind is weerbaar, inventief, flexibel, onconventioneel en vrij
 De volwassene waardeert het kind voor zijn potentieel in het hier en nu. Hij
is vooral toeschouwer en biedt enkel hulp waar nodig.
o Moeten kinderen gaan waarderen, goede kenmerken, ondersteunen
waar ze hulp nodig hebben, vooral laten zijn en begeleiden
o  Niet sturen
6. Het kind als kapitaal:
 Het kind is een investering in de toekomst. Het is menselijk kapitaal dat
rendeert
o Kinderen moeten opbrengen, goed voor economie, kinderen brengen
op vroege leeftijd niet op dus moeten er voor zorgen dat ze later wel
opbrengen
o Nu: kinderen brengen niet meer op: we studeren en halen een
Diploma  later: wel geld verdienen door diploma
 De volwassene heeft de verantwoordelijkheid om dit kapitaal te koesteren
en erin te investeren.
o Volwassenen: zoveel mogelijk investeren in kind, zodat het later kan
opbrengen, ervoor zorgen dat het potentieel eruit komt

HOE ONTSTAAN DIE KINDBEELDEN?

 Ze zijn een weerspiegeling van de maatschappij.
 Wanneer de maatschappij verandert, veranderen ook de kindbeelden.
 De kindbeelden hebben een ideologische basis. Ze zijn een weerspiegeling van de
opvattingen in de maatschappij:
o Religieuze opvattingen
o Politieke opvattingen
o Filosofische opvattingen

HOE WIJZIGEN DE KINDBEELDEN DOORHEEN DE TIJD?

 De kindbeelden wijzigen niet plots maar vullen elkaar aan.
 Verschillende kindbeelden kunnen naast elkaar staan in één periode.

, Sv Pedagogiek & gezinsondersteuning 2e Sem. Orthopedagogie


KINDBEELDEN HEBBEN INLVOED OP:

 Hoe het kind naar zichzelf kijkt.
 De verwachtingen van ouders en leerkrachten.
 De relatie tussen kind en opvoeder en de manier van handelen.
 De manier waarop men spreekt en de verwachtingen van de maatschappij.
 Het beleid en de acties die men opzet (sociaal, economisch en cultureel).