samenvatting cariologie

Cariologie

1 Ecologie v/d orale caviteit
= dynamiek van de wisselwerking tussen organismen met hun levensgemeenschappen en populatess
abiotsche omgeving en de wisselwerking daartussen binnen een afgebakende eenheid.

1.1 tanden
1.1.1 macromorfologisch
Cariës ontwikkeld op cariësgevoelige plaatsen:

Melkgebit: approximaal en occlusaal

Defnitef gebit: occlusaal en foramen caecum

Ouderen: + worteloppervlakken

Specifeke cariës locates:

Occlusale vlakken Approximale vlakken CEJ en worteloppervlak
- interlobulaire groeven - belangrijk: breedte en locate
- fossae approximaal contact
- foramen caecum - curvatuur
- intersegmentale en margio- - margino-segmentale groeve
segmentale groeven
- pit en fssuur


1.2 glazuur (hardste weefsel lichaam)(non-vitaal)
Gevormd door ameloblasten. Fasen van ontwikkeling: AMELOGENESE

1. Secretoire fase: afscheiden van proteïnens die op zich gaan mineraliseren en het glazuur
vormen
2. Maturate fase: grootste deel proteïnen vervangen door mineralen
3. Einde amelogenese net voor doorbraak

Glazuur wordt net voor de doorbraak aangemaakt (embryonale fase [ongeveer 6 maanden].
Wordt eerst aan de snijrand aangemaakt (secretoire fase)
SAMENSTELLING EN STRUCTUUR

 kristallen vormen staafessprismaas  diameter 4-5µms oplosbaar in zuur pH 5s5

 interprismatsche ruimtes (=poriën) zijn cariës gevoelig
 glazuur doorzichtgs dentne schermt door
macroscopisch glad  microscopisch ontwikkelingsdefecten & anatomische ruwheden
Calciumfosfaat (¿) of hydroxyapatiet (HAP)
Volume: 86% inorganisch Ionen: - fluoride (FHAP)  vervangt praktsch
2% organisch alle OH- ionen door fluorides minder oplosbaar.
12% water Meestal partële vervanging.
Gewicht: 96-97% inorganisch - carbonaat gemodifceerd (CHAP)
3-4% organisch en water - magnesium gemodifceerd (MHAP)

Oplosbaarheid: FHAP < HAP < CHAPsMHAP

,1.3 dentine (vitaal) (hoger oplosbaar)
Gewicht: 70% anorganischs 18% organisch en 12% water

- gevormd door odontonblastens kan opnieuw gevormd worden

- anorganische HAP kristallen

- organische collagene vezels 90%

Bevat: dentnetubilis odontoblastenuitloperss periodontoblastsche ruimtess peritubilair dentne en
intertubilair dentne

1.4 pulpa (vitaal)
Gewicht: 25% organisch en 75% water

- Organisch materiaal: bindweefselcellen (fbroblasten)s collagene vezelss grondsubstantes
(proteoglycanenen fbronectne)

- bloedvoorzienings via accessoire wortelkanalensdaalt met leefijd. Zenuwen volgen bloedvaten.
Veroorzaken pijn

1.5 cementum
 minst gemineraliseerd harde tandweefsels organisch collagene matrix.

 rol aanhechtng parodontaal ligament

 eerst abrasie voor cariës

Gewicht: 65wt% HAPsFHAP of andere vormen HAP



2. speeksel
2.1 speekselproductie en speekselklieren
Producte: 1lsdag

Nodig om: slikkens sprekens eten en proeven. Geen speeksel = gaatjes. Bescherming gebit

Stmulate door kauwen en zoete dingen

Speekselklieren
- glandula parotdea  sereus + amylase. Stmulate door eten
- glandula submandibularis  viskeus + mucine. Zonder stmulate
- glandula sublingualis  viskeuss 10% speeksel


Ongestimuleerd Gestimuleerd
0s25 mlsmin Os7mlsmin
2s3de submandibulair 50% parotss 35% submandibulair
10% totaal speeksel andere kleine mucosale speekselklieren (tongslippenspalatum)

, 2.2 functie (>99% water)


1. Klaring (oplossen (dilute) en de eliminate van substantes in de orale caviteit)
2. Oplosbaarheid voedsel (=amylase)
3. Facilitate bolusformate
4. Dilutedetritus(of aafvala) (oplossen afvalstoffen en afvoer)
5. Lubricate zachte weefsels (beschermlaag)
6. Facilitatemastcate (of kauwen) s slikkens spreken

Samenstelling
Elektrolyten (anorganisch) Proteïnen, glycoproteïnen en enzymen
- onderhoud supersaturate calcium en fosfaat (organisch)
in speeksel tov HAP - antbacterieel
- formate pellicle op glazuur
- neutralisate zuren door buffering - mucosale coatng
Bicarbonaat (HCO3-) 90% buffercapaciteit. - vertering
Gevormd in cellen en afvoerkanaal
speekselklieren onder invloed enzym 1. Amylase
koolzuuranhydrase  10-20% alle eiwitens glandula parots.
Breekt glycogeen en zetmeel af. Vertering
fosfaatbuffer achtergebleven voedselresten
2. Mucinen
fluoride  7-25% alle eiwitens viskeus + belangrijk
slijmstof (smeerwerking)
3. Albumine
 afomstg sulcusvloeistofs geen functe
4. Prolinerijke fosfoproteïenen en
glycoproteïnen
 eiwit zonder enzymwerkings hechtng en
precipitate aan oppervlakken. Remmer van
neerslag
5. Statherine
 stabilisate supergesatureerd calcium en
fosfaat in speeksel
6. Immunoglobine
 ant-microbieel
7. Gustne
 smaak
8. Lysozyme
 antbacterieel
9. Lactoferrine
 bacteriostatsch
10. Lactoperoxidase
 antbacterieel
11. Cystatnen
ant-ontsteking
12. Histatnen
 tegen schimmelinfecte