LECTURE 9 SLAAPSTOORNISSEN
STAHL, S.M. (2013). STAHLS ESSENTIAL PSYCHOPHARMACOLOGY. NEUROSCIENTIFIC BASIS AND
PRACTICAL APPLICATIONS. CAMBRIDGE: MEDICINE
HOOFDSTUK 11 SLAAP- EN WAAKSTOORNISSEN
In dit hoofdstuk wordt de psychofarmacologie van slaap- en waakstoornissen behandeld. De detecte en
behandeling van slaap-waakstoornissen wordt een steeds belangrijker deel van een psychiatrische evaluate.
Slaapstoornissen zijn dusdanig belangrijk en doordringend in alle aspecten van het leven dat het noodzakelijk is
deze zo snel mogelijk op te lossen.
Slapen en wakker zijn
Het arousal-spectrum loopt van onvoldoende arousal (slaap) naar overmatge arousal (psychose). Arousal
wordt beïnvloed door histamine, DA, NE, 5HT en acetylcholine. Twee systemen die betrokken zijn bij
opwinding, slaap en waak:
CSTC-loops reguleren opwinding onder andere door controle van het thalamische flter. Dit flter
bepaalt of sensorische informate als geluid of licht doorgegeven wordt aan de hersenen. Tijdens de
slaap wordt alleen belangrijke informate doorgegeven, want anders zou je overal wakker van worden.
Behandeling van slapeloosheid is dus het versterken van het flter door GABA-versterkende middelen.
De behandeling van slaperigheid is juist het verminderen van het flter door DA verhoging.
Slaap/waak-switch op hypothalamus: of je wakker bent of slaapt wordt bepaald door de slaap/waak-
switch. Deze switch lijkt een soort wip: staat de rechterkant naar beneden dan slaap je, staat de
linkerkant naar beneden dan ben je wakker. De uitknop is gelegen in de ventrolaterale preoptsche
(VLPO) nucleus van de hypothalamus en de aanknop in de tuberomammilaire nucleus (TMN) van de
hypothalamus. Deze switch wordt gereguleerd door histamine (uit de TMN) en GABA (uit de VLPO).
Histamine-afgife bevordert waken en GABA bevordert slapen. Hypocretne/orexine is een
neurotransmiter die de slaap/waak-switch stabiliseert en er als het ware als een gewicht op de
acteve (slaap of waak) kant van de wip gaat ziten, waardoor je niet plotseling wisselt van slaap naar
waak. De nucleus suprachiasmatcus van de hypothalamus helpt ook bij de stabilisate doordat deze
structuur geactveerd wordt door licht en dus als het ware de innerlijke klok is van je lichaam.
1
STAHL, S.M. (2013). STAHLS ESSENTIAL PSYCHOPHARMACOLOGY. NEUROSCIENTIFIC BASIS AND
PRACTICAL APPLICATIONS. CAMBRIDGE: MEDICINE
HOOFDSTUK 11 SLAAP- EN WAAKSTOORNISSEN
In dit hoofdstuk wordt de psychofarmacologie van slaap- en waakstoornissen behandeld. De detecte en
behandeling van slaap-waakstoornissen wordt een steeds belangrijker deel van een psychiatrische evaluate.
Slaapstoornissen zijn dusdanig belangrijk en doordringend in alle aspecten van het leven dat het noodzakelijk is
deze zo snel mogelijk op te lossen.
Slapen en wakker zijn
Het arousal-spectrum loopt van onvoldoende arousal (slaap) naar overmatge arousal (psychose). Arousal
wordt beïnvloed door histamine, DA, NE, 5HT en acetylcholine. Twee systemen die betrokken zijn bij
opwinding, slaap en waak:
CSTC-loops reguleren opwinding onder andere door controle van het thalamische flter. Dit flter
bepaalt of sensorische informate als geluid of licht doorgegeven wordt aan de hersenen. Tijdens de
slaap wordt alleen belangrijke informate doorgegeven, want anders zou je overal wakker van worden.
Behandeling van slapeloosheid is dus het versterken van het flter door GABA-versterkende middelen.
De behandeling van slaperigheid is juist het verminderen van het flter door DA verhoging.
Slaap/waak-switch op hypothalamus: of je wakker bent of slaapt wordt bepaald door de slaap/waak-
switch. Deze switch lijkt een soort wip: staat de rechterkant naar beneden dan slaap je, staat de
linkerkant naar beneden dan ben je wakker. De uitknop is gelegen in de ventrolaterale preoptsche
(VLPO) nucleus van de hypothalamus en de aanknop in de tuberomammilaire nucleus (TMN) van de
hypothalamus. Deze switch wordt gereguleerd door histamine (uit de TMN) en GABA (uit de VLPO).
Histamine-afgife bevordert waken en GABA bevordert slapen. Hypocretne/orexine is een
neurotransmiter die de slaap/waak-switch stabiliseert en er als het ware als een gewicht op de
acteve (slaap of waak) kant van de wip gaat ziten, waardoor je niet plotseling wisselt van slaap naar
waak. De nucleus suprachiasmatcus van de hypothalamus helpt ook bij de stabilisate doordat deze
structuur geactveerd wordt door licht en dus als het ware de innerlijke klok is van je lichaam.
1
