Cultuurgeschiedenis
0 Cultuurgeschiedenis
- Cultuurgeschiedenis is een specifiek gebied binnen de geschiedschrijving.
- Cultuurgeschiedenis tracht een samenhangend beeld te bieden van een historische periode of
van een evolutie. Gegevens uit zeer diverse gebieden van de cultuur (de kunst, de literatuur, het
politieke denken, economie…en de architectuur) worden hierbij samengebracht in een
gemeenschappelijk verband
- Zowel de bebouwde ruimte als de voorstelling van ruimte en architectuur (= de imaginaire ruimte)
kunnen ons veel leren over het individu en de maatschappij in een welbepaalde historische
context.
- Bv: hoe burgerlijk interieur vd 19de eeuw in elkaar zit en w weergegeven in kunst, lit, fotografie →
burger = bewoner v/e intimistisch/voyeuristisch interieur (<> publieke ruimte), Die
weerspiegeling bestaat in een spel van wederzijdse projecties tussen interieur en bewoner die
vervolgens kunnen worden geanalyseerd. Door die analyse kunnen we het ‘burgerlijke individu’
als bewoner van een huiselijke omgeving, van de stad, van de openbare ruimte etc. beter
begrijpen.
- Bv: bos was vroeger private ruimte → na Fr revolutie: publieke ruimte
TWEE VOORBEELDEN
(let op: groot tijdsverschil tss de 2)
1. Bebouwde ruimte
Otto Wagner, psychiatrische instelling Am Steinhof (1901-1909)
→ een van de belangrijkste voorbeelden van de modernistische architectuur toegepast op de
psychiatrische instelling
→ bestaat nog steeds
→ materieel
→ evenwaardig voor ons: geven ons info over maatschappij in gegeven tijd en plaats
→ Revolutionair in die tijd
, → Articulatie van nieuwe manier waarop men kijkt nr psychiatrische zorg/ patiënt
→ Hiervoor: patiënt w gelinkt als zonde, crimineel
→ Na: decriminalisering; patiënt moet in maatschappij gezien worden
→ Slaapzaal luchtig, georganiseerd, … → een van de revolutionaire ideeën
→ Wat verstopt was proberen in het licht te zetten
belangrijke elementen:
- Het gebouw vormt een architecturale compositie die een panoptische (= alomvattende) blik en
optische transparantie verbergt
→ de kijker controleert in feite: zien = controle
→ het gebouw is geconstrueerd vanuit de fictie van een kijker die een zo volledig mogelijk
overzicht heeft
Deze architecturale compositie kan ons heel veel leren over:
1. opvattingen over psychiatrie: psychiatrie gaat over hygiëne, controle, decriminalisering v,
ordening (cfr. foto van de slaapzaal: orde, lucht, transparantie)
2. opvattingen over de patiënt: geen ‘gevangene’ of misdadiger
3. opvattingen over wat een ‘gezonde’ maatschappij is: een maatschappij die niet verborgen is:
hygiënisch en gecontroleerd = die gezien wordt.
Ruimtelijk concept van transparantie ???
2. Imaginaire ruimte
Antoine Watteau, Les plaisirs du bal (ca. 1715-1717)
→ Imaginair, pastoraal, fictief, literair
→ zeer representatief voorbeeld van de rococo schilderkunst, aansluiting bij het thema van de
zogenaamde ‘pastorale literatuur’ (= literatuur waarin herders en het geïdealiseerde
boerenbestaan een centrale rol spelen) die heel populair was in adelijke kringen.
→ Inhoud: sociaal gebeuren v adelijke leven
0 Cultuurgeschiedenis
- Cultuurgeschiedenis is een specifiek gebied binnen de geschiedschrijving.
- Cultuurgeschiedenis tracht een samenhangend beeld te bieden van een historische periode of
van een evolutie. Gegevens uit zeer diverse gebieden van de cultuur (de kunst, de literatuur, het
politieke denken, economie…en de architectuur) worden hierbij samengebracht in een
gemeenschappelijk verband
- Zowel de bebouwde ruimte als de voorstelling van ruimte en architectuur (= de imaginaire ruimte)
kunnen ons veel leren over het individu en de maatschappij in een welbepaalde historische
context.
- Bv: hoe burgerlijk interieur vd 19de eeuw in elkaar zit en w weergegeven in kunst, lit, fotografie →
burger = bewoner v/e intimistisch/voyeuristisch interieur (<> publieke ruimte), Die
weerspiegeling bestaat in een spel van wederzijdse projecties tussen interieur en bewoner die
vervolgens kunnen worden geanalyseerd. Door die analyse kunnen we het ‘burgerlijke individu’
als bewoner van een huiselijke omgeving, van de stad, van de openbare ruimte etc. beter
begrijpen.
- Bv: bos was vroeger private ruimte → na Fr revolutie: publieke ruimte
TWEE VOORBEELDEN
(let op: groot tijdsverschil tss de 2)
1. Bebouwde ruimte
Otto Wagner, psychiatrische instelling Am Steinhof (1901-1909)
→ een van de belangrijkste voorbeelden van de modernistische architectuur toegepast op de
psychiatrische instelling
→ bestaat nog steeds
→ materieel
→ evenwaardig voor ons: geven ons info over maatschappij in gegeven tijd en plaats
→ Revolutionair in die tijd
, → Articulatie van nieuwe manier waarop men kijkt nr psychiatrische zorg/ patiënt
→ Hiervoor: patiënt w gelinkt als zonde, crimineel
→ Na: decriminalisering; patiënt moet in maatschappij gezien worden
→ Slaapzaal luchtig, georganiseerd, … → een van de revolutionaire ideeën
→ Wat verstopt was proberen in het licht te zetten
belangrijke elementen:
- Het gebouw vormt een architecturale compositie die een panoptische (= alomvattende) blik en
optische transparantie verbergt
→ de kijker controleert in feite: zien = controle
→ het gebouw is geconstrueerd vanuit de fictie van een kijker die een zo volledig mogelijk
overzicht heeft
Deze architecturale compositie kan ons heel veel leren over:
1. opvattingen over psychiatrie: psychiatrie gaat over hygiëne, controle, decriminalisering v,
ordening (cfr. foto van de slaapzaal: orde, lucht, transparantie)
2. opvattingen over de patiënt: geen ‘gevangene’ of misdadiger
3. opvattingen over wat een ‘gezonde’ maatschappij is: een maatschappij die niet verborgen is:
hygiënisch en gecontroleerd = die gezien wordt.
Ruimtelijk concept van transparantie ???
2. Imaginaire ruimte
Antoine Watteau, Les plaisirs du bal (ca. 1715-1717)
→ Imaginair, pastoraal, fictief, literair
→ zeer representatief voorbeeld van de rococo schilderkunst, aansluiting bij het thema van de
zogenaamde ‘pastorale literatuur’ (= literatuur waarin herders en het geïdealiseerde
boerenbestaan een centrale rol spelen) die heel populair was in adelijke kringen.
→ Inhoud: sociaal gebeuren v adelijke leven
