PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
WAT IS PSYCHOLOGIE?
PSYCHOLOGIE Wetenschap van de mens die zich
gedraagt in een bepaalde situatie met een
bepaalde ervaring die persoonlijke
beleving wordt door emoties en
gedachten waardoor de persoon een
bepaald doelgericht handelen aanneemt.
PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP:
VOORWETENSCHAPPELIJK GEZOND WETENSCHAPPELIJKE PSYCHOLOGIE
VERSTAND
(voorwetenschappelijk ≠
wetenschappelijk)
Vanzelfsprekendheden: Objectief:
Vanzelfsprekendheden kunnen waar zijn, maar Er mag geen persoonlijke invloed zijn. (Is dit wel
dit is niet zeker tot ze wetenschappelijk bewezen mogelijk aangezien de wetenschapper ook maar
worden. menselijk is?)
Zelfgecreëerde chaos: Controleerbaar:
Meerdere wetenschappelijke onderzoeken op De methode en dus ook het resultaat is perfect
één hoop gooien geeft een niet-wetenschappelijk na te gaan.
onderzoek als resultaat.
Foutieve bronnen: Kritisch:
Intuïtie zonder toetsing kan ook correct zijn, Zoek naar tegenbewijs. De beste manier om te
maar moet wetenschappelijk bewezen worden. bewijzen dat iets waar is, is bewijzen dat het
zeker niet niet waar is.
Nut: Empirische werkelijkheid:
Het nut van gezond verstand is het feit dat we Metingen op de werkelijkheid zelf. (Cognitieve
onmogelijk alles kunnen onderzoeken. processen zitten IN het hoofd, mogelijk
probleem?)
↪ Gevolgen:
, ● In de psychologie worden vaak te snel “waarheden” beweerd, wat de psychologie als
wetenschap een negatief imago oplevert, MAAR als de “waarheden” voldoen aan
alle eisen, staat de psychologie net wel sterk als wetenschap.
● Er wordt vaak misbruik gemaakt van psychologie (bv. neuromarketing).
METHODEN VAN DE PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP:
● Beschrijvende methode:
○ De empirische werkelijkheid in kaart brengen.
● Correlationele methode:
○ Enkel samengaan in de tijd onderzoeken.
● Verklarende methode:
○ Causaal verband achterhalen.
○ In een experiment dient men:
■ Alle factoren gelijk te houden.
■ 1 factor te veranderen.
■ Observeren of de veranderde factor invloed heeft op het resultaat.
CORRELATIONEEL vs. CAUSAAL:
CORRELATIONEEL CAUSAAL
Wat is het? Samengaan in de tijd. Oorzaak-gevolgrelatie.
Wat kan je ermee? Beschrijven wat er gebeurt. Verklaren wat er gebeurt.
Hoe meten? (Verschillende methoden Een experiment.
mogelijk.)
Voorbeelden: ● Ijsverkoop & aantal ● Stresshormonen &
verdrinkingsdoden. verminderd rationeel
oordeelsvermogen.
↪ Een kritische grondhouding is belangrijk om correlationeel en causaal niet te
verwarren en de echte verklaring te achterhalen.
HOE MEET JE VERSCHILLEN TUSSEN MENSEN?
● TEST:
○ =Een gestandaardiseerde procedure om kenmerken, vaardigheden en
gedrag van mensen te beschrijven en te evalueren.
○ 5 eisen:
■ Betrouwbaarheid:
● Na elke herhaalde meting dient men exact hetzelfde resultaat
te bekomen.
● bv. Ik wil het wiskundig inzicht van een kind meten en ik geef
hem een constructie. De constructie valt regelmatig uit elkaar
en wordt handmatig zo goed mogelijk terug ineen gezet.
■ Validiteit:
● Meten wat je bedoelt te meten.
, ● bv. Ik wil meten of iemand open is. Mijn vraag is: “Vertel je
jouw levensverhaal wel eens aan een wildvreemde op de
bus?"
■ Standaardisatie:
● Elke persoon dient exact dezelfde testomstandigheden te
ondergaan.
● bv. Muggen hebben de proefpersoon ‘s nachts wakker
gehouden. Het is ook nog eens erg warm in de kamer. De
volgende persoon vraag ik wel of deze een glas water wil.
■ Objectiviteit:
● Resultaten mogen niet afhangen van of beïnvloed worden door
de proefleider. Het mag niet uitmaken wie de test afneemt of
ondergaat.
● bv. Ik wil zeker op tijd naar huis, dus de laatste persoon krijgt
wat minder tijd.
■ Ijking:
● De referentiegroep moet een vergelijkbare groep zijn.
● bv. Ik laat een wielrenner het opnemen tegen een volwassene
die elke dag naar zijn werk fietst. De wielrenner wint met een
voorsprong van 23 seconden.
MOGELIJKE STORINGEN BIJ TEST:
● Genderverschillen
● Culturele verschillen
IS ALLES WEL ETHISCH VERANTWOORD?
● Is neuromarketing wel ethisch verantwoord?
● Is experimenteren met dieren en het mis- of gebruiken van mensen en ze
voorliegen wel ethisch verantwoord?
● Wanneer men wenst gedrag te veranderen: Wie beslist wat goed gedrag is?
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------
WAARNEMING
BOTTOM UP vs TOP DOWN
BOTTOM UP TOP DOWN
Vertrekken van visuele prikkels en deze Vertrekken van kennis, gedachten,
integreren tot een beeld. verwachtingen, verlangens en sociale druk
en deze integreren tot een beeld.
↪ Waarneming verloopt bottom up én top down(, afhankelijk van persoon en/of
situatie).
↪ Niets is ooit helemaal bottom up: Er zijn altijd bepaalde verwachtingen of
ervaringen of … mee gemoeid.
WAT IS PSYCHOLOGIE?
PSYCHOLOGIE Wetenschap van de mens die zich
gedraagt in een bepaalde situatie met een
bepaalde ervaring die persoonlijke
beleving wordt door emoties en
gedachten waardoor de persoon een
bepaald doelgericht handelen aanneemt.
PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP:
VOORWETENSCHAPPELIJK GEZOND WETENSCHAPPELIJKE PSYCHOLOGIE
VERSTAND
(voorwetenschappelijk ≠
wetenschappelijk)
Vanzelfsprekendheden: Objectief:
Vanzelfsprekendheden kunnen waar zijn, maar Er mag geen persoonlijke invloed zijn. (Is dit wel
dit is niet zeker tot ze wetenschappelijk bewezen mogelijk aangezien de wetenschapper ook maar
worden. menselijk is?)
Zelfgecreëerde chaos: Controleerbaar:
Meerdere wetenschappelijke onderzoeken op De methode en dus ook het resultaat is perfect
één hoop gooien geeft een niet-wetenschappelijk na te gaan.
onderzoek als resultaat.
Foutieve bronnen: Kritisch:
Intuïtie zonder toetsing kan ook correct zijn, Zoek naar tegenbewijs. De beste manier om te
maar moet wetenschappelijk bewezen worden. bewijzen dat iets waar is, is bewijzen dat het
zeker niet niet waar is.
Nut: Empirische werkelijkheid:
Het nut van gezond verstand is het feit dat we Metingen op de werkelijkheid zelf. (Cognitieve
onmogelijk alles kunnen onderzoeken. processen zitten IN het hoofd, mogelijk
probleem?)
↪ Gevolgen:
, ● In de psychologie worden vaak te snel “waarheden” beweerd, wat de psychologie als
wetenschap een negatief imago oplevert, MAAR als de “waarheden” voldoen aan
alle eisen, staat de psychologie net wel sterk als wetenschap.
● Er wordt vaak misbruik gemaakt van psychologie (bv. neuromarketing).
METHODEN VAN DE PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP:
● Beschrijvende methode:
○ De empirische werkelijkheid in kaart brengen.
● Correlationele methode:
○ Enkel samengaan in de tijd onderzoeken.
● Verklarende methode:
○ Causaal verband achterhalen.
○ In een experiment dient men:
■ Alle factoren gelijk te houden.
■ 1 factor te veranderen.
■ Observeren of de veranderde factor invloed heeft op het resultaat.
CORRELATIONEEL vs. CAUSAAL:
CORRELATIONEEL CAUSAAL
Wat is het? Samengaan in de tijd. Oorzaak-gevolgrelatie.
Wat kan je ermee? Beschrijven wat er gebeurt. Verklaren wat er gebeurt.
Hoe meten? (Verschillende methoden Een experiment.
mogelijk.)
Voorbeelden: ● Ijsverkoop & aantal ● Stresshormonen &
verdrinkingsdoden. verminderd rationeel
oordeelsvermogen.
↪ Een kritische grondhouding is belangrijk om correlationeel en causaal niet te
verwarren en de echte verklaring te achterhalen.
HOE MEET JE VERSCHILLEN TUSSEN MENSEN?
● TEST:
○ =Een gestandaardiseerde procedure om kenmerken, vaardigheden en
gedrag van mensen te beschrijven en te evalueren.
○ 5 eisen:
■ Betrouwbaarheid:
● Na elke herhaalde meting dient men exact hetzelfde resultaat
te bekomen.
● bv. Ik wil het wiskundig inzicht van een kind meten en ik geef
hem een constructie. De constructie valt regelmatig uit elkaar
en wordt handmatig zo goed mogelijk terug ineen gezet.
■ Validiteit:
● Meten wat je bedoelt te meten.
, ● bv. Ik wil meten of iemand open is. Mijn vraag is: “Vertel je
jouw levensverhaal wel eens aan een wildvreemde op de
bus?"
■ Standaardisatie:
● Elke persoon dient exact dezelfde testomstandigheden te
ondergaan.
● bv. Muggen hebben de proefpersoon ‘s nachts wakker
gehouden. Het is ook nog eens erg warm in de kamer. De
volgende persoon vraag ik wel of deze een glas water wil.
■ Objectiviteit:
● Resultaten mogen niet afhangen van of beïnvloed worden door
de proefleider. Het mag niet uitmaken wie de test afneemt of
ondergaat.
● bv. Ik wil zeker op tijd naar huis, dus de laatste persoon krijgt
wat minder tijd.
■ Ijking:
● De referentiegroep moet een vergelijkbare groep zijn.
● bv. Ik laat een wielrenner het opnemen tegen een volwassene
die elke dag naar zijn werk fietst. De wielrenner wint met een
voorsprong van 23 seconden.
MOGELIJKE STORINGEN BIJ TEST:
● Genderverschillen
● Culturele verschillen
IS ALLES WEL ETHISCH VERANTWOORD?
● Is neuromarketing wel ethisch verantwoord?
● Is experimenteren met dieren en het mis- of gebruiken van mensen en ze
voorliegen wel ethisch verantwoord?
● Wanneer men wenst gedrag te veranderen: Wie beslist wat goed gedrag is?
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------
WAARNEMING
BOTTOM UP vs TOP DOWN
BOTTOM UP TOP DOWN
Vertrekken van visuele prikkels en deze Vertrekken van kennis, gedachten,
integreren tot een beeld. verwachtingen, verlangens en sociale druk
en deze integreren tot een beeld.
↪ Waarneming verloopt bottom up én top down(, afhankelijk van persoon en/of
situatie).
↪ Niets is ooit helemaal bottom up: Er zijn altijd bepaalde verwachtingen of
ervaringen of … mee gemoeid.
