Boeksamenvatting
Neuropsychologische behandeling
(2010)
Rudolf Ponds
Caroline van Heugten
Luciano Fasotti
Ellie Wekking (redactie)
Vaknaam: Neuropsychologische revalidatie
Vakcode: PSMNB-4
Master: Klinische Neuropsychologie
Studiejaar: 2017-2018
,Inhoud
Boeksamenvatting.................................................................................................................................1
Hoofdstuk 1 – Introductie....................................................................................................................7
1. Inleiding.........................................................................................................................................7
2. Aanleiding voor dit behandelboek..................................................................................................7
3. Inhoudelijke verantwoording..........................................................................................................7
4. Indeling van het boek......................................................................................................................7
5. Behandelprotocollen en website.....................................................................................................7
6. De rol van de neuropsycholoog......................................................................................................7
Hoofdstuk 2 – Neuropsychologische modellen: Tussen theorie en praktijk.....................................9
1. Inleiding.........................................................................................................................................9
2. Van stoornis naar functioneren.......................................................................................................9
3. Neuropsychologische interventies................................................................................................11
3.1 Cognitieve en neuropsychologische revalidatie......................................................................11
3.2 Begrippenkader klinische neuropsychologie...........................................................................12
4. Afstemmen van interventies op het functioneren van de patiënt...................................................15
5. ICF en interventies........................................................................................................................18
Hoofdstuk 3 – Behandelplan en behandelevaluatie..........................................................................19
1. Inleiding........................................................................................................................................19
2. Opstellen en evalueren van een behandelplan...............................................................................19
3. Evalueren behandeling..................................................................................................................20
3.1 Single subject design..............................................................................................................21
3.2 Ongecontroleerde interventiestudie.........................................................................................21
3.3 Randomised clinical trial design (RCT)..................................................................................21
3.4 Single Case Experimental Design (SCED).............................................................................22
4. Aandachtspunten bij het evalueren van een behandelprogramma.................................................22
5. Evidence-based practice...............................................................................................................22
Hoofdstuk 4 – Grenzen aan neuropsychologische behandeling......................................................24
1. Inleiding........................................................................................................................................24
2. De juiste zorg................................................................................................................................24
2.1 Naar wie verwijzen?...............................................................................................................24
2.2 Verwijzingen in de late fase na hersenletsel............................................................................24
2.3 Verwijzingen bij ‘licht’ hersenletsel.......................................................................................24
2.4 De ‘expert trap’.......................................................................................................................24
2.5 Systeem behoeft behandeling..................................................................................................25
3. Kan de patiënt veranderen?...........................................................................................................25
2
, 3.1 Verwerkingsfase.....................................................................................................................25
3.2 Ziekte-inzicht en behandelmotivatie.......................................................................................25
3.3 Initiatie en aandrift..................................................................................................................26
3.4 Gedrags- en emotionele stoornissen........................................................................................26
Hoofdstuk 5 – Het belang van multidisciplinaire samenwerking....................................................28
1. Inleiding........................................................................................................................................28
2. Neuropsychologische behandeling binnen multidisciplinaire teams.............................................28
3. Interdisciplinair toepassen van neuropsychologische behandeling...............................................28
4. De positie en rol van de neuropsycholoog....................................................................................29
5. Factoren die interdisciplinaire neuropsychologische behandeling bemoeilijken...........................29
6. Wat is er nodig om neuropsychologische behandeling interdisciplinair te implementeren?.........29
7. Interdisciplinaire Cognitieve Behandeling (ICB)..........................................................................30
Hoofdstuk 6 – Economische evaluatie van neuropsychologische behandeling...............................32
1. Inleiding........................................................................................................................................32
2. HTA en economisch evaluatieonderzoek......................................................................................32
3. Vormen van economisch evaluatieonderzoek...............................................................................33
4. Stappen in economisch evaluatieonderzoek..................................................................................33
4.1 Stap 1: Identificeren van kosten en effecten............................................................................33
4.2 Stap 2: Meten van kosten en effecten......................................................................................35
4.3 Stap 3: Waarderen van kosten en effecten..............................................................................35
4.4 Stap 4: Berekening van een ratio en het kosteneffectiviteitsvlak............................................36
4.5 Stap 5: Analyse van onzekerheid............................................................................................37
5. Economische evaluatie en implementatie.....................................................................................38
Hoofdstuk 7 – Mentale traagheid......................................................................................................39
1. Inleiding........................................................................................................................................39
2. Mentale traagheid en het dagelijks leven: Van stoornis naar functioneren...................................40
3. Prevalentie en beloop van mentale traagheid na traumatisch hersenletsel en beroerte..................40
4. Diagnostiek en behandelindicatie.................................................................................................40
5. Interventiestudies..........................................................................................................................40
5.1 Functietraining........................................................................................................................40
5.2 Medicamenteuze interventies..................................................................................................41
5.3 Strategietraining......................................................................................................................41
6. Kiezen van een geschikte behandelvorm......................................................................................42
Hoofdstuk 8 – Geheugenstoornissen.................................................................................................43
1. Inleiding........................................................................................................................................43
2. Het neuropsychologisch onderzoek als eerste stap in de behandeling...........................................43
3
, 3. Benaderingen bij de behandeling van geheugenproblemen..........................................................43
3.1 Herstel van geheugenfuncties met cognitieve training............................................................44
3.2 Compensatie door het optimaliseren van resterende vaardigheden.........................................44
3.3 Externe compensatie van beperkte functies............................................................................47
4. Het optimaliseren van de context bij het leren..............................................................................48
5. Het opzetten van een geheugenondersteunende behandeling........................................................49
5.1 Psycho-educatie bij patiënten met geheugenproblemen..........................................................49
5.2 De perceptie van de geheugenstoornis....................................................................................49
5.3 Het bepalen van behandeldoelen.............................................................................................50
5.4 Het bepalen van de geheugenondersteunende techniek of strategie........................................50
5.5 De vorm en structuur..............................................................................................................50
Hoofdstuk 9 – Stoornissen in de executieve functies en aandachtsprocessen.................................52
1. Inleiding........................................................................................................................................52
1.1 Definitie..................................................................................................................................52
1.2 Lokalisatie..............................................................................................................................52
1.3 Executieve functies.................................................................................................................52
1.4 Relatie met aandacht...............................................................................................................53
1.5 Gevolgen in het dagelijks leven..............................................................................................53
1.6 Behandelmogelijkheden..........................................................................................................53
2. Behandelmethoden.......................................................................................................................53
2.1 Omgevingsaanpassingen: externe structurering......................................................................53
2.2 Gedragsmodificatie.................................................................................................................53
2.3 Functietraining en stimulatie...................................................................................................54
2.4 Vaardigheidstraining: taakspecifieke routines........................................................................54
2.5 Gebruik van externe hulpmiddelen.........................................................................................55
2.6 Strategietraining......................................................................................................................55
3. Instructiemethoden.......................................................................................................................56
3.1 Zelf-instructie.........................................................................................................................56
3.2 Cueing....................................................................................................................................56
3.3 Foutloos leren.........................................................................................................................57
Hoofdstuk 10 – Visuospatieel neglect en hemianopsie.....................................................................58
1. Inleiding........................................................................................................................................58
1.1 Visuospatieel neglect..............................................................................................................58
1.2 Hemianopsie...........................................................................................................................58
1.3 Onderscheid tussen neglect en hemianopsie...........................................................................59
2. Behandeling van neglect...............................................................................................................59
4
Neuropsychologische behandeling
(2010)
Rudolf Ponds
Caroline van Heugten
Luciano Fasotti
Ellie Wekking (redactie)
Vaknaam: Neuropsychologische revalidatie
Vakcode: PSMNB-4
Master: Klinische Neuropsychologie
Studiejaar: 2017-2018
,Inhoud
Boeksamenvatting.................................................................................................................................1
Hoofdstuk 1 – Introductie....................................................................................................................7
1. Inleiding.........................................................................................................................................7
2. Aanleiding voor dit behandelboek..................................................................................................7
3. Inhoudelijke verantwoording..........................................................................................................7
4. Indeling van het boek......................................................................................................................7
5. Behandelprotocollen en website.....................................................................................................7
6. De rol van de neuropsycholoog......................................................................................................7
Hoofdstuk 2 – Neuropsychologische modellen: Tussen theorie en praktijk.....................................9
1. Inleiding.........................................................................................................................................9
2. Van stoornis naar functioneren.......................................................................................................9
3. Neuropsychologische interventies................................................................................................11
3.1 Cognitieve en neuropsychologische revalidatie......................................................................11
3.2 Begrippenkader klinische neuropsychologie...........................................................................12
4. Afstemmen van interventies op het functioneren van de patiënt...................................................15
5. ICF en interventies........................................................................................................................18
Hoofdstuk 3 – Behandelplan en behandelevaluatie..........................................................................19
1. Inleiding........................................................................................................................................19
2. Opstellen en evalueren van een behandelplan...............................................................................19
3. Evalueren behandeling..................................................................................................................20
3.1 Single subject design..............................................................................................................21
3.2 Ongecontroleerde interventiestudie.........................................................................................21
3.3 Randomised clinical trial design (RCT)..................................................................................21
3.4 Single Case Experimental Design (SCED).............................................................................22
4. Aandachtspunten bij het evalueren van een behandelprogramma.................................................22
5. Evidence-based practice...............................................................................................................22
Hoofdstuk 4 – Grenzen aan neuropsychologische behandeling......................................................24
1. Inleiding........................................................................................................................................24
2. De juiste zorg................................................................................................................................24
2.1 Naar wie verwijzen?...............................................................................................................24
2.2 Verwijzingen in de late fase na hersenletsel............................................................................24
2.3 Verwijzingen bij ‘licht’ hersenletsel.......................................................................................24
2.4 De ‘expert trap’.......................................................................................................................24
2.5 Systeem behoeft behandeling..................................................................................................25
3. Kan de patiënt veranderen?...........................................................................................................25
2
, 3.1 Verwerkingsfase.....................................................................................................................25
3.2 Ziekte-inzicht en behandelmotivatie.......................................................................................25
3.3 Initiatie en aandrift..................................................................................................................26
3.4 Gedrags- en emotionele stoornissen........................................................................................26
Hoofdstuk 5 – Het belang van multidisciplinaire samenwerking....................................................28
1. Inleiding........................................................................................................................................28
2. Neuropsychologische behandeling binnen multidisciplinaire teams.............................................28
3. Interdisciplinair toepassen van neuropsychologische behandeling...............................................28
4. De positie en rol van de neuropsycholoog....................................................................................29
5. Factoren die interdisciplinaire neuropsychologische behandeling bemoeilijken...........................29
6. Wat is er nodig om neuropsychologische behandeling interdisciplinair te implementeren?.........29
7. Interdisciplinaire Cognitieve Behandeling (ICB)..........................................................................30
Hoofdstuk 6 – Economische evaluatie van neuropsychologische behandeling...............................32
1. Inleiding........................................................................................................................................32
2. HTA en economisch evaluatieonderzoek......................................................................................32
3. Vormen van economisch evaluatieonderzoek...............................................................................33
4. Stappen in economisch evaluatieonderzoek..................................................................................33
4.1 Stap 1: Identificeren van kosten en effecten............................................................................33
4.2 Stap 2: Meten van kosten en effecten......................................................................................35
4.3 Stap 3: Waarderen van kosten en effecten..............................................................................35
4.4 Stap 4: Berekening van een ratio en het kosteneffectiviteitsvlak............................................36
4.5 Stap 5: Analyse van onzekerheid............................................................................................37
5. Economische evaluatie en implementatie.....................................................................................38
Hoofdstuk 7 – Mentale traagheid......................................................................................................39
1. Inleiding........................................................................................................................................39
2. Mentale traagheid en het dagelijks leven: Van stoornis naar functioneren...................................40
3. Prevalentie en beloop van mentale traagheid na traumatisch hersenletsel en beroerte..................40
4. Diagnostiek en behandelindicatie.................................................................................................40
5. Interventiestudies..........................................................................................................................40
5.1 Functietraining........................................................................................................................40
5.2 Medicamenteuze interventies..................................................................................................41
5.3 Strategietraining......................................................................................................................41
6. Kiezen van een geschikte behandelvorm......................................................................................42
Hoofdstuk 8 – Geheugenstoornissen.................................................................................................43
1. Inleiding........................................................................................................................................43
2. Het neuropsychologisch onderzoek als eerste stap in de behandeling...........................................43
3
, 3. Benaderingen bij de behandeling van geheugenproblemen..........................................................43
3.1 Herstel van geheugenfuncties met cognitieve training............................................................44
3.2 Compensatie door het optimaliseren van resterende vaardigheden.........................................44
3.3 Externe compensatie van beperkte functies............................................................................47
4. Het optimaliseren van de context bij het leren..............................................................................48
5. Het opzetten van een geheugenondersteunende behandeling........................................................49
5.1 Psycho-educatie bij patiënten met geheugenproblemen..........................................................49
5.2 De perceptie van de geheugenstoornis....................................................................................49
5.3 Het bepalen van behandeldoelen.............................................................................................50
5.4 Het bepalen van de geheugenondersteunende techniek of strategie........................................50
5.5 De vorm en structuur..............................................................................................................50
Hoofdstuk 9 – Stoornissen in de executieve functies en aandachtsprocessen.................................52
1. Inleiding........................................................................................................................................52
1.1 Definitie..................................................................................................................................52
1.2 Lokalisatie..............................................................................................................................52
1.3 Executieve functies.................................................................................................................52
1.4 Relatie met aandacht...............................................................................................................53
1.5 Gevolgen in het dagelijks leven..............................................................................................53
1.6 Behandelmogelijkheden..........................................................................................................53
2. Behandelmethoden.......................................................................................................................53
2.1 Omgevingsaanpassingen: externe structurering......................................................................53
2.2 Gedragsmodificatie.................................................................................................................53
2.3 Functietraining en stimulatie...................................................................................................54
2.4 Vaardigheidstraining: taakspecifieke routines........................................................................54
2.5 Gebruik van externe hulpmiddelen.........................................................................................55
2.6 Strategietraining......................................................................................................................55
3. Instructiemethoden.......................................................................................................................56
3.1 Zelf-instructie.........................................................................................................................56
3.2 Cueing....................................................................................................................................56
3.3 Foutloos leren.........................................................................................................................57
Hoofdstuk 10 – Visuospatieel neglect en hemianopsie.....................................................................58
1. Inleiding........................................................................................................................................58
1.1 Visuospatieel neglect..............................................................................................................58
1.2 Hemianopsie...........................................................................................................................58
1.3 Onderscheid tussen neglect en hemianopsie...........................................................................59
2. Behandeling van neglect...............................................................................................................59
4
