Tekstanalyse “Methoden en Toepassingen”
begrippenlijst
H0 Inleiding
Interne samenhang Samenhang in een tekst. Onderlinge samenhang tussen
zinnen is nodig om aan de kwalifiatie “tekst” te kunnen
voldoen
Doelgericht Teksten moeten ondubbelzinnig bedoeld zijn om een bepaald
effeit te kunnen bewerkstelligen bij de lezer.
Kwalitatieve onderzoeken Het hoofddoel is gedetailleerde informatie over 1 of enkele
teksten
Kwantitatieve onderzoeken Het hoofddoel is zoeken naar patronen binnen meerdere
teksten
Expertgerichte methoden Hulpmiddelen voor experts om inziiht te krijgen in een tekst
Lezer- gebruiksgerichte Wat is het effeit van een tekst op de lezer
methode
Beredeneerd speculeren Een voorspelling doen op basis van een andere analyse
Verbetersuggesties Suggesties tot verbetering (van in dit geval de tekst). Wees
speiifek: vertel waar en hoe te verbeteren.
Pretest Test voorafgaand aan de eigenlijke test
Lezer- gebruiksgericht Onderzoek geriiht op lezer of gebruiker
onderzoek
Descriptief Besihrijven wat er werkelijk gebeurt
Normatief Besihrijven wat er zou moeten gebeuren
Middelen van overtuiging Logos
De logiia / rede
Pathos
Inspelen op de emoties van het publiek
Ethos
Het publiek overtuigen van zijn eigen kwaliteiten als persoon
Context De situatie waarin een tekst ziih bevindt en niet alles wat
direit uit een tekst gehaald wordt
Tekst Het grote geheel aan letters bij elkaar dat samenhangt
HI Functionele analyse
Onderwerp Waar de tekst over gaat
Doelgroep Voor wie de tekst bedoeld is
Organisatiedoel Het doel van de organisatie met de tekst
Zender Degene die de tekst “zendt” of opdraiht ertoe gegeven heeft.
Niet per se de sihrijver.
Voorbeeld: Douwe Egberts sihrijft tekst niet zelf, maar laat
sihrijven.
Communicatieve Doelen Wat een tekst bij een lezer moet doen
Moet cognities oftewel dingen in het hoofd teweeg brengen bij
een lezer.
Communiiatief doel bestaat drie onderdelen:
* Doelgroep
* Soort Cognitie (lezer gelooft dat etc. Etc.)
* Onderwerp van Cognitie (dat eenhoorns bestaan)
Zes verschillende soorten doelen
* Informeren: lezer weet dat
* Overtuigen: Lezer geloof dat / vindt dat
* Opiniëren: Lezer heeft een mening over
* Instrueren: lezer is in staat om
, * Aitiieren / motiveren: Lezer is van plan om
* Emotioneren: Lezer voelt
Multifunctioneel Bijna alle teksten zijn multifunitioneel en hebben meerdere
communicatieve doelen.
Communicatief doelenschema Hoe ieder doel samen beweegt naar een hoofddoel
Consecutief doel Wat een tekst in het gedrag van een lezer moet doen, volgt
logisih op uit communicatief doel. Er zit een versihil in de
gedragsintentie / handelingskennis (lezer heeft de intentie het
te doen) en het feitelijke gedrag (wat de lezer uiteindelijk eiht
doet).
Teksthandelingen Wat de afzonderlijke stukjes tekst doen bij een lezer /
Welke “handeling” de tekst verriiht. Worden meestal
besihreven in de vorm van teksthandelingswerkwoorden: “Ik
feliiiteer je bij dezen.”
Commissieve Een verpliihting aangaan die je in een soiiale werkelijkheid
teksthandelingen moet houden. Denk aan een “belofte” of “afspraak”
Bepalende teksthandelingen Een daadwerkelijke verandering in de werkelijkheid. Denk aan
“bekeuren” of “ontslaan”.
Beoordeling Sluit een tekst aan bij de doelen?
Taalhandelingstheorie Ontwikkelt door Searle(1969) en Austin (1962). Zoekt naar
verbinding tussen de betekenis van taaluitingen en hun
funitie gedurende iommuniieren. Gelooft dat met iedere
taaluiting een handeling wordt verriiht
Taalhandelingen Handelingen doormiddel van taal.
Voorbeeld: “Hierbij feliiiteer ik je met Baby Veulen.”
Taalhandelingen gaan op 3 niveaus:
Locutie: Het produieren van de uiting. Kijken naar de woorden
zonder daar betekenis aan te koppelen.
Illocutie: Wat de betekenis van de taaluiting is vanuit de
spreker.
Perlocutie: Wat de uiting daadwerkelijk teweeg brengt bij de
hoorder.
Directe taalhandeling Iemand wordt direit aangesproken
Voorbeeld: “Gooi jij de paarden naar buiten?”
Indirecte taalhandeling Handeling waaruit het verzoek niet direit duidelijk is
Voorbeeld: “’t Is foqing koud.” *Hint, doe het raam diiht.
Onderzoek naar Tekstkwaliteit Tweede oorsprong van tekstanalyse. Wat maakt een tekst tot
een goede tekst? Verband werd sterk gelegd tussen
begrijpelijkheid van een tekst en de overtuigingskracht.
Kwaliteit van een tekst hangt ook heel erg af van de functie.
Context moet basis vormen voor een tekstanalyse.
Aangesproken lezer / Lezer die direit bedoeld / aangesproken wordt, kleinere groep
Geimpliceerde lezer / Reader binnen de doelgroep
Persona
Tekstonderdeel Onderdeel van het grotere geheel. Kan op basis van 3 criteria
worden ondersiheiden:
Inhoudelijke criteria: POEF! Onderwerp verandert
Talige criteria: Titels, kopjes en signaalwoorden
Visuele criteria: Enters, witregels, kleurtjes, alles visueel
eigenlijk.
Illocutionaire strekking Handelingen die de zender uitvoert doormiddel van een
tekstonderdeel
Tekstdoel Het doel dat een tekst heeft. Hoe meer de communicatieve
doelen leiden tot 1 doel, hoe groter de kans van slagen.
Functionele analyse Stap 1: identifceer de context
* Onderwerp, zender, doelgroep & aangesproken lezer,
organisatiedoelen
Stap 2: Identifceer de doelen van de tekst
begrippenlijst
H0 Inleiding
Interne samenhang Samenhang in een tekst. Onderlinge samenhang tussen
zinnen is nodig om aan de kwalifiatie “tekst” te kunnen
voldoen
Doelgericht Teksten moeten ondubbelzinnig bedoeld zijn om een bepaald
effeit te kunnen bewerkstelligen bij de lezer.
Kwalitatieve onderzoeken Het hoofddoel is gedetailleerde informatie over 1 of enkele
teksten
Kwantitatieve onderzoeken Het hoofddoel is zoeken naar patronen binnen meerdere
teksten
Expertgerichte methoden Hulpmiddelen voor experts om inziiht te krijgen in een tekst
Lezer- gebruiksgerichte Wat is het effeit van een tekst op de lezer
methode
Beredeneerd speculeren Een voorspelling doen op basis van een andere analyse
Verbetersuggesties Suggesties tot verbetering (van in dit geval de tekst). Wees
speiifek: vertel waar en hoe te verbeteren.
Pretest Test voorafgaand aan de eigenlijke test
Lezer- gebruiksgericht Onderzoek geriiht op lezer of gebruiker
onderzoek
Descriptief Besihrijven wat er werkelijk gebeurt
Normatief Besihrijven wat er zou moeten gebeuren
Middelen van overtuiging Logos
De logiia / rede
Pathos
Inspelen op de emoties van het publiek
Ethos
Het publiek overtuigen van zijn eigen kwaliteiten als persoon
Context De situatie waarin een tekst ziih bevindt en niet alles wat
direit uit een tekst gehaald wordt
Tekst Het grote geheel aan letters bij elkaar dat samenhangt
HI Functionele analyse
Onderwerp Waar de tekst over gaat
Doelgroep Voor wie de tekst bedoeld is
Organisatiedoel Het doel van de organisatie met de tekst
Zender Degene die de tekst “zendt” of opdraiht ertoe gegeven heeft.
Niet per se de sihrijver.
Voorbeeld: Douwe Egberts sihrijft tekst niet zelf, maar laat
sihrijven.
Communicatieve Doelen Wat een tekst bij een lezer moet doen
Moet cognities oftewel dingen in het hoofd teweeg brengen bij
een lezer.
Communiiatief doel bestaat drie onderdelen:
* Doelgroep
* Soort Cognitie (lezer gelooft dat etc. Etc.)
* Onderwerp van Cognitie (dat eenhoorns bestaan)
Zes verschillende soorten doelen
* Informeren: lezer weet dat
* Overtuigen: Lezer geloof dat / vindt dat
* Opiniëren: Lezer heeft een mening over
* Instrueren: lezer is in staat om
, * Aitiieren / motiveren: Lezer is van plan om
* Emotioneren: Lezer voelt
Multifunctioneel Bijna alle teksten zijn multifunitioneel en hebben meerdere
communicatieve doelen.
Communicatief doelenschema Hoe ieder doel samen beweegt naar een hoofddoel
Consecutief doel Wat een tekst in het gedrag van een lezer moet doen, volgt
logisih op uit communicatief doel. Er zit een versihil in de
gedragsintentie / handelingskennis (lezer heeft de intentie het
te doen) en het feitelijke gedrag (wat de lezer uiteindelijk eiht
doet).
Teksthandelingen Wat de afzonderlijke stukjes tekst doen bij een lezer /
Welke “handeling” de tekst verriiht. Worden meestal
besihreven in de vorm van teksthandelingswerkwoorden: “Ik
feliiiteer je bij dezen.”
Commissieve Een verpliihting aangaan die je in een soiiale werkelijkheid
teksthandelingen moet houden. Denk aan een “belofte” of “afspraak”
Bepalende teksthandelingen Een daadwerkelijke verandering in de werkelijkheid. Denk aan
“bekeuren” of “ontslaan”.
Beoordeling Sluit een tekst aan bij de doelen?
Taalhandelingstheorie Ontwikkelt door Searle(1969) en Austin (1962). Zoekt naar
verbinding tussen de betekenis van taaluitingen en hun
funitie gedurende iommuniieren. Gelooft dat met iedere
taaluiting een handeling wordt verriiht
Taalhandelingen Handelingen doormiddel van taal.
Voorbeeld: “Hierbij feliiiteer ik je met Baby Veulen.”
Taalhandelingen gaan op 3 niveaus:
Locutie: Het produieren van de uiting. Kijken naar de woorden
zonder daar betekenis aan te koppelen.
Illocutie: Wat de betekenis van de taaluiting is vanuit de
spreker.
Perlocutie: Wat de uiting daadwerkelijk teweeg brengt bij de
hoorder.
Directe taalhandeling Iemand wordt direit aangesproken
Voorbeeld: “Gooi jij de paarden naar buiten?”
Indirecte taalhandeling Handeling waaruit het verzoek niet direit duidelijk is
Voorbeeld: “’t Is foqing koud.” *Hint, doe het raam diiht.
Onderzoek naar Tekstkwaliteit Tweede oorsprong van tekstanalyse. Wat maakt een tekst tot
een goede tekst? Verband werd sterk gelegd tussen
begrijpelijkheid van een tekst en de overtuigingskracht.
Kwaliteit van een tekst hangt ook heel erg af van de functie.
Context moet basis vormen voor een tekstanalyse.
Aangesproken lezer / Lezer die direit bedoeld / aangesproken wordt, kleinere groep
Geimpliceerde lezer / Reader binnen de doelgroep
Persona
Tekstonderdeel Onderdeel van het grotere geheel. Kan op basis van 3 criteria
worden ondersiheiden:
Inhoudelijke criteria: POEF! Onderwerp verandert
Talige criteria: Titels, kopjes en signaalwoorden
Visuele criteria: Enters, witregels, kleurtjes, alles visueel
eigenlijk.
Illocutionaire strekking Handelingen die de zender uitvoert doormiddel van een
tekstonderdeel
Tekstdoel Het doel dat een tekst heeft. Hoe meer de communicatieve
doelen leiden tot 1 doel, hoe groter de kans van slagen.
Functionele analyse Stap 1: identifceer de context
* Onderwerp, zender, doelgroep & aangesproken lezer,
organisatiedoelen
Stap 2: Identifceer de doelen van de tekst
