Samenvatting Week 6
Samenloop tussen strafrechtelijke en privaatrechtelijke gebiedsverboden
B. Jue-Volkers- Over gebieds- en locatieverboden in het
strafrecht, bestuursrecht en privaatrecht
Vrijheidsbeperking in vogelvlucht
Vrijheidsbeperking is de begrenzing van iemands vrij zijn. Van juridische vrijheidsbeperking is
sprake als een juridisch instrument wordt ingezet om een persoon in zijn vrijheid te
beperken. Onder vrijheidsbeperking verstaat Jue-Volkers iedere inbreuk die wordt gemaakt
op de bewegingsvrijheid van een persoon door middel van een verbod op een bepaalde
locate of in een bepaald gebied te komen, dan wel een gebod om op een bepaalde locate
of in een bepaald gebied te verblijven. Deze beperkingen maken inbreuk op de
bewegingsvrijheid als neergelegd in artkel 2 Vierde Protocol EVRM en kan alleen als dit
binnen de grenzen van de beperkingsclausule in dit artkel is. Dat wil zeggen als de inbreuk
bij wet is voorzien en in een democratsche rechtsstaat noodzakelijk is om een legitem doel
te dienen. Vrijheidsbeperking moet worden onderscheiden van vrijheidsbeneming. Daarvan
is sprake als iemand voor een bepaalde tjd in een daarvoor bestemde inrichtng wordt
geplaatst. Het onderscheid tussen beiden is afankelijk van de (intensiteit van de) toepassing
daarvan. Voor beoordeling wordt er gekeken naar opgelegde restrictes.
Wettelijk instrumentarium
Voorafgaand aan het onderzoek ter terechtzitng biedt de schorsingsmodaliteit van de
voorlopige hechtenis mogelijkheid tot een gebieds- of locateverbod. Buiten de voorlopige
hechtenis kan de OvJ vrijheidsbeperkende gedragsaanwijzingen opleggen wanneer het
strafbare feit de openbare orde ernstg heef verstoord. Bij ernstge ordeverstoringen is het
rechterlijk bevel ter handhaving van de openbare orde geschikt om vrijheidsbeperkend op te
treden, via de R-C. Een gebieds- of locateverbod kan ook als sancte worden opgelegd. Het
bestuursrechtelijk vrijheidsbeperkend instrumentarium is te onderscheiden in
bevoegdheden ter handhaving van de openbare orde en instrumenten ter handhaving van
bijzondere situates die niet direct zien op de openbare orde. Ook het privaatrecht wordt
steeds meer ingezet om vormen van overlast en ander onwenselijk gedrag tegen te gaan. Er
zijn geen toepassingsvoorwaarden die voortvloeien uit een wetelijke bevoegdheid die
voorschrijven wanneer en voor welke duur een gebieds- of locateverbod kan worden
opgelegd. De basis moet worden gevonden in het algemene privaatrecht. Binnen een
contractuele situate kan door middel van algemene voorwaarden bepaald gedrag worden
gereguleerd en kunnen er sanctes worden gesteld op het niet-naleven van de gedragsregels.
Het privaatrechtelijk gebiedsverbod heef een vangneeuncte. Een privaatrechtelijke aanpak
van overlastgevend of ander onwenselijk gedrag is niet per se een alternatef voor
publiekrechtelijke vrijheidsbeperking. Als er sprake is van een samenwerking tussen publieke
en private partjen om een gezamenlijk doel te bereiken, wordt ook wel Publiek Private
Samenwerking (PPS) genoemd.
Rechtskarakter
Met rechtskarakter wordt gedoeld op de juridische kwalifcate van een specifek
rechtsfguur. Di is relevant omdat aan de hand daarvan kan worden afgeleid welke invulling
, een gebieds- of locateverbod kan krijgen, zeker wanneer er geen wetelijke regeling voor is.
Het rechtskarakter heef gevolgen voor de waarborgen waarmee een instrument moet zijn
omgeven. Soms wordt het rechtskarakter bepaald door de wetgever. Bij de zelfstandige
vrijheidsbeperkende sanctes gaat het om maatregelen. Zij beogen herstel of prevente te
bewerkstelligen. Het gevolg is dat de koppeling tussen de strafbare gedragingen en de
overheidsreacte niet evenredig hoef te zijn. De zwaarte van de bijzondere voorwaarden
dient in verhouding te staan tot de ernst van het feit. Het rechtskarakter is verbonden met
het rechtsgebied waarin het instrument is verankerd. Het bestuursrecht is aangewezen om
preventef op te treden en risicovolle situates af te wenden; strafrecht treedt op bij
normschending en wanneer geen enkel ander instrument uitkomst biedt. De convergente
van rechtsgebieden past bij de risicosamenleving. Het streven naar veiligheid en het
uitbannen van risico’s staat centraal. Dit leidt tot op prevente gericht strafrecht en een
toename van wetgeving in de periferie van het strafrecht. De eerste tendens wordt
gerealiseerd door nieuwe vrijheidsbeperkende sanctes als maatregel te kwalifceren. De
tweede tendens is te zien in de bevelsbevoegdheid van artkel 72a Gemeentewet.
Uitbreiding van het instrumentarium
Het aantal mogelijkheden om een gebieds- of locateverbod op te leggen is uitgebreid. In het
strafrecht is dat vooral te zien in de gedragsaanwijzing van de OvJ en de vrijheidsbeperkende
maatregelen. Het bestuursrechtelijk instrumentarium is uitgebreid met bevelsbevoegdheden
van de burgemeester in de Wet maatregelen bestrijding voetbalvandalisme en ernstge
overlast, het huisverbod voor plegers van huiselijk geweld en de vrijheidsbeperkende
maatregel voor jihadisten.
Afsluiting
Vrijwel alle nieuwe gebieds- en locateverboden zijn toegevoegd voor prevente. Het
bestuursrecht kan zo worden verrijkt met bevoegdheden, die een forse inbreuk maken op de
bewegingsvrijheid, zonder dat deze zijn gebonden aan het systeem van checks and balances
zoals in het strafrecht. Het rechtsgebied alleen is niet toereikend om vast te stellen welk
rechtskarakter een vrijheidsbeperkend instrument heef. Er moet ook naar het doel en de
feitelijke gevolgen van een individueel instrument worden gekeken. De noodzaak voor
nieuwe gebieds- en locateverboden is niet altjd duidelijk. Ook kan de vraag worden gesteld
of de leemte die de wetgever kennelijk signaleert wel voldoende legitmerend is voor het
creëren van nieuwe vrijheidsbeperkende wetgeving.
M. van Rooij, J. Bijlsma, J. Schilder & L. Smeehuijzen-
Bestrijding van voetbalgeweld
Inleiding
Bij voetbalgeweld zijn zowel civielrechtelijk, bestuursrechtelijke als strafrechtelijke
instrumenten van toepassing. Er is een samenwerking tussen de KNVB, voetbalclubs,
burgemeesters, polite en OM om de lacunes tussen verschillende instrumenten weg te
nemen, krachten te bundelen en zo een doelmatge aanpak van voetbalgeweld te realiseren.
Samenloop tussen strafrechtelijke en privaatrechtelijke gebiedsverboden
B. Jue-Volkers- Over gebieds- en locatieverboden in het
strafrecht, bestuursrecht en privaatrecht
Vrijheidsbeperking in vogelvlucht
Vrijheidsbeperking is de begrenzing van iemands vrij zijn. Van juridische vrijheidsbeperking is
sprake als een juridisch instrument wordt ingezet om een persoon in zijn vrijheid te
beperken. Onder vrijheidsbeperking verstaat Jue-Volkers iedere inbreuk die wordt gemaakt
op de bewegingsvrijheid van een persoon door middel van een verbod op een bepaalde
locate of in een bepaald gebied te komen, dan wel een gebod om op een bepaalde locate
of in een bepaald gebied te verblijven. Deze beperkingen maken inbreuk op de
bewegingsvrijheid als neergelegd in artkel 2 Vierde Protocol EVRM en kan alleen als dit
binnen de grenzen van de beperkingsclausule in dit artkel is. Dat wil zeggen als de inbreuk
bij wet is voorzien en in een democratsche rechtsstaat noodzakelijk is om een legitem doel
te dienen. Vrijheidsbeperking moet worden onderscheiden van vrijheidsbeneming. Daarvan
is sprake als iemand voor een bepaalde tjd in een daarvoor bestemde inrichtng wordt
geplaatst. Het onderscheid tussen beiden is afankelijk van de (intensiteit van de) toepassing
daarvan. Voor beoordeling wordt er gekeken naar opgelegde restrictes.
Wettelijk instrumentarium
Voorafgaand aan het onderzoek ter terechtzitng biedt de schorsingsmodaliteit van de
voorlopige hechtenis mogelijkheid tot een gebieds- of locateverbod. Buiten de voorlopige
hechtenis kan de OvJ vrijheidsbeperkende gedragsaanwijzingen opleggen wanneer het
strafbare feit de openbare orde ernstg heef verstoord. Bij ernstge ordeverstoringen is het
rechterlijk bevel ter handhaving van de openbare orde geschikt om vrijheidsbeperkend op te
treden, via de R-C. Een gebieds- of locateverbod kan ook als sancte worden opgelegd. Het
bestuursrechtelijk vrijheidsbeperkend instrumentarium is te onderscheiden in
bevoegdheden ter handhaving van de openbare orde en instrumenten ter handhaving van
bijzondere situates die niet direct zien op de openbare orde. Ook het privaatrecht wordt
steeds meer ingezet om vormen van overlast en ander onwenselijk gedrag tegen te gaan. Er
zijn geen toepassingsvoorwaarden die voortvloeien uit een wetelijke bevoegdheid die
voorschrijven wanneer en voor welke duur een gebieds- of locateverbod kan worden
opgelegd. De basis moet worden gevonden in het algemene privaatrecht. Binnen een
contractuele situate kan door middel van algemene voorwaarden bepaald gedrag worden
gereguleerd en kunnen er sanctes worden gesteld op het niet-naleven van de gedragsregels.
Het privaatrechtelijk gebiedsverbod heef een vangneeuncte. Een privaatrechtelijke aanpak
van overlastgevend of ander onwenselijk gedrag is niet per se een alternatef voor
publiekrechtelijke vrijheidsbeperking. Als er sprake is van een samenwerking tussen publieke
en private partjen om een gezamenlijk doel te bereiken, wordt ook wel Publiek Private
Samenwerking (PPS) genoemd.
Rechtskarakter
Met rechtskarakter wordt gedoeld op de juridische kwalifcate van een specifek
rechtsfguur. Di is relevant omdat aan de hand daarvan kan worden afgeleid welke invulling
, een gebieds- of locateverbod kan krijgen, zeker wanneer er geen wetelijke regeling voor is.
Het rechtskarakter heef gevolgen voor de waarborgen waarmee een instrument moet zijn
omgeven. Soms wordt het rechtskarakter bepaald door de wetgever. Bij de zelfstandige
vrijheidsbeperkende sanctes gaat het om maatregelen. Zij beogen herstel of prevente te
bewerkstelligen. Het gevolg is dat de koppeling tussen de strafbare gedragingen en de
overheidsreacte niet evenredig hoef te zijn. De zwaarte van de bijzondere voorwaarden
dient in verhouding te staan tot de ernst van het feit. Het rechtskarakter is verbonden met
het rechtsgebied waarin het instrument is verankerd. Het bestuursrecht is aangewezen om
preventef op te treden en risicovolle situates af te wenden; strafrecht treedt op bij
normschending en wanneer geen enkel ander instrument uitkomst biedt. De convergente
van rechtsgebieden past bij de risicosamenleving. Het streven naar veiligheid en het
uitbannen van risico’s staat centraal. Dit leidt tot op prevente gericht strafrecht en een
toename van wetgeving in de periferie van het strafrecht. De eerste tendens wordt
gerealiseerd door nieuwe vrijheidsbeperkende sanctes als maatregel te kwalifceren. De
tweede tendens is te zien in de bevelsbevoegdheid van artkel 72a Gemeentewet.
Uitbreiding van het instrumentarium
Het aantal mogelijkheden om een gebieds- of locateverbod op te leggen is uitgebreid. In het
strafrecht is dat vooral te zien in de gedragsaanwijzing van de OvJ en de vrijheidsbeperkende
maatregelen. Het bestuursrechtelijk instrumentarium is uitgebreid met bevelsbevoegdheden
van de burgemeester in de Wet maatregelen bestrijding voetbalvandalisme en ernstge
overlast, het huisverbod voor plegers van huiselijk geweld en de vrijheidsbeperkende
maatregel voor jihadisten.
Afsluiting
Vrijwel alle nieuwe gebieds- en locateverboden zijn toegevoegd voor prevente. Het
bestuursrecht kan zo worden verrijkt met bevoegdheden, die een forse inbreuk maken op de
bewegingsvrijheid, zonder dat deze zijn gebonden aan het systeem van checks and balances
zoals in het strafrecht. Het rechtsgebied alleen is niet toereikend om vast te stellen welk
rechtskarakter een vrijheidsbeperkend instrument heef. Er moet ook naar het doel en de
feitelijke gevolgen van een individueel instrument worden gekeken. De noodzaak voor
nieuwe gebieds- en locateverboden is niet altjd duidelijk. Ook kan de vraag worden gesteld
of de leemte die de wetgever kennelijk signaleert wel voldoende legitmerend is voor het
creëren van nieuwe vrijheidsbeperkende wetgeving.
M. van Rooij, J. Bijlsma, J. Schilder & L. Smeehuijzen-
Bestrijding van voetbalgeweld
Inleiding
Bij voetbalgeweld zijn zowel civielrechtelijk, bestuursrechtelijke als strafrechtelijke
instrumenten van toepassing. Er is een samenwerking tussen de KNVB, voetbalclubs,
burgemeesters, polite en OM om de lacunes tussen verschillende instrumenten weg te
nemen, krachten te bundelen en zo een doelmatge aanpak van voetbalgeweld te realiseren.
