Fabriekskinderen - Jan Jacob Cremer (1863)
Fabriekskinderen. Een bede, doch niet om geld
Samenvatting
Op een vreselijk koude, vroege winterochtend moeten Saartje, Evert en Sander zoals elke ochtend vertrekken
naar de wolspinnerij, waar ze heel hard moeten werken in slechte omstandigheden. Saartje heeft al vanaf het
opstaan een tikkend gevoel in haar hoofd en krijgt tijdens het werken koorts. Sander wordt door zijn grote
broer Evert op straat achtergelaten wanneer hij niet meer verder wil en valt op de stoep in slaap. De jonge
baron Willem van Hogenstad vindt hem en neemt hem mee naar huis: hij geeft hem eten en kleren en laat
hem vertellen over het miserabele leventje dat hij leidt. Daarna neemt de baron Sander in huis, zodat hij
nooit meer arm hoeft te zijn. Intussen is Saartje weer thuis en zo vreselijk ziek dat ze 's nachts in haar bedje
overlijdt.
Personages
Saartje: Meisje van bijna 12, werkt elke dag in de fabriek vanaf 6 uur. Sander en Evert zijn haar broertjes.
Gaat 's nachts dood door koorts nadat ze thuis is gekomen van werk.
Sander: Jongetje van 10 jaar oud, hij valt in slaap op de stoep op weg naar de fabriek en wordt daar
achtergelaten door zijn broer die hem eerst meesleepte. Hij wordt gevonden door Willem van Hogenstad, die
hem meeneemt naar huis.
Evert: Oudste broer van 13, werkt in de fabriek.
Vader Zwarte: Werkt niet, onaardig tegen zijn kinderen, alcoholist.
Moeder Zwarte: Aardiger dan vader, geeft haar rok aan Saartje als ze ziet dat ze ziek is om warm te blijven.
Heeft wel medelijden met de kinderen en is een beetje bang voor vader Zwarte.
Willem van Hogenstad: Student aan de universiteit Leiden. Ziet Sander op de stoep liggen en besluit hem
mee naar huis te nemen, waar hij hem te eten geeft. Sander blijft bij hem wonen en gaat naar school.
Socialistisch: het gaat om solidariteit.
Titelverklaring
De titel is fabriekskinderen, omdat het gaat over kinderen die in een fabriek werken. Deze term was in de
negentiende eeuw, tijd van de industriële revolutie, niet onbekend. Veel kinderen die uit arme gezinnen
kwamen, moesten in de fabriek werken.
Motto
Het boek heeft geen motto
Thema
Kinderarbeid: het hele boek draait om kinderarbeid. De kinderen moeten werken in fabrieken om geld voor
hun ouders te verdienen, onder slechte omstandigheden. Op het einde pleit Cremer ervoor dat kinderarbeid
afgeschaft moet worden in een oproep aan de koning.
Idee
De idee van het boek is vrijwel gelijk aan het thema van het boek: kinderarbeid moet afgeschaft worden.
Doordat kinderen de hele dag moeten werken zijn ze uitgeput, waardoor kinderen als Saartje sterven. Ook
worden de kinderen niet onderwezen en hebben ze geen kans op een betere toekomst. Ze moeten het geld
voor hun ouders verdienen. De omstandigheden in de fabrieken zijn zeer slecht. Hiervan wil Cremer de lezer
bewust maken.
Motieven
-Armoede: het gezin is erg arm en daarom moeten ook de kinderen werken om wat geld bij te verdienen. De
armoede is dus een grote veroorzaker van de kinderarbeid. De kinderen krijgen amper te eten en hebben niet
genoeg warme dekens om onder te slapen waardoor ze het 's nachts erg koud hebben. Het verschil tussen rijk
en arm wordt benadrukt. De arbeiders hebben nauwelijks te eten en de rest van de bevolking kijkt op hun
neer.
-Kindersterfte: Saartje sterft door hoge koorts, net als vele andere kinderen in die tijd stierven door alle
slechte omstandigheden.
-Industrialisatie: door de opkomende industrie zijn extra krachten in de fabrieken hard nodig. Hierdoor
moeten Sander, Evert en Saartje in de fabrieken werken.
Fabriekskinderen. Een bede, doch niet om geld
Samenvatting
Op een vreselijk koude, vroege winterochtend moeten Saartje, Evert en Sander zoals elke ochtend vertrekken
naar de wolspinnerij, waar ze heel hard moeten werken in slechte omstandigheden. Saartje heeft al vanaf het
opstaan een tikkend gevoel in haar hoofd en krijgt tijdens het werken koorts. Sander wordt door zijn grote
broer Evert op straat achtergelaten wanneer hij niet meer verder wil en valt op de stoep in slaap. De jonge
baron Willem van Hogenstad vindt hem en neemt hem mee naar huis: hij geeft hem eten en kleren en laat
hem vertellen over het miserabele leventje dat hij leidt. Daarna neemt de baron Sander in huis, zodat hij
nooit meer arm hoeft te zijn. Intussen is Saartje weer thuis en zo vreselijk ziek dat ze 's nachts in haar bedje
overlijdt.
Personages
Saartje: Meisje van bijna 12, werkt elke dag in de fabriek vanaf 6 uur. Sander en Evert zijn haar broertjes.
Gaat 's nachts dood door koorts nadat ze thuis is gekomen van werk.
Sander: Jongetje van 10 jaar oud, hij valt in slaap op de stoep op weg naar de fabriek en wordt daar
achtergelaten door zijn broer die hem eerst meesleepte. Hij wordt gevonden door Willem van Hogenstad, die
hem meeneemt naar huis.
Evert: Oudste broer van 13, werkt in de fabriek.
Vader Zwarte: Werkt niet, onaardig tegen zijn kinderen, alcoholist.
Moeder Zwarte: Aardiger dan vader, geeft haar rok aan Saartje als ze ziet dat ze ziek is om warm te blijven.
Heeft wel medelijden met de kinderen en is een beetje bang voor vader Zwarte.
Willem van Hogenstad: Student aan de universiteit Leiden. Ziet Sander op de stoep liggen en besluit hem
mee naar huis te nemen, waar hij hem te eten geeft. Sander blijft bij hem wonen en gaat naar school.
Socialistisch: het gaat om solidariteit.
Titelverklaring
De titel is fabriekskinderen, omdat het gaat over kinderen die in een fabriek werken. Deze term was in de
negentiende eeuw, tijd van de industriële revolutie, niet onbekend. Veel kinderen die uit arme gezinnen
kwamen, moesten in de fabriek werken.
Motto
Het boek heeft geen motto
Thema
Kinderarbeid: het hele boek draait om kinderarbeid. De kinderen moeten werken in fabrieken om geld voor
hun ouders te verdienen, onder slechte omstandigheden. Op het einde pleit Cremer ervoor dat kinderarbeid
afgeschaft moet worden in een oproep aan de koning.
Idee
De idee van het boek is vrijwel gelijk aan het thema van het boek: kinderarbeid moet afgeschaft worden.
Doordat kinderen de hele dag moeten werken zijn ze uitgeput, waardoor kinderen als Saartje sterven. Ook
worden de kinderen niet onderwezen en hebben ze geen kans op een betere toekomst. Ze moeten het geld
voor hun ouders verdienen. De omstandigheden in de fabrieken zijn zeer slecht. Hiervan wil Cremer de lezer
bewust maken.
Motieven
-Armoede: het gezin is erg arm en daarom moeten ook de kinderen werken om wat geld bij te verdienen. De
armoede is dus een grote veroorzaker van de kinderarbeid. De kinderen krijgen amper te eten en hebben niet
genoeg warme dekens om onder te slapen waardoor ze het 's nachts erg koud hebben. Het verschil tussen rijk
en arm wordt benadrukt. De arbeiders hebben nauwelijks te eten en de rest van de bevolking kijkt op hun
neer.
-Kindersterfte: Saartje sterft door hoge koorts, net als vele andere kinderen in die tijd stierven door alle
slechte omstandigheden.
-Industrialisatie: door de opkomende industrie zijn extra krachten in de fabrieken hard nodig. Hierdoor
moeten Sander, Evert en Saartje in de fabrieken werken.
