Samenvatting Mens en Werk 2

Mens en werk 2
Introductie arbeidsrecht
Het belang van het arbeidsrecht
Toepassingsgebied van het arbeidsrecht
 Alleen voor particuliere sector en dus niet voor zelfstandigen
 Belgisch arbeidsrecht geldt enkel voor werknemers die in België werken


Opdeling van arbeidsrecht
1. Het individueel arbeidsrecht:
 één op één relatie
 rechten en motivatie bij ontslaan en individuele arbeidsovereenkomsten.
2. Het collectief arbeidsrecht
 voor vakbonden en werknemers van een sector (CAO): sluiten van een collectieve
arbeidsovereenkomst.
3. De arbeidsreglementering
 regels die je moet volgen
 Verbod op kinderarbeid
4. Het sociale handhavingsrecht
 organisaties die toezicht doen of de regels worden nageleefd, dit gebeurt aan de
hand van arbeidsinspectie
 zwartwerk


Bronnen van het arbeidsrecht
Nationaal:
 Recht op nationaal niveau
 Wet
 Koninklijk besluit

De wet
= Een wet is een reglementering, uitgevaardigd door het parlement en bevat meestal een algemeen
kader
 Twee belangrijke wetten
 Wet op de arbeidsovereenkomst
 Geldigheidsvoorwaarden van de overeenkomst
Regeling afwezigheden
Verplichtingen bij het einde van de overeenkomst
 Arbeidswet
 regeling arbeidstijden en rusttijden
 moederschapsbescherming




Pagina | 1

, Het Koninklijk Besluit
= reglementering uitgevaardigd door de regering. Deze bevat een concrete uitwerking
 Voorbeelden:
 In de Wet op de feestdagen staat dat werknemers recht hebben op 10 betaalde feestdagen.
 In het Koninklijk Besluit betreffende de feestdagen wordt dan verder gepreciseerd welke de 10
betaalde feestdagen zijn.


Internationaal
 Heeft voorrang op nationaal, ze hebben meer grond
 Bevat regels die voor het arbeidsrecht belangrijk kunnen zijn
 Betreft normen van VN, raad van EU, EU-Unie en internationale arbeidsorganisatie


Eenheidsstatuut
 Eenheidsstatuut
 01/01/2014
 Ontslagrecht tussen arbeider en bediende harmoniseren: gelijke opzegtermijn
 Bediende: iemand die met de handen werkt
 mensen die in het kader van een arbeidsovereenkomst hoofdzakelijk hoofdarbeid
uitvoeren onder gezag van een werkgever in ruil voor loon
 in de bouw
 Arbeider: iemand die intellectueel werkt
 mensen die in het kader van een arbeidsovereenkomst hoofzakelijk handenarbeid
uitvoeren onder het gezag van een werkgever in ruil voor loon
 een advocaat
 Eenheidsstatuut zorgde ook voor een gelijke behandeling bij ziekte en Carensdag werd afgeschaft
 Carensdag: eerste ziekte dag werd betaald bij arbeiders

Toch nog verschillen:
 Arbeiders betaal je uit in een uurloon, bedienden in een maandloon;
 Arbeiders kunnen economisch werkloos zijn, bedienden slechts onder strenge voorwaarden;
 Arbeiders kunnen tijdelijk werkloos zijn omwille van technische redenen of
weersomstandigheden, bedienden niet;
 De tussenkomst voor de werkgever bij een gewaarborgd loon bij ziekte ligt lager bij arbeiders dan
bij bedienden;
 Arbeiders ontvangen hun vakantiegeld via de Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie;
 Het paritair comité kan verschillen.




Pagina | 2

,Overige rechtsbronnen
Collectieve Arbeidsovereenkomst (CAO)
= Een overeenkomst afgesloten binnen een paritair orgaan waarin de organisaties van werkgevers en
werknemers arbeidsvoorwaarden vastleggen met betrekking tot het collectief van werknemers.

Wat?
 Een akkoord dat gesloten wordt tussen één of meer werknemersorganisaties en één of meer
werkgeversorganisaties of één of meer werkgevers
 Individuele en collectieve betrekkingen tussen werkgevers en werknemers in ondernemingen
worden vastgesteld
 De rechten en verplichtingen worden geregeld

Drie soorten:
 De intersectorale cao’s
 worden gesloten in de Nationale Arbeidsraad.
 Afspraken die over alle bedrijfstakken op nationaal vlak tellen
 Minimum gewaarborgd loon
 De sectorale cao’s:
 per sector afspraken en overeenkomsten
 wordt gesloten in een paritair comité
 De ondernemings-cao's
 Wordt gesloten tussen werkgever en zijn werknemers
 Geldt voor specifieke onderneming/bedrijf

Paritaire comités
Vertegenwoordigers van werknemers en werkgevers overleggen per sector

Wat?
 De paritaire comités zijn de organen van het sociaal overleg op het niveau van de sectoren.

Wie?
 In de paritaire comités zetelen vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers
 Ondernemingen met aanverwante activiteiten worden gegroepeerd

Doel?
 Gaan regelen welke wetten passen bij welke sector
 De regelgeving die aangepast is aan de arbeidsvoorwaarden op hen van toepassing te maken
 Zorgen dat de regelgeving die aangepast is aan de arbeidsvoorwaarden wordt toegepast


Betekenis nummers
 1xx: arbeiders
 2xx: bedienden
 3xx: arbeiders en bedienden




Pagina | 3

, Vakbond
= vereniging van werknemers die opkomt voor de belangen van haar leden

 Paritaire comité ≠ vakbonden
 Iedereen in een vakbond zijn werknemers
 3 grootste vakbonden in België
 ACV (christelijk)
 ABVV (socialistisch)
 ACLVB (liberaal)


Arbeidsovereenkomst
= een contract tussen werknemer en werkgever, waarbij de werknemer zich verbindt om tegen loon
en onder gezag van de werkgever arbeid te verrichten

 4 elementen moeten vervuld zijn (anders geen arbeidsovereenkomst)
 Overeenkomst
 Arbeid
 Loon
 Gezag (band van ondergeschiktheid)
 Voorzien van juist arbeidsstatuut: arbeider, bediende, handelsvertegenwoordiger, dienstboden,
huisarbeiders, studenten

Uitvoering van de arbeidsovereenkomst
Verplichtingen van de werknemers
 Zijn werk zorgvuldig, eerlijk en nauwkeurig te verrichten op de tijd, plaats en wijze zoals is
overeengekomen
 Te handelen volgens de bevelen en de instructies die hem worden gegeven
 Zich ervan te onthouden fabrieksgeheimen, zakengeheimen of geheimen in verband met
persoonlijke of vertrouwelijke aangelegenheden, waarvan hij in de uitoefening van zijn beroep
kennis kan hebben, bekend te maken of daden van oneerlijke concurrentie
 Zich te onthouden van al wat schade (veiligheid) kan berokkenen
 Arbeidsgereedschap en de ongebruikte grondstoffen in goede staat terug te geven

Verplichtingen van de werknemers
 te doen arbeiden op de wijze, tijd en plaats zoals is overeengekomen, (bijv. ter beschikking stellen
van de nodige hulp, hulpmiddelen en materialen)
 behoorlijke omstandigheden met betrekking tot de veiligheid en de gezondheid
 het loon te betalen op de overeengekomen wijze, tijd en plaats
 de nodige tijd te geven voor geloofsplichten en burgerlijke verplichtingen
 zorg en aandacht te wijden aan het onthaal van de werknemers en van de jeugdige werknemers
in het bijzonder
 te zorgen voor het arbeidsgereedschap evenals voor de persoonlijke voorwerpen die in bewaring
moeten worden gegeven
 de werknemer behoorlijk te huisvesten en gezond en voldoende voedsel verstrekken ingeval
verbintenis om hem kost en inwoning te verschaffen




Pagina | 4