INTERPRETEREN VAN
WETENSCHAPPELIJKE LITERATUUR
DEEL 1: INTRO EN STUDIE DESIGNS
INTRODUCTIE EBM (= EVIDENCE BASED MEDICINE)
- Wetenschappelijk onderzoek is essentieel voor kwaliteitsvolle ontwikkeling van de
paramedische sector
- Wetenschappelijk onderzoek is essentieel voor kwaliteitsvolle zorg
- Wetenschappelijk onderzoek realiseert haar potentieel maar moet nog breder worden
geïmplementeerd in de klinische praktijk
Waarom heeft EBM tot nu toe weinig impact? Waarom is het moeilijk om dat meer te implementeren
in de klinische praktijk?
- We kampen met een aantal barrières:
o Vertaling van wetenschap naar de praktijk
§ (Beperkte) toegang tot artikelen, wetenschappelijke tijdschriften
§ Onvoldoende reviews, richtlijnen
o Educatie
§ Ondermaats ‘weten’ van hoe de wetenschappelijke databanken gebruikt
moeten worden
§ Interpretatie van resultaten vaak moeilijk
§ Taal (internationale taal voor wetenschappelijke literatuur is Engels,
desalniettemin verschijnen veel artikels in andere talen)
o Economische barrières à terugbetalingstarieven
o Onvoldoende bewijskracht:
§ Onvoldoende kwantiteit: beslaat niet alle domeinen
§ Onvoldoende kwaliteit: onderzoek is vaak gericht op de ‘standaardpatiënt’
§ Mentale barrières en attitudes: artsen en andere medici die denken dat ze
het beter weten/ kunnen.
, BEWIJSKRACHT IN CONTEXT
Helemaal onderaan hebben we klinische opinies en ideeën. Dus wat medici denken te weten/ kunnen
heeft wel zijn plaats, zij het helemaal onderaan.
Hoe hoger het niveau van de bewijskracht, hoe meer kans dat die de echte waarheid weerspiegelt.
SOORTEN ARTIKELS
REVIEW
Reviews bieden een overzicht van de literatuur. In systematische reviews is het hele proces van
vraagstelling tot conclusie transparant. Daarnaast wordt ook de kwaliteit van individuele studies
beoordeeld. Dit laat de lezer toe om zelfstandig te beslissen hoeveel vertrouwen hij heeft in de
gemaakte conclusies. In traditionele reviews zijn de gebruikte methoden doorgaans niet transparant.
Het is bijvoorbeeld niet duidelijk of alle relevante studies werden opgenomen in de review en hoe de
conclusies gemaakt werden. Er zijn meerdere soorten reviews:
SYSTEMATISCHE REVIEW MET OF ZONDER META-ANALYSE
Heeft een systematische aanpak van de selectie van de artikelen en bevat altijd een methodologische
analyse (bias).
SCOPING REVIEWS
Het synthetiseren van onderzoeksgegevens die vaak worden gebruikt om bestaande literatuur op een
bepaald gebied te categoriseren of te groeperen in termen van aard, kenmerken en volume.
- Geen bias-analyse
- Wel een systematische benadering van de selectie van materiaal
, NIET-SYSTEMATISCHE (NARRATIEVE) REVIEW
Bevat geen methodologische analyse en de selectie van het materiaal gebeurt door de auteur (= niet-
systematisch)
KLINISCHE RICHTLIJN
Bevat een methodologische analyse (minder uitgebreid als een systematische review) maar met een
klinische toepassing. Er werd geen onderzoeksvraag gesteld.
EMPIRISCH ARTIKEL
Een artikel waarin de auteurs een eigen wetenschappelijk onderzoek rapporteren. Dit eigen
onderzoek is ingebed in de context van voorgaand onderzoek, en deze artikels bevatten dus ook een
overzicht van literatuur ter introductie. Er zijn meerdere soorten empirische artikels:
GECONTROLEERDE EFFECT STUDIES
Bevat controle groep
ONGECONTROLEERDE EFFECT STUDIES
Geen controle groep
PROGNOSTISCHE STUDIES (OPDRACHT 4)
Meestal met als doel om de uitkomst in de tijd te voorspellen.
DIAGNOSTISCHE STUDIES (OPDRACHT 3)
Correctheid van diagnostische instrumenten nagaan.
VALIDITEITSSTUDIES
Betrouwbaarheid van meetinstrumenten nagaan.
, HET BEOORDELEN VAN DE METHODOLOGISCHE KWALITEIT VAN
ARTIKELS
We proberen een antwoord te zoeken op: “hoe weet ik of ik de uitkomst van een studie kan
betrouwen?”
Er zijn twee manieren om de methodologische kwaliteit te beoordelen
- Peer-review en impact factor
- Studiedesign
HET BEOORDELEN VAN DE METHODOLOGISCHE KWALITEIT VAN ARTIKELS OP
BASIS VAN PEER-REVIEW EN IMPACT FACTOR
PEER-REVIEW
Dit is het meest belangrijke kwaliteitslabel. De editor van een tijdschrift stuurt het artikel door naar 2-
3 experten in het desbetreffende veld. Deze reviewen het artikel op de kwaliteit.
IMPACTFACTOREN (= IF)
De impactfactoren zeggen iets over de kwaliteit van een tijdschrift waar de paper is in gepubliceerd.
De impactfactor is een ratio van het aantal citaties in verhouding tot het aantal publicaties.
Voor ieder jaar kan de impactfactor van een tijdschrift als volgt worden berekend:
Zo is de impactfactor van “The New England Journal of Medicine” bvb 158,5 (2023). Dus dit tijdschrift
wordt 158,5 keer geciteerd per artikel ze publiceert. Brain (een heel goed neurologisch journal) heeft
een IF van 18,5 (2023).
De impactfactors van revalidatietijdschriften zijn vrij laag (tussen 0 en 5). Ze worden minder gelezen,
de subsidies zijn lager MAAR er is wel een groeiende interesse en veel studies worden tegenwoordig
gepubliceerd in medische journals met hogere impactfactors.
HET BEOORDELEN VAN DE METHODOLOGISCHE KWALITEIT VAN ARTIKELS OP
BASIS VAN STUDIEDESIGN
Dit is ons eigen detectivewerk. We moeten ook zelf kijken naar de kwaliteit van de studie. Dit doen we
door het design van de studie te beoordelen.
Er zijn bepaalde classificaties die hier toepassing op hebben:
WETENSCHAPPELIJKE LITERATUUR
DEEL 1: INTRO EN STUDIE DESIGNS
INTRODUCTIE EBM (= EVIDENCE BASED MEDICINE)
- Wetenschappelijk onderzoek is essentieel voor kwaliteitsvolle ontwikkeling van de
paramedische sector
- Wetenschappelijk onderzoek is essentieel voor kwaliteitsvolle zorg
- Wetenschappelijk onderzoek realiseert haar potentieel maar moet nog breder worden
geïmplementeerd in de klinische praktijk
Waarom heeft EBM tot nu toe weinig impact? Waarom is het moeilijk om dat meer te implementeren
in de klinische praktijk?
- We kampen met een aantal barrières:
o Vertaling van wetenschap naar de praktijk
§ (Beperkte) toegang tot artikelen, wetenschappelijke tijdschriften
§ Onvoldoende reviews, richtlijnen
o Educatie
§ Ondermaats ‘weten’ van hoe de wetenschappelijke databanken gebruikt
moeten worden
§ Interpretatie van resultaten vaak moeilijk
§ Taal (internationale taal voor wetenschappelijke literatuur is Engels,
desalniettemin verschijnen veel artikels in andere talen)
o Economische barrières à terugbetalingstarieven
o Onvoldoende bewijskracht:
§ Onvoldoende kwantiteit: beslaat niet alle domeinen
§ Onvoldoende kwaliteit: onderzoek is vaak gericht op de ‘standaardpatiënt’
§ Mentale barrières en attitudes: artsen en andere medici die denken dat ze
het beter weten/ kunnen.
, BEWIJSKRACHT IN CONTEXT
Helemaal onderaan hebben we klinische opinies en ideeën. Dus wat medici denken te weten/ kunnen
heeft wel zijn plaats, zij het helemaal onderaan.
Hoe hoger het niveau van de bewijskracht, hoe meer kans dat die de echte waarheid weerspiegelt.
SOORTEN ARTIKELS
REVIEW
Reviews bieden een overzicht van de literatuur. In systematische reviews is het hele proces van
vraagstelling tot conclusie transparant. Daarnaast wordt ook de kwaliteit van individuele studies
beoordeeld. Dit laat de lezer toe om zelfstandig te beslissen hoeveel vertrouwen hij heeft in de
gemaakte conclusies. In traditionele reviews zijn de gebruikte methoden doorgaans niet transparant.
Het is bijvoorbeeld niet duidelijk of alle relevante studies werden opgenomen in de review en hoe de
conclusies gemaakt werden. Er zijn meerdere soorten reviews:
SYSTEMATISCHE REVIEW MET OF ZONDER META-ANALYSE
Heeft een systematische aanpak van de selectie van de artikelen en bevat altijd een methodologische
analyse (bias).
SCOPING REVIEWS
Het synthetiseren van onderzoeksgegevens die vaak worden gebruikt om bestaande literatuur op een
bepaald gebied te categoriseren of te groeperen in termen van aard, kenmerken en volume.
- Geen bias-analyse
- Wel een systematische benadering van de selectie van materiaal
, NIET-SYSTEMATISCHE (NARRATIEVE) REVIEW
Bevat geen methodologische analyse en de selectie van het materiaal gebeurt door de auteur (= niet-
systematisch)
KLINISCHE RICHTLIJN
Bevat een methodologische analyse (minder uitgebreid als een systematische review) maar met een
klinische toepassing. Er werd geen onderzoeksvraag gesteld.
EMPIRISCH ARTIKEL
Een artikel waarin de auteurs een eigen wetenschappelijk onderzoek rapporteren. Dit eigen
onderzoek is ingebed in de context van voorgaand onderzoek, en deze artikels bevatten dus ook een
overzicht van literatuur ter introductie. Er zijn meerdere soorten empirische artikels:
GECONTROLEERDE EFFECT STUDIES
Bevat controle groep
ONGECONTROLEERDE EFFECT STUDIES
Geen controle groep
PROGNOSTISCHE STUDIES (OPDRACHT 4)
Meestal met als doel om de uitkomst in de tijd te voorspellen.
DIAGNOSTISCHE STUDIES (OPDRACHT 3)
Correctheid van diagnostische instrumenten nagaan.
VALIDITEITSSTUDIES
Betrouwbaarheid van meetinstrumenten nagaan.
, HET BEOORDELEN VAN DE METHODOLOGISCHE KWALITEIT VAN
ARTIKELS
We proberen een antwoord te zoeken op: “hoe weet ik of ik de uitkomst van een studie kan
betrouwen?”
Er zijn twee manieren om de methodologische kwaliteit te beoordelen
- Peer-review en impact factor
- Studiedesign
HET BEOORDELEN VAN DE METHODOLOGISCHE KWALITEIT VAN ARTIKELS OP
BASIS VAN PEER-REVIEW EN IMPACT FACTOR
PEER-REVIEW
Dit is het meest belangrijke kwaliteitslabel. De editor van een tijdschrift stuurt het artikel door naar 2-
3 experten in het desbetreffende veld. Deze reviewen het artikel op de kwaliteit.
IMPACTFACTOREN (= IF)
De impactfactoren zeggen iets over de kwaliteit van een tijdschrift waar de paper is in gepubliceerd.
De impactfactor is een ratio van het aantal citaties in verhouding tot het aantal publicaties.
Voor ieder jaar kan de impactfactor van een tijdschrift als volgt worden berekend:
Zo is de impactfactor van “The New England Journal of Medicine” bvb 158,5 (2023). Dus dit tijdschrift
wordt 158,5 keer geciteerd per artikel ze publiceert. Brain (een heel goed neurologisch journal) heeft
een IF van 18,5 (2023).
De impactfactors van revalidatietijdschriften zijn vrij laag (tussen 0 en 5). Ze worden minder gelezen,
de subsidies zijn lager MAAR er is wel een groeiende interesse en veel studies worden tegenwoordig
gepubliceerd in medische journals met hogere impactfactors.
HET BEOORDELEN VAN DE METHODOLOGISCHE KWALITEIT VAN ARTIKELS OP
BASIS VAN STUDIEDESIGN
Dit is ons eigen detectivewerk. We moeten ook zelf kijken naar de kwaliteit van de studie. Dit doen we
door het design van de studie te beoordelen.
Er zijn bepaalde classificaties die hier toepassing op hebben:
