Kenmerken van een Staat
In een samenleving moeten er verschillende belangen vertegenwoordigd worden. Iedereen
heeft zijn eigen individuele belangen, maar in een samenleving zijn er ook collectieve
belangen te vinden. Om de belangen in evenwicht te krijgen, is er een bepaalde mate van
ordening nodig. Hiervoor zijn er drie elementen nodig die een staat opmaken:
1. Grondgebied
2. Gemeenschap
3. Gezag
1. Grondgebied
De grenzen van een staat komen soms tot stand door oorlogen en verdragen. Het grondgebied
dat een staat bezit heet het territorium. Een staat heeft over zijn grondgebied exclusieve
zeggenschap.
2. Gemeenschap
Een gemeenschap is een groep mensen met verschillende talen, culturen, godsdiensten en
geschiedenis, die zich met elkaar verbonden voelen. Een gemeenschap vormt zich door
mensen die van de staat hun nationaliteit hebben verkregen. Dit kan door afstamming of op
eigen verzoek.
3. Gezag
Een staat heeft een gezag nodig om recht te scheppen en de orde te handhaven. Het hoogste
gezag is in het bezit van een geweldsmonopolie. Alleen het gezag mag geweld tegen zijn
eigen burgers gebruiken en de staat voorkomt hierdoor dat de burgers het recht in eigen hand
nemen.
Erkenning wordt als vierde element van een staat gezien. De staat moet erkent worden door
andere staten. Dit element wordt weggelaten, omdat sommige staten niet erkend worden door
andere landen. Maar wel door deze landen als staat gezien worden vanwege de vorige
elementen.
De staat kan dus als land(grondgebied met zijn bevolking) of als overheid(gezag) worden
aangeduid. Deze twee betekenissen worden gezien als en ondeelbare en zelfstandige eenheid
en maken een staat soeverein. In art. 2:1 van het Burgerlijk Wetboek is dit voor Nederland
terug te vinden. Hierin staat: ‘De Nederlandse staat is een rechtspersoon naar burgerlijk
recht.’ Uit het artikel is op te maken dat de Nederlandse staat een zelfstandig drager van
rechten en plichten is en net als een burger aan het economisch verkeer kan meedoen.
De staat(overheid) zorgt er voor dat het algemeen belang wordt nagestreefd. Het algemeen
belang is het belang van de staat en de meeste burgers samen. De overheid vervult deze taak
door als wetgever regelgeving te scheppen, het land te besturen en met behulp van
rechtspraak de orde te regelen. Het recht wordt in Nederland geregeld in een aantal gebieden:
Burgerlijk recht: Regelt de verhoudingen tussen (recht)personen.
Staatrecht: De inrichting van de staat wordt hierin geregeld.
Bestuursrecht: Regelt de wijze waarop de overheid bestuurt.
Strafrecht: De vervolging en bestraffing van (recht)personen wordt hierin geregeld.
,Staatsrecht, bestuursrecht en strafrecht vallen onder het Publiekrecht.
Hoofdlijnen staatrecht:
Verdeling van de bevoegdheden en inrichting van de staat
Voor de burger de individuele vrijheden handhaven
Het regelen van de rechtsbescherming tegen de overheid en de rechtspraak
Zorgen voor de totstandkoming en handhaving van het recht
Koninkrijk der Nederlanden
Nederland had aanvankelijk een aantal koloniën. Namelijk Indonesië, Suriname en de
Nederlandse Antillen. In 1945 is Indonesië een onafhankelijk staat geworden en later volgde
in 1975 Suriname. Aruba van de Nederlandse Antillen is in 1986 een zelfstandige staat
geworden, maar bleef bij het Koninkrijk der Nederlanden horen. Het Koninkrijk werd toen
een samenwerkingsverband tussen de Nederlandse Antillen, Aruba en Nederland.
Vanaf 10-10-2010 zijn de Nederlandse Antillen opgeheven. Sint Maarten en Curaçao zijn net
als Aruba bij het Koninkrijk horende zelfstandige staten geworden. Bonaire, Saba en Sint
Eustatius zijn overzeese gemeente geworden en hebben volgens art. 134 Grondwet de status
van openbaar lichaam gekregen.
In het Statuut worden de staatsrechtelijke verhoudingen van het Koninkrijk der Nederlanden
vastgelegd. Hierin zijn de afspraken vastgeld over de samenwerking en onderlinge
verhoudingen. Betrekkingen die over het Koninkrijk bevatten volgens art. 3 lid 1 van het
Statuut de verdediging en het zorgen voor de onafhankelijkheid van het Rijk. Rijkswetten zijn
wetten die van toepassing zijn op het gehele Koninkrijk der Nederlanden.
Nederlanderschap en Vreemdelingen
Het bezitten van het Nederlanderschap leidt tot een aantal rechtsgevolgen:
Het mogen verblijven in Nederland en vrije toegang tot het land.
Buiten het Koninkrijk is het Nederlandse Wetboek van Strafrecht geldig. Deze regel
haalt zijn kracht uit art. 5 Sr. Het artikel heeft dus een exterritoriale werking.
Een Nederlander heeft diplomatieke bescherming
Een Nederlandse burger mag niet worden uitgeleverd, tenzij hij na de veroordeling de
straf in Nederland mag uitzitten (zie art. 4 Uitleveringswet).
In het buitenland geldt ook het Nederlandse personen- en familierecht (Wet algemene
bepalingen)
Nederlanders hebben volgen art. 4 het recht om te kiezen en gekozen te worden
Het recht om openbare functies te vervullen
Nederlanders hebben het recht op voorzieningen (uitkeringen, kinderbijslag, enz.).
Een vreemdeling is iemand die de Nederlandse nationaliteit niet bezit (art 1 lid 1e Rijkswet op
het Nederlanderschap, RWN).De staat bepaalt in het RWN hoe iemand het Nederlanderschap
verkrijgt.
Manieren om het Nederlanderschap te verkrijgen:
Nederlanderschap wordt doorgegeven door de ouders
, Derde generatie kinderen waarvan de ouders niet-Nederlands zijn en die verblijven in
Nederland. Zij krijgen van rechtswege het Nederlanderschap (art 3 RWN)
Niet-Nederlandse jongeren die sinds hun geboorte in Nederland verblijven en tussen
de 18 en 25 jaar kunnen via een optieverklaring (art 6 RWN)
Naturalisatieverzoek
Voor een vreemdeling geldt het koppelingsbeginsel. Volgens art 10 lid 1 Vreemdelingenwet
(Vw) heeft iemand heeft alleen recht op een voorziening van de staat als hij rechtmatig
verblijft. De uitzonderingen hierop zijn te vinden in lid 2. De rechten van een vreemdeling
zijn gekoppeld aan of zijn verblijf rechtmatig is of niet. Art. 3 VW verbiedt iedere
vreemdeling toegang zonder identiteitsbewijs.
Een visum verleent toestemming aan een vreemdeling om in Nederland te verblijven. Het
maximale is dan 3 maanden (art 3.3 Vreemdelingenbesluit). Voor langer moet er voorlopig
verblijf worden aangevraagd bij de ambassade. In Nederland kan er een verblijfsvergunning
worden aangevraagd. (art 14 Vw)
Asielprocedure (verblijfsvergunning asiel):
Aanmelden in een Nederlands aanmeldcentrum. (art 28 Vw)
Rust- voorbereidingsprocedure van zes dagen vooraf
Procedure van acht dagen om tot een beslissen of het verzoek kans heeft.
Een verblijfsvergunning wordt volgens art 13 Vw alleen gegeven als:
Nederland verplicht is volgens een verdrag (verdragsvluchtelingen).
De vreemdeling een belang van Nederland dient.
Er redenen zijn van humanitaire aard.
Bronnen Staatsrecht
Het Staatsrecht kent zes bronnen:
1. Het Statuut
2. De grondwet
3. (Organieke)wetten, reglementen en besluiten
4. Gewoonterecht
5. Europese maatregelen en verdragen
6. Jurisprudentie
1. Het Statuut.
Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden regelt de onderlinge verhoudingen, de
samenwerking en de organisatie tussen de overzeese gebieden en Nederland.
2.De Grondwet.
In de grondwet staat hoe het functioneren en de inrichting van de staatsorganen en de staat
geregeld moet worden. Hierin is ook de verdeling van de staatsmacht te vinden. De grondwet
, vult ook het Statuut aan met rechten die ook het hele Rijk treffen. De Grondwet bevat de
grondrechten die de burgers beschermen tegen de staat.
3. (Organieke)wetten, reglementen en besluiten.
Wanneer de grondwet bepaalt of er ergens een wet voor gemaakt moet worden door de
regering en Staten-Generaal (wet in formele zin), dan wordt er gesproken over een organieke
wet. Verder is deze bron te vinden in de verschillende rechtsgebieden( bijv. Wetboek van
Strafrecht, Burgerlijk Wetboek, enz.)
4. Gewoonterecht
De ongeschreven regels binnen het staatsrecht. Een gewoonte is een bepaald gebruik,
waarvan men vindt dat het juridisch zo hoort en al een zekere tijd gaande is.
5. Europese maatregelen en verdragen
Bijvoorbeeld: Het EVRM, BUPO, EU-verdrag, Vluchtelingenverdrag, enz.
6. Jurisprudentie.
Rechters verduidelijken bepaalde rechtsregels met en passen ze met hun uitspraak toe op
bepaalde gevallen.
In een samenleving moeten er verschillende belangen vertegenwoordigd worden. Iedereen
heeft zijn eigen individuele belangen, maar in een samenleving zijn er ook collectieve
belangen te vinden. Om de belangen in evenwicht te krijgen, is er een bepaalde mate van
ordening nodig. Hiervoor zijn er drie elementen nodig die een staat opmaken:
1. Grondgebied
2. Gemeenschap
3. Gezag
1. Grondgebied
De grenzen van een staat komen soms tot stand door oorlogen en verdragen. Het grondgebied
dat een staat bezit heet het territorium. Een staat heeft over zijn grondgebied exclusieve
zeggenschap.
2. Gemeenschap
Een gemeenschap is een groep mensen met verschillende talen, culturen, godsdiensten en
geschiedenis, die zich met elkaar verbonden voelen. Een gemeenschap vormt zich door
mensen die van de staat hun nationaliteit hebben verkregen. Dit kan door afstamming of op
eigen verzoek.
3. Gezag
Een staat heeft een gezag nodig om recht te scheppen en de orde te handhaven. Het hoogste
gezag is in het bezit van een geweldsmonopolie. Alleen het gezag mag geweld tegen zijn
eigen burgers gebruiken en de staat voorkomt hierdoor dat de burgers het recht in eigen hand
nemen.
Erkenning wordt als vierde element van een staat gezien. De staat moet erkent worden door
andere staten. Dit element wordt weggelaten, omdat sommige staten niet erkend worden door
andere landen. Maar wel door deze landen als staat gezien worden vanwege de vorige
elementen.
De staat kan dus als land(grondgebied met zijn bevolking) of als overheid(gezag) worden
aangeduid. Deze twee betekenissen worden gezien als en ondeelbare en zelfstandige eenheid
en maken een staat soeverein. In art. 2:1 van het Burgerlijk Wetboek is dit voor Nederland
terug te vinden. Hierin staat: ‘De Nederlandse staat is een rechtspersoon naar burgerlijk
recht.’ Uit het artikel is op te maken dat de Nederlandse staat een zelfstandig drager van
rechten en plichten is en net als een burger aan het economisch verkeer kan meedoen.
De staat(overheid) zorgt er voor dat het algemeen belang wordt nagestreefd. Het algemeen
belang is het belang van de staat en de meeste burgers samen. De overheid vervult deze taak
door als wetgever regelgeving te scheppen, het land te besturen en met behulp van
rechtspraak de orde te regelen. Het recht wordt in Nederland geregeld in een aantal gebieden:
Burgerlijk recht: Regelt de verhoudingen tussen (recht)personen.
Staatrecht: De inrichting van de staat wordt hierin geregeld.
Bestuursrecht: Regelt de wijze waarop de overheid bestuurt.
Strafrecht: De vervolging en bestraffing van (recht)personen wordt hierin geregeld.
,Staatsrecht, bestuursrecht en strafrecht vallen onder het Publiekrecht.
Hoofdlijnen staatrecht:
Verdeling van de bevoegdheden en inrichting van de staat
Voor de burger de individuele vrijheden handhaven
Het regelen van de rechtsbescherming tegen de overheid en de rechtspraak
Zorgen voor de totstandkoming en handhaving van het recht
Koninkrijk der Nederlanden
Nederland had aanvankelijk een aantal koloniën. Namelijk Indonesië, Suriname en de
Nederlandse Antillen. In 1945 is Indonesië een onafhankelijk staat geworden en later volgde
in 1975 Suriname. Aruba van de Nederlandse Antillen is in 1986 een zelfstandige staat
geworden, maar bleef bij het Koninkrijk der Nederlanden horen. Het Koninkrijk werd toen
een samenwerkingsverband tussen de Nederlandse Antillen, Aruba en Nederland.
Vanaf 10-10-2010 zijn de Nederlandse Antillen opgeheven. Sint Maarten en Curaçao zijn net
als Aruba bij het Koninkrijk horende zelfstandige staten geworden. Bonaire, Saba en Sint
Eustatius zijn overzeese gemeente geworden en hebben volgens art. 134 Grondwet de status
van openbaar lichaam gekregen.
In het Statuut worden de staatsrechtelijke verhoudingen van het Koninkrijk der Nederlanden
vastgelegd. Hierin zijn de afspraken vastgeld over de samenwerking en onderlinge
verhoudingen. Betrekkingen die over het Koninkrijk bevatten volgens art. 3 lid 1 van het
Statuut de verdediging en het zorgen voor de onafhankelijkheid van het Rijk. Rijkswetten zijn
wetten die van toepassing zijn op het gehele Koninkrijk der Nederlanden.
Nederlanderschap en Vreemdelingen
Het bezitten van het Nederlanderschap leidt tot een aantal rechtsgevolgen:
Het mogen verblijven in Nederland en vrije toegang tot het land.
Buiten het Koninkrijk is het Nederlandse Wetboek van Strafrecht geldig. Deze regel
haalt zijn kracht uit art. 5 Sr. Het artikel heeft dus een exterritoriale werking.
Een Nederlander heeft diplomatieke bescherming
Een Nederlandse burger mag niet worden uitgeleverd, tenzij hij na de veroordeling de
straf in Nederland mag uitzitten (zie art. 4 Uitleveringswet).
In het buitenland geldt ook het Nederlandse personen- en familierecht (Wet algemene
bepalingen)
Nederlanders hebben volgen art. 4 het recht om te kiezen en gekozen te worden
Het recht om openbare functies te vervullen
Nederlanders hebben het recht op voorzieningen (uitkeringen, kinderbijslag, enz.).
Een vreemdeling is iemand die de Nederlandse nationaliteit niet bezit (art 1 lid 1e Rijkswet op
het Nederlanderschap, RWN).De staat bepaalt in het RWN hoe iemand het Nederlanderschap
verkrijgt.
Manieren om het Nederlanderschap te verkrijgen:
Nederlanderschap wordt doorgegeven door de ouders
, Derde generatie kinderen waarvan de ouders niet-Nederlands zijn en die verblijven in
Nederland. Zij krijgen van rechtswege het Nederlanderschap (art 3 RWN)
Niet-Nederlandse jongeren die sinds hun geboorte in Nederland verblijven en tussen
de 18 en 25 jaar kunnen via een optieverklaring (art 6 RWN)
Naturalisatieverzoek
Voor een vreemdeling geldt het koppelingsbeginsel. Volgens art 10 lid 1 Vreemdelingenwet
(Vw) heeft iemand heeft alleen recht op een voorziening van de staat als hij rechtmatig
verblijft. De uitzonderingen hierop zijn te vinden in lid 2. De rechten van een vreemdeling
zijn gekoppeld aan of zijn verblijf rechtmatig is of niet. Art. 3 VW verbiedt iedere
vreemdeling toegang zonder identiteitsbewijs.
Een visum verleent toestemming aan een vreemdeling om in Nederland te verblijven. Het
maximale is dan 3 maanden (art 3.3 Vreemdelingenbesluit). Voor langer moet er voorlopig
verblijf worden aangevraagd bij de ambassade. In Nederland kan er een verblijfsvergunning
worden aangevraagd. (art 14 Vw)
Asielprocedure (verblijfsvergunning asiel):
Aanmelden in een Nederlands aanmeldcentrum. (art 28 Vw)
Rust- voorbereidingsprocedure van zes dagen vooraf
Procedure van acht dagen om tot een beslissen of het verzoek kans heeft.
Een verblijfsvergunning wordt volgens art 13 Vw alleen gegeven als:
Nederland verplicht is volgens een verdrag (verdragsvluchtelingen).
De vreemdeling een belang van Nederland dient.
Er redenen zijn van humanitaire aard.
Bronnen Staatsrecht
Het Staatsrecht kent zes bronnen:
1. Het Statuut
2. De grondwet
3. (Organieke)wetten, reglementen en besluiten
4. Gewoonterecht
5. Europese maatregelen en verdragen
6. Jurisprudentie
1. Het Statuut.
Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden regelt de onderlinge verhoudingen, de
samenwerking en de organisatie tussen de overzeese gebieden en Nederland.
2.De Grondwet.
In de grondwet staat hoe het functioneren en de inrichting van de staatsorganen en de staat
geregeld moet worden. Hierin is ook de verdeling van de staatsmacht te vinden. De grondwet
, vult ook het Statuut aan met rechten die ook het hele Rijk treffen. De Grondwet bevat de
grondrechten die de burgers beschermen tegen de staat.
3. (Organieke)wetten, reglementen en besluiten.
Wanneer de grondwet bepaalt of er ergens een wet voor gemaakt moet worden door de
regering en Staten-Generaal (wet in formele zin), dan wordt er gesproken over een organieke
wet. Verder is deze bron te vinden in de verschillende rechtsgebieden( bijv. Wetboek van
Strafrecht, Burgerlijk Wetboek, enz.)
4. Gewoonterecht
De ongeschreven regels binnen het staatsrecht. Een gewoonte is een bepaald gebruik,
waarvan men vindt dat het juridisch zo hoort en al een zekere tijd gaande is.
5. Europese maatregelen en verdragen
Bijvoorbeeld: Het EVRM, BUPO, EU-verdrag, Vluchtelingenverdrag, enz.
6. Jurisprudentie.
Rechters verduidelijken bepaalde rechtsregels met en passen ze met hun uitspraak toe op
bepaalde gevallen.
