Week 1
Introductie van het strafrecht
Wat is strafrecht?_____ ___________ _________________________________________
- Bestraffen: welke sancties kent het strafrecht en wanneer en waarom mag worden gestraft?
- Hoe kan het tot bestraffing komen en hoe vindt bestraffing plaats?
- Wie zijn betrokken bij het bestraffen van personen?
- Personen: wie kunnen worden bestraft?
- Strafbaar feit: wanneer is daar sprake van?
Het strafrecht kan op verschillende manieren worden bestudeerd
Vanuit criminologie:
- Perspectief van slachtoffer en nabestaanden;
- Perspectief van de verdachte en dader;
- Perspectief van de overheid;
; en vanuit recht
Democratische rechtstaat als basis voor strafrecht: geweldsmonopolie en eerlijke processen
Strafrecht normeert door het uitvaardigen van wetten met strafbare feiten
Strafrecht wordt zélf ook genormeerd
Deelgebieden:
- Strafrechtelijk sanctierecht
o Hoe leggen we de straffen ten uitvoer
- Materieel strafrecht
o Wat wordt strafbaar gesteld; strafbare feiten
o Regels van aansprakelijkheid
- Strafprocesrecht; formeel strafrecht
o Procedures van het strafrecht
Commuun strafrecht:
- Wetboek van strafrecht
- Wetboek van strafvordering
Bijzonder strafrecht:
- Bijv. wegenverkeerswet, Opiumwet
- Algemeen Plaatselijke verordeningen
De vier voorwaarden voor strafbaarheid
- Er gebeurt iets: een handeling of gedraging
- Wie handelt er: een menselijke persoon
- Wat doet deze persoon?
- Is dat toegestaan
- Waarom niet?
De eerste twee voorwaarden
1. een menselijke gedraging
, - gedraging is veelal iets doen: wegnemen, dwingen, pijn doen, geld geven, etc.
- gedraging kan ook een nalaten zijn: iets niet doen terwijl je dat wel had moeten doen.
- gedraging kan ook een toestand betreffen: in bezit hebben, aanwezig hebben
- gedraging is niet: het enkele denken
2. een wettelijke delictsomschrijving
Voor het kunnen opleggen van een straf moet een menselijke gedraging vallen binnen de grenzen van
een wettelijke delictsomschrijving
Twee vragen:
i. waarom geldt deze regel
‘geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke bepaling’
‘geen feit’: strafbaar zijn alleen feiten of gedragingen
‘wettelijke strafbepaling’:
- Eis van geschreven recht
- Eis van toegankelijke en voorzienbare wetten
‘daaraan voorgegane’: verbod van terugwerkende kracht
ii. wat is een wettelijke delictsomschrijving
artikel 1 lid 1 Sr eist voor strafbaarheid een wettelijke strafbepaling.
‘wettelijke’: wet in formele zin en in niet-formele zin.
‘strafbepaling’:
- Delictsomschrijving: omschrijving van bij wet verboden gedraging; feit
- Sanctienorm: omschrijving van de straffen die maximaal voor het vervullen van de
delictsomschrijving kunnen worden opgelegd
- Soms kwalificatie: naam van feit
In wetboek van Sr staan delictsomschrijving en sanctienorm bij elkaar
In het bijzonder strafrecht zijn delictsomschrijving en sanctienorm gescheiden
Delictsomschrijving
- De omschrijving van de bij wet verboden gedraging is heel specifiek
- Legaliteitsbeginsel: eis van toegankelijke en voorzienbare wetgeving
- De woorden die deel uitmaken van een delictsomschrijving noemen we bestanddelen
- Voor strafbaarheid is vervulling van alle bestanddelen vereist!
Wederrechtelijk
- Gedraging moet niet alleen vallen in wettelijke delictsomschrijving, maar ook niet te
rechtvaardigen zijn (HR Veearts)
En aan de Schuld van de dader te wijten
- Persoon die het feit begaat moet uit vrije wil de delictsomschrijving, wederrechtelijk hebben
vervuld (HR Melk en Water)
Elementen
- Wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid zijn voorwaarden voor strafbaarheid. Ze worden ook
wel de elementen genoemd
- Wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid zijn aannemelijk geworden
Introductie van het strafrecht
Wat is strafrecht?_____ ___________ _________________________________________
- Bestraffen: welke sancties kent het strafrecht en wanneer en waarom mag worden gestraft?
- Hoe kan het tot bestraffing komen en hoe vindt bestraffing plaats?
- Wie zijn betrokken bij het bestraffen van personen?
- Personen: wie kunnen worden bestraft?
- Strafbaar feit: wanneer is daar sprake van?
Het strafrecht kan op verschillende manieren worden bestudeerd
Vanuit criminologie:
- Perspectief van slachtoffer en nabestaanden;
- Perspectief van de verdachte en dader;
- Perspectief van de overheid;
; en vanuit recht
Democratische rechtstaat als basis voor strafrecht: geweldsmonopolie en eerlijke processen
Strafrecht normeert door het uitvaardigen van wetten met strafbare feiten
Strafrecht wordt zélf ook genormeerd
Deelgebieden:
- Strafrechtelijk sanctierecht
o Hoe leggen we de straffen ten uitvoer
- Materieel strafrecht
o Wat wordt strafbaar gesteld; strafbare feiten
o Regels van aansprakelijkheid
- Strafprocesrecht; formeel strafrecht
o Procedures van het strafrecht
Commuun strafrecht:
- Wetboek van strafrecht
- Wetboek van strafvordering
Bijzonder strafrecht:
- Bijv. wegenverkeerswet, Opiumwet
- Algemeen Plaatselijke verordeningen
De vier voorwaarden voor strafbaarheid
- Er gebeurt iets: een handeling of gedraging
- Wie handelt er: een menselijke persoon
- Wat doet deze persoon?
- Is dat toegestaan
- Waarom niet?
De eerste twee voorwaarden
1. een menselijke gedraging
, - gedraging is veelal iets doen: wegnemen, dwingen, pijn doen, geld geven, etc.
- gedraging kan ook een nalaten zijn: iets niet doen terwijl je dat wel had moeten doen.
- gedraging kan ook een toestand betreffen: in bezit hebben, aanwezig hebben
- gedraging is niet: het enkele denken
2. een wettelijke delictsomschrijving
Voor het kunnen opleggen van een straf moet een menselijke gedraging vallen binnen de grenzen van
een wettelijke delictsomschrijving
Twee vragen:
i. waarom geldt deze regel
‘geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke bepaling’
‘geen feit’: strafbaar zijn alleen feiten of gedragingen
‘wettelijke strafbepaling’:
- Eis van geschreven recht
- Eis van toegankelijke en voorzienbare wetten
‘daaraan voorgegane’: verbod van terugwerkende kracht
ii. wat is een wettelijke delictsomschrijving
artikel 1 lid 1 Sr eist voor strafbaarheid een wettelijke strafbepaling.
‘wettelijke’: wet in formele zin en in niet-formele zin.
‘strafbepaling’:
- Delictsomschrijving: omschrijving van bij wet verboden gedraging; feit
- Sanctienorm: omschrijving van de straffen die maximaal voor het vervullen van de
delictsomschrijving kunnen worden opgelegd
- Soms kwalificatie: naam van feit
In wetboek van Sr staan delictsomschrijving en sanctienorm bij elkaar
In het bijzonder strafrecht zijn delictsomschrijving en sanctienorm gescheiden
Delictsomschrijving
- De omschrijving van de bij wet verboden gedraging is heel specifiek
- Legaliteitsbeginsel: eis van toegankelijke en voorzienbare wetgeving
- De woorden die deel uitmaken van een delictsomschrijving noemen we bestanddelen
- Voor strafbaarheid is vervulling van alle bestanddelen vereist!
Wederrechtelijk
- Gedraging moet niet alleen vallen in wettelijke delictsomschrijving, maar ook niet te
rechtvaardigen zijn (HR Veearts)
En aan de Schuld van de dader te wijten
- Persoon die het feit begaat moet uit vrije wil de delictsomschrijving, wederrechtelijk hebben
vervuld (HR Melk en Water)
Elementen
- Wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid zijn voorwaarden voor strafbaarheid. Ze worden ook
wel de elementen genoemd
- Wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid zijn aannemelijk geworden
