Samenvatting - Media en auteursrecht

ALG, Hoofdstuk 1: Mediarecht
deel 1: Internationaal niveau

1. Raad van Europa
1.1. Raad van Europa
Na WOII
 nood aan organisatie bevoerderen mensenrechten en democratie
 1949, oprichting Raad van Europa
- Geen onderdeel EU
- Doelen
o Bevorderen eenheid lidstaten
 Sluiten onderlinge verdragen
 Belangrijkste verdrag: Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de
Fundamentele Vrijheden (EVRM)
o Culture diversiteit bevorderen
- Telt 47 lidstaten (alle landen Europa, Rusland, Turkije)
- Bestaat uit Cominté van Ministers en de Parlementaire Vergadering
- Lidstaten moeten naleven!

1.1.1. Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden (EVRM)
- Kort na WOII afgekondigd
- 1953: in wekring  internationaal superviserend toezicht op de naleving
- 1 november 1998: burgers en organisaties kunnen zich als slachtoffer schending rechtstreeks richten tot Europees Hof
van de Rechten van de Mens (EHRM) in Staatsburg
- Comité van Ministers ziet er op toe dat bindende uitspraken door EHRM worden nageleefd

Belang is gaandeweg in rechtspraktij lidstaten doorgedrongen
 EVRM oorspronkelijk bedoeld als aanvulling op de nationae rechtsbescherming
 ontwikkeld tot basisnormen als waarborg op een aantal mensenrechten

1.1.2. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM)
= permanent rechtsorgaan Raad van Europa
 ziet er op toe dat Europees verdrag inzake mensenrechten en protocollen worden nageleefd
 telt 47 rechters
 Kan door staten EN partculieren worden ingeschakeld
 Arresten zijn bindend  zetten regeringen ertoe aan om slachtoffers te vergoeden + wetgeving en bestuurspraktijken
wijzigen
 GEEN instelling van EU, maar van de Raad van Europa

1.2. De Europese Unie
- 27 landen
- Voorloper
o Europese Economische Gemeenschap
o 1958
o BE, DU, LUX, FR, ITA en NL
o Doel = economische banden  gigantische interne markt
o Houdt zich bezig met: economie, klimaat, milieu, gezondheid, justitie, migratie, …
 EEG geen goede naam meer!
 1993: Europese Unie

1

, - Zorgt al 70 jaar voor duurzame vrede
- Beschermd mensenrechten door Handvest van de grondrechten van de EU
o Gevrijwaard blijven van discriminatie op grond van gelacht, ras, etniciteit, godsdienst, overtuiging, beperking,
leeftijd, seksuele geaardheid
o Recht op bescherming van persoonsgegevens
o Recht op toegang tot de rechter
 vormen basis van de EU
 beschreven in het Verdrag van Lissabon + Handvest van de Grondrechten

Belangrijkste EU-instellingen
Het Europees Parlement De Europese Raad Raad van de Europese Unie (= de Raad)
 Wetgevend orgaan ! GEEN EU instelling !  Één minister per EU-land
 Om de 5 jaar rechtstreeks  EU-leiders  Wetsvoorstellen bespreken,
verkozen (laatste keer 2019)  Politieke agenda wijzigen en goedkeuren
 Drie hoofdtaken  Voorzitter = C. Michel  Beleid coördineren
1) Goedkeuren EU-wetgeving  Bepaalt algemene politieke  Gemaakte afspraken zijn
(samen met Raad v.d. EU, beleidslijnen en prioriteiten binend voor nationale
o.b.v. voorstellen van de EU regeringen
Europese comissie  GEEN wetgevende instelling  Wetgevende macht (samen
2) Democratisch toezicht op ( niet betrokken bij met Eur. Parlement)
EU-instellingen aannemen EU wetgeving)
3) Begroting EU vastellen  Om de 3 maanden
(samen met de Raad)
De Europese Comissie Het Hof van Justitie van de Europese
Unie (HJEU)

Politiek onafhankelijk  Zorgt ervoor dat EU-recht in

Uitvoerende macht alle lidstaten op dezelfde

Maakt wetsvoorstellen manier geïnterpreteerd wordt

Voert besluiten van Eur. en toegepast
Parlement en de Raad van de
EU uit
 Com. Stelt wet voor, Raad keurt hem
 Voorzitter: U. Von Der Leyen

1.2.1. Het Hof van Justitie van de Europese Unie (HJEU)
! =/= EHRM (Straatsburg)
! HJEU  Luxemburg
Doel:
- ziet er op toe dat EU-landen en -instelligen zich aan de EU-wetgeving houden
- doet uitspraken in zaken die bij het Hof aanhangig zijn gemaakt

Daarbij gaat het vaak om…
Interpretatie van wetgeving = prejudiciële beslissing
- nationale rechtbanken moeten zorgen dat EU-wetgeving wordt nageleefd
! MAAR interpretatie van wetgeving kan van land tot land verschillen
- bij twijfel van een nationale rechter
 vraag voor prejudiciële beslissing, om te bepalen of nationale wetgeving en
praktijken verenigbaar zijn met EU-wetgeving

Handhaving van wetgeving = inbreukprocedure
- procedure gestart TEGEN regering EU-land die de EU-wetgeving niet toepast
- ingeleid DOOR Europese Commissie of ander EU-land
- land regels overtreden?  onmiddellijk corrigeren OF tweede zaak aanspannen,
kan resulteren in een geldboete

Nietigverklaren van EU- = beroep tot nietigverklaring
wetgeving
2

, - indien EU-land, Europese commissie of Europees parlement meent dat bepaalde
EU-wetgeving in strijd is met EU-verdragen of grondrechten
 hof verzoeken deze nietig te verklaren
! kunnen ook ingeleid worden door particulieren die zich benadeeld voelen door een
bepaalde EU-wet

Afdwinging van maatregelen = beroep wegens nalatigheid
- volgens verdrag  EU, Eur. Comm. Of (soms) Eur. Parl. beslissingen nemen
- doen ze dat niet?
 dan kunnen EU-landen, andere EU-instellingen en (soms) particulieren dit bij Hof
aanklagen

Sanctionering van een EU- = vordering tot schadevergoeding
instelling - personen/bedrijven die schade hebben door gevolg handeling of nalatigheid EU of
personeel EU
 kunnen bij Gerecht vragen voor vordering tot schadevergoeding


2. Nationaal niveau
Wetgeving mediarecht  terug te vinden in GW, strafwetboek en federale wetten

Bij vorming federale staat, a.d.h.v. staatshervormingen, aantal gewest- (groepsgebonden) en gemeenschapsbevoegdheden
(persoongesbonden) gekregen
 Vlaanderen kan dus voor deze bevoegdheden eigen beleid voeren
! afgestemd op Europees beleid of dat van andere gemeenschappen

! Media = gemeenschapsbevoegdheid
! belangrijkste wetgeving ivm media = mediadecreet

Verschillende actoren Vlaanderen die meewerken/adviseren van mediabeleid
- Vlaamse regering  Vlaams minister van Media Benjamin Dalla
- Vlaams Parlement  commissie voor cultuur, jeugd, sport en media
- Vlaamse overheid  beleidsdomeinen cultuur, jeugd, sport en media
- Strategisch adviesraad voor cultuur, jeugd, sport en media
- VAF (Vlaams Audiovisueel Fonds)
- Belangenbehartigers
- Mediasector

Vlaamse overheid:
- Aantal mechanismen om beleid te vormen en te plannen
- Regeerperiode van 5 jaar
- Start begrotingsjaar  beleidsdocumenten opmaken met strategische keuzes en concrete beleidsvoorstellen voor
komende periode
- Start regeerperiode: Vlaamse regering omschrijft in regeerakkoord strategische keuzes
o Regeerakkoord = geheel van afspraken tussen parlementaire fracties die samen over een meerderheid in het
Vlaams Parlement beschikken, over het beleid dat een nieuwe Vlaamse Regering zal voeren
- Meest recente Regeerakkoord  2019 - 2014




3

, ALG, Hoofdstuk 2: Auteursrecht
1. Internationaal niveau

1.1. Berner Conventie (= conventie van Bern)
9 september 1886
 Goedgekeurd naar aanleiding vh Internationaal Congres van Auteurs en Kunstenaars (1885)
 Doel: auteurs minimale bescherming garanderen
 Brug tussen Angelsaksische copyright en continentale auteursrecht
Wat was het gevolg?
 Internationalisering ingezet vh auteursrecht
 Internationaal en gemeenschappelijke erkenning afdwingen van auteursrecht op kunst en letterkundige werken
o Aan toetredende landen werd opgelegd in hun nationale rechtsorde bescherming moest garanderen voor
auteruswerken
 Regeling erkenning van AR tussen soevereine (toegreden) landen
 Auteur moest niet langer werk laten registreren + geen aanvraag doen voor eigendomsbescherming

! herhaaldelijk aangepast
- Meer dan 160 landen ondertekend
- Toegezien door WIPO: World Intellectual Property Organization
o Belangrijkste orgaan betreffende AR en andere intellectuele rechten

1952, Genève: Afkondiging Universele AR-conventie onder impuls VS
1961, Rome: erkenning aan ‘naburige rechten’ (= uitvoerende kunstenaars en producenten van fonogrammen worden erkend)

1.2. Europese Unie
Voor algemene toelichting: zie H1_ALG

1990
- Europese richtlijnen
o Doel: harmonisering vd wetgeving in de verschillende lidstaten op vlak van AR en de verwezelijking van vrije
verkeer goederen en diensten in cultuur- en informatiesector
o Richtlijnen (enkele voorbeelden)
 Software, kabel en satelliet, duur AR, databanken, …

Toename zaken door HJEU mbt AR behandelt werd  zorgt voor harmonisering van bepaalde AR-begrippen en een uniforme
interpretatie van een aantal bepalingen



2. Nationaal Niveau
AR = federale materie, minister van Economische Zaken (Dermagne)

België
- Mede initiatiefnemer
- 1 vd eerste landen die de Berner Conventie goedkeurde en ratificeerde
- Twee doelstellingen
o Reeks bepalingen invoeren ten gunste van auteurs
o Schepping kunst bevorderen
ste
- 20 eeuw
o Wet lijkt achterhaald te worden door nieuwe technologie!