Preventieve mondzorg &
maatschappelijke aspecten
Inhoud
6.1 Inleiding...........................................................................................................................................1
1.1 Mond en tanden..............................................................................................................................1
1.2 Wat betekent (mond)gezondheid?..................................................................................................1
1.3 Een gezond lichaam… enkel met een gezonde mond......................................................................1
1.4 Mondpathologie & systematische aandoeningen...........................................................................2
1.5 Preventie in historisch perspectief...................................................................................................4
1.6 Preventieve mondzorg op niveau....................................................................................................4
6.2 Epidemiologie – basisprincipes........................................................................................................5
2.1 Wat is emidemiologie?....................................................................................................................5
2.2 Epidemiologisch onderzoek.............................................................................................................5
2.3 Vaak gebruikte maten......................................................................................................................7
2.4 Causaliteit & risico...........................................................................................................................8
2.5 Aandoening of gevolgen meten?.....................................................................................................8
2.6 Determinanten (mond)aandoeningen.............................................................................................8
6.3 Epidemiologie van mondaandoeningen..........................................................................................9
3.1 Epidemiologische aspecten tandbederf...........................................................................................9
3.2 Voorkomen tandbederf.................................................................................................................10
3.3 Epidemiologische aspecten tandvleesaandoeningen....................................................................10
3.4 Voorkomen tandvleesaandoeningen.............................................................................................13
3.5 Epidemiologische aspecten erosie.................................................................................................13
3.6 Voorkomen erosieve tandschade..................................................................................................13
3.7 Epidemiologische aspecten tandtrauma........................................................................................13
3.8 Ongelijkheid in mondgezondheid..................................................................................................13
6.4 Dentale biofilm & speeksel............................................................................................................15
4.1 Dentale biofilm: een boeiende materie.........................................................................................15
4.2 Speeksel: boeiende omgeving.......................................................................................................17
6.5 Voeding & mondgezondheid.........................................................................................................20
5.1 Algemene principes gezonde voeding...........................................................................................20
5.2 Impact voeding op mondgezondheid............................................................................................20
5.3 Impact voeding op mondgezondheid – TANDBEDERF...................................................................21
5.4 Impact voeding op mondgezondheid – EROSIE & MONDCARCINOMEN.......................................22
DALLE Leonie Samenvatting preventie Inhoudstabel
,5.5 Voedingsgerelateerde problemen met repercussies op mondgezondheid...................................22
6.6 Preventieve maatregelen: Biofilmcontrole....................................................................................24
6.7 Introductie.....................................................................................................................................24
6.8 Mechanische biofilmcontrole – zelfzorgtechnieken......................................................................24
6.3 Mechanische biofilmcontrole – professionele zorg.......................................................................31
6.4 Chemische biofilmcontrole............................................................................................................31
6.9 Preventie – fluoride.......................................................................................................................33
7.1 Fluoride..........................................................................................................................................33
7.2 Bronnen fluoride............................................................................................................................33
7.3 Fluoride & het menselijk organisme..............................................................................................33
7.4 Toxiciteit fluoride...........................................................................................................................34
7.5 Cariësremmende functie fluoride..................................................................................................35
7.6 Toepassingsvormen in de preventie van cariës.............................................................................36
7.7 Richtlijn toepassing fluoride..........................................................................................................37
6.10 Preventie: voeding.......................................................................................................................38
8.1 Voedingsanamnese........................................................................................................................38
8.2 Alternatieven voor suiker..............................................................................................................38
8.3 Protectieve factoren......................................................................................................................40
8.4 Kauwgom en mondgezondheid.....................................................................................................41
8.5 ‘Mondgezond’ voedingsadvies.......................................................................................................41
6.11 Overige preventieve maatregelen...............................................................................................42
9.1 Verzegeling/sealing & kunstharsinfiltratie.....................................................................................42
9.2 Blootstelling tabak.........................................................................................................................43
9.3 Mondbeschermers.........................................................................................................................44
9.4 Laser..............................................................................................................................................44
9.5 Ozon...............................................................................................................................................44
6.12 Individueel aangepaste strategie................................................................................................45
10.1 Risico inschatten..........................................................................................................................45
10.2 Preventieve strategie...................................................................................................................46
6.13 Maatschappelijke mondzorg.......................................................................................................47
11.1 Volksgezondheid..........................................................................................................................47
11.2 Mondgezondheid.........................................................................................................................47
11.3 Methodieken...............................................................................................................................48
6.14 Mondgezondheid in kaart brengen.............................................................................................48
12.1 Verzamelen mondgezondheidsinformatie...................................................................................48
12.2 Rol Wereldgezondheidsorganisatie.............................................................................................48
DALLE Leonie Samenvatting Preventie Inhoudstabel
,12.3 Mondgezondheid België..............................................................................................................48
DALLE Leonie Samenvatting Preventie Inhoudstabel
, 6.1 Inleiding
1.1 Mond en tanden
Mond
Levensbelangrijke functies: opnemen voeding, ademen, normale
spraakontwikkeling…
Functies bepalend levenskwaliteit: communicatie, uitdrukken emoties…
Kauwen
Voedingsmiddelen verkleind
Voldoende productie speeksel vermenging speeksel verteringsproces
Infectie mond
Lokale verwikkelingen
Invloed groei & ontwikkeling kind
1.2 Wat betekent (mond)gezondheid?
WHO:
Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welzijn en
niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke gebreken.
Meestal patiënten pas bewust van ziekte in vergevorderd stadium
Stadium vaststellen tandbederf is afhankelijk van kennis tandarts & technieken
(visuele inspectie <-> radiologische beeldvorming of laserfluorescentie)
1.3 Een gezond lichaam… enkel met een gezonde mond
Samenhang mondgezondheid & algemene gezondheid
Hart-& vaatziekten bv. atherosclerose
Diabetes
Longproblemen: verslikken door stukjes met bacteriën longen
Zwangerschapscomplicaties: ↑ prostaglandines & cytokines, directe bacteriële impact
Chemotherapie: aandoening slijmvliezen geen normaal voedingspatroon
mogelijke ingangspoort infecties
Impact tandbederf jonge kinderen:
Gewichtstoename & groei in negatieve zin (catch-up fenomeen)
Ontwikkelingsachterstand
Slechte nutritionele status
DALLE Leonie Samenvatting Preventie
maatschappelijke aspecten
Inhoud
6.1 Inleiding...........................................................................................................................................1
1.1 Mond en tanden..............................................................................................................................1
1.2 Wat betekent (mond)gezondheid?..................................................................................................1
1.3 Een gezond lichaam… enkel met een gezonde mond......................................................................1
1.4 Mondpathologie & systematische aandoeningen...........................................................................2
1.5 Preventie in historisch perspectief...................................................................................................4
1.6 Preventieve mondzorg op niveau....................................................................................................4
6.2 Epidemiologie – basisprincipes........................................................................................................5
2.1 Wat is emidemiologie?....................................................................................................................5
2.2 Epidemiologisch onderzoek.............................................................................................................5
2.3 Vaak gebruikte maten......................................................................................................................7
2.4 Causaliteit & risico...........................................................................................................................8
2.5 Aandoening of gevolgen meten?.....................................................................................................8
2.6 Determinanten (mond)aandoeningen.............................................................................................8
6.3 Epidemiologie van mondaandoeningen..........................................................................................9
3.1 Epidemiologische aspecten tandbederf...........................................................................................9
3.2 Voorkomen tandbederf.................................................................................................................10
3.3 Epidemiologische aspecten tandvleesaandoeningen....................................................................10
3.4 Voorkomen tandvleesaandoeningen.............................................................................................13
3.5 Epidemiologische aspecten erosie.................................................................................................13
3.6 Voorkomen erosieve tandschade..................................................................................................13
3.7 Epidemiologische aspecten tandtrauma........................................................................................13
3.8 Ongelijkheid in mondgezondheid..................................................................................................13
6.4 Dentale biofilm & speeksel............................................................................................................15
4.1 Dentale biofilm: een boeiende materie.........................................................................................15
4.2 Speeksel: boeiende omgeving.......................................................................................................17
6.5 Voeding & mondgezondheid.........................................................................................................20
5.1 Algemene principes gezonde voeding...........................................................................................20
5.2 Impact voeding op mondgezondheid............................................................................................20
5.3 Impact voeding op mondgezondheid – TANDBEDERF...................................................................21
5.4 Impact voeding op mondgezondheid – EROSIE & MONDCARCINOMEN.......................................22
DALLE Leonie Samenvatting preventie Inhoudstabel
,5.5 Voedingsgerelateerde problemen met repercussies op mondgezondheid...................................22
6.6 Preventieve maatregelen: Biofilmcontrole....................................................................................24
6.7 Introductie.....................................................................................................................................24
6.8 Mechanische biofilmcontrole – zelfzorgtechnieken......................................................................24
6.3 Mechanische biofilmcontrole – professionele zorg.......................................................................31
6.4 Chemische biofilmcontrole............................................................................................................31
6.9 Preventie – fluoride.......................................................................................................................33
7.1 Fluoride..........................................................................................................................................33
7.2 Bronnen fluoride............................................................................................................................33
7.3 Fluoride & het menselijk organisme..............................................................................................33
7.4 Toxiciteit fluoride...........................................................................................................................34
7.5 Cariësremmende functie fluoride..................................................................................................35
7.6 Toepassingsvormen in de preventie van cariës.............................................................................36
7.7 Richtlijn toepassing fluoride..........................................................................................................37
6.10 Preventie: voeding.......................................................................................................................38
8.1 Voedingsanamnese........................................................................................................................38
8.2 Alternatieven voor suiker..............................................................................................................38
8.3 Protectieve factoren......................................................................................................................40
8.4 Kauwgom en mondgezondheid.....................................................................................................41
8.5 ‘Mondgezond’ voedingsadvies.......................................................................................................41
6.11 Overige preventieve maatregelen...............................................................................................42
9.1 Verzegeling/sealing & kunstharsinfiltratie.....................................................................................42
9.2 Blootstelling tabak.........................................................................................................................43
9.3 Mondbeschermers.........................................................................................................................44
9.4 Laser..............................................................................................................................................44
9.5 Ozon...............................................................................................................................................44
6.12 Individueel aangepaste strategie................................................................................................45
10.1 Risico inschatten..........................................................................................................................45
10.2 Preventieve strategie...................................................................................................................46
6.13 Maatschappelijke mondzorg.......................................................................................................47
11.1 Volksgezondheid..........................................................................................................................47
11.2 Mondgezondheid.........................................................................................................................47
11.3 Methodieken...............................................................................................................................48
6.14 Mondgezondheid in kaart brengen.............................................................................................48
12.1 Verzamelen mondgezondheidsinformatie...................................................................................48
12.2 Rol Wereldgezondheidsorganisatie.............................................................................................48
DALLE Leonie Samenvatting Preventie Inhoudstabel
,12.3 Mondgezondheid België..............................................................................................................48
DALLE Leonie Samenvatting Preventie Inhoudstabel
, 6.1 Inleiding
1.1 Mond en tanden
Mond
Levensbelangrijke functies: opnemen voeding, ademen, normale
spraakontwikkeling…
Functies bepalend levenskwaliteit: communicatie, uitdrukken emoties…
Kauwen
Voedingsmiddelen verkleind
Voldoende productie speeksel vermenging speeksel verteringsproces
Infectie mond
Lokale verwikkelingen
Invloed groei & ontwikkeling kind
1.2 Wat betekent (mond)gezondheid?
WHO:
Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welzijn en
niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke gebreken.
Meestal patiënten pas bewust van ziekte in vergevorderd stadium
Stadium vaststellen tandbederf is afhankelijk van kennis tandarts & technieken
(visuele inspectie <-> radiologische beeldvorming of laserfluorescentie)
1.3 Een gezond lichaam… enkel met een gezonde mond
Samenhang mondgezondheid & algemene gezondheid
Hart-& vaatziekten bv. atherosclerose
Diabetes
Longproblemen: verslikken door stukjes met bacteriën longen
Zwangerschapscomplicaties: ↑ prostaglandines & cytokines, directe bacteriële impact
Chemotherapie: aandoening slijmvliezen geen normaal voedingspatroon
mogelijke ingangspoort infecties
Impact tandbederf jonge kinderen:
Gewichtstoename & groei in negatieve zin (catch-up fenomeen)
Ontwikkelingsachterstand
Slechte nutritionele status
DALLE Leonie Samenvatting Preventie
