Thema 4: Sociaal Ondernemerschap
4.1 MVO in de actualiteit
Ingenieur Thomas Rau met zijn project “Material Matters”. Volgens hem zijn de gebruikte materialen
bv. in gebouwen, auto’s etc. opnieuw grondstoffen voor andere projecten.
Het vliegtuig is goedkoper dan de trein, terwijl de trein milieuvriendelijker is. Dit komt door het feit
dat bedrijven die sociaal/milieu bewust zijn niet genoeg beloond worden. Ze ondergaan grote kosten
en moeten dit deels doorrekenen in de prijs.
1
,Mode ontwerpster Stella McCartney is op zoek naar wol zonder schaap. Ze wil komaf maken met
dieronvriendelijke praktijken en is daarom op zoek naar creatieve studenten die alternatieven voor
wol vinden. Naast het dieronvriendelijke is de verwerking van natuurlijke grondstoffen ook zeer
milieubelastend.
“Plots is statiegeld weer sexy”. Statiegeld = een klein bedrag dat wordt geheven bij de aankoop van
een product en dat wordt terugbetaald als de koper de verpakking van het product na gebruik weer
inlevert.
2
,Dierenwelzijn: dieren eten zwerfafval op en sterven daardoor
Waarom komt dit aan bod?
- Als we het linken aan MVO: ‘people’ Eerlijke verloning (Hoe groot kunnen de verschillen
zijn tussen een gewone werknemer en een topman?) Ethische discussie
- ING is een bank gered met staatsteun Bonus zorg voor veel commotie
4.2 Wat is SE (Social Entrepreneurship) ?
DEFINITIE
Dees, 1998 ; Austin e.a., 2006
Het concept op zich is niet nieuw, maar de term SE verschijnt wel pas voor het eerst in de jaren 1990.
‘Sociaal ondernemerschap’ is een relatief jonge term; nieuwe term. Dit verklaart waarom er geen
eenduidige definitie is.
3
,Als we al deze definities bij elkaar leggen kunnen we zeggen dat er een aantal kenmerken zijn die
steeds terugkomen:
• Social value
• Bedrijfsopbrengsten
• Juridische vorm
SOCIAL VALUE
Een sociaal ondernemer = een ondernemer die in eerste instantie een sociaal doel voor ogen heeft.
(entrepreneurial activity with an embedded social purpose)
Deze ondernemers willen onopgeloste, maatschappelijke noden/problemen oplossen. Bv. armoede,
sociale uitsluiting, ecologische problemen. Dit soort problemen worden ook wel omschreven als
‘Wicked Problems’ = Harde problemen die moeilijk op te lossen zijn.
Het eerste doel voor deze ondernemers is dus niet waarde creatie voor de onderneming zelf of de
aandeelhouders, maar wel de sociale missie.
BEDRIJFSOPBRENGSTEN
Bedrijfsopbrengsten = Omzet door verkoop van goederen/ diensten.
Een sociale onderneming leeft niet volledig van subsidies en giften. Indien dit wel het geval zou zijn,
spreekt men niet van een sociale onderneming. Ongeveer de helft van de bedrijfsopbrengsten komt
uit de ondernemende activiteit.
De financiële leefbaarheid van de SE zorgt ervoor dat sociale doelstellingen kunnen gerealiseerd
worden: winst als middel om sociale doelen te kunnen realiseren
JURIDISCHE VORM
De sociale onderneming kan elke juridische vorm aannemen. Ze zijn niet louter beperkt tot VZW’s
(non-profit). Vaak zijn sociale ondernemingen CVBA’s. Voor de aandeelhouders is dit voordelig
aangezien ze makkelijk kunnen toe-en uittreden. Voorbeelden hiervan zijn: Arco, Acco, etc.
Om aan te tonen dat organisaties wel degelijk dit sociaal statuut hebben wordt aan de juridische
vorm het juridisch label ‘VSO’ (Vennootschap met sociaal oogmerk) toegevoegd. Bv. CVBA-SO
4
,BENADERINGEN VAN SE
Er zijn verschillende benaderingen voor het begrip ‘Sociaal Ondernemerschap’:
• Regio-gebonden: V.S. / U.K./ continentaal Europa (waar is uw onderneming ontstaan?)
Europa: SE zijn vaak ontstaan als antwoord op structurele werkloosheid bij bepaalde
groepen.
V.S.: SE vaak ontstaan door vermindering van subsidies. Daarnaast ook veel aandacht
voor de ‘charismatische’ innovatieve sociale ondernemer (individu).
• Context waarin de SE onstaat: publieke/non-profit/for-profit
Toenemend belang in for-profit voor sociale dimensie (MVO)
Toenemend belang in not-for-profit voor professionalisering en nood aan extra
inkomsten door vermindering subsidies
5
, REGIO-GEBONDEN
Er zijn 2 stromingen (scholen) in het sociaal ondernemerschap:
• Social innovation school
Focus op het individu: Charismatische leiders die een maatschappelijke problematiek
zien en daar op willen inspelen.
• Social enterprise school
Focus op de organisatie: Hebben als doel kwetsbare groepen terug aan werk te helpen
(inschakelingseconomie)
Oorspronkelijk was er een geografische opsplitsing van deze 2 benaderingen, maar nu lopen ze meer
door elkaar (Blurred Boundaries).
Deze twee stromingen komen ook in Vlaanderen terug. In Vlaanderen spreekt men vaak over ‘Sociale
Economie’. Als men het heeft over ‘Sociale Economie’, dan heeft men het vooral over de 2e stroming,
namelijk de inschakelingseconomie = WISE (Work Integration Social Enterprise).
Hun doel wordt als volgt omschreven: “To help low qualified unemployed people and to integrate
these people into work and society through a productive activity” (Nyssens, 2006)
Je helpt deze mensen niet alleen door ze een job te geven maar ook door ze te (her)integreren in de
maatschappij.
In Vlaanderen is er ook een toenemende aandacht voor ondernemers/start-ups die sociale
meerwaarde nastreven. De link naar de ‘Social Innovation School’ is dus ook meer zichtbaar.
6
4.1 MVO in de actualiteit
Ingenieur Thomas Rau met zijn project “Material Matters”. Volgens hem zijn de gebruikte materialen
bv. in gebouwen, auto’s etc. opnieuw grondstoffen voor andere projecten.
Het vliegtuig is goedkoper dan de trein, terwijl de trein milieuvriendelijker is. Dit komt door het feit
dat bedrijven die sociaal/milieu bewust zijn niet genoeg beloond worden. Ze ondergaan grote kosten
en moeten dit deels doorrekenen in de prijs.
1
,Mode ontwerpster Stella McCartney is op zoek naar wol zonder schaap. Ze wil komaf maken met
dieronvriendelijke praktijken en is daarom op zoek naar creatieve studenten die alternatieven voor
wol vinden. Naast het dieronvriendelijke is de verwerking van natuurlijke grondstoffen ook zeer
milieubelastend.
“Plots is statiegeld weer sexy”. Statiegeld = een klein bedrag dat wordt geheven bij de aankoop van
een product en dat wordt terugbetaald als de koper de verpakking van het product na gebruik weer
inlevert.
2
,Dierenwelzijn: dieren eten zwerfafval op en sterven daardoor
Waarom komt dit aan bod?
- Als we het linken aan MVO: ‘people’ Eerlijke verloning (Hoe groot kunnen de verschillen
zijn tussen een gewone werknemer en een topman?) Ethische discussie
- ING is een bank gered met staatsteun Bonus zorg voor veel commotie
4.2 Wat is SE (Social Entrepreneurship) ?
DEFINITIE
Dees, 1998 ; Austin e.a., 2006
Het concept op zich is niet nieuw, maar de term SE verschijnt wel pas voor het eerst in de jaren 1990.
‘Sociaal ondernemerschap’ is een relatief jonge term; nieuwe term. Dit verklaart waarom er geen
eenduidige definitie is.
3
,Als we al deze definities bij elkaar leggen kunnen we zeggen dat er een aantal kenmerken zijn die
steeds terugkomen:
• Social value
• Bedrijfsopbrengsten
• Juridische vorm
SOCIAL VALUE
Een sociaal ondernemer = een ondernemer die in eerste instantie een sociaal doel voor ogen heeft.
(entrepreneurial activity with an embedded social purpose)
Deze ondernemers willen onopgeloste, maatschappelijke noden/problemen oplossen. Bv. armoede,
sociale uitsluiting, ecologische problemen. Dit soort problemen worden ook wel omschreven als
‘Wicked Problems’ = Harde problemen die moeilijk op te lossen zijn.
Het eerste doel voor deze ondernemers is dus niet waarde creatie voor de onderneming zelf of de
aandeelhouders, maar wel de sociale missie.
BEDRIJFSOPBRENGSTEN
Bedrijfsopbrengsten = Omzet door verkoop van goederen/ diensten.
Een sociale onderneming leeft niet volledig van subsidies en giften. Indien dit wel het geval zou zijn,
spreekt men niet van een sociale onderneming. Ongeveer de helft van de bedrijfsopbrengsten komt
uit de ondernemende activiteit.
De financiële leefbaarheid van de SE zorgt ervoor dat sociale doelstellingen kunnen gerealiseerd
worden: winst als middel om sociale doelen te kunnen realiseren
JURIDISCHE VORM
De sociale onderneming kan elke juridische vorm aannemen. Ze zijn niet louter beperkt tot VZW’s
(non-profit). Vaak zijn sociale ondernemingen CVBA’s. Voor de aandeelhouders is dit voordelig
aangezien ze makkelijk kunnen toe-en uittreden. Voorbeelden hiervan zijn: Arco, Acco, etc.
Om aan te tonen dat organisaties wel degelijk dit sociaal statuut hebben wordt aan de juridische
vorm het juridisch label ‘VSO’ (Vennootschap met sociaal oogmerk) toegevoegd. Bv. CVBA-SO
4
,BENADERINGEN VAN SE
Er zijn verschillende benaderingen voor het begrip ‘Sociaal Ondernemerschap’:
• Regio-gebonden: V.S. / U.K./ continentaal Europa (waar is uw onderneming ontstaan?)
Europa: SE zijn vaak ontstaan als antwoord op structurele werkloosheid bij bepaalde
groepen.
V.S.: SE vaak ontstaan door vermindering van subsidies. Daarnaast ook veel aandacht
voor de ‘charismatische’ innovatieve sociale ondernemer (individu).
• Context waarin de SE onstaat: publieke/non-profit/for-profit
Toenemend belang in for-profit voor sociale dimensie (MVO)
Toenemend belang in not-for-profit voor professionalisering en nood aan extra
inkomsten door vermindering subsidies
5
, REGIO-GEBONDEN
Er zijn 2 stromingen (scholen) in het sociaal ondernemerschap:
• Social innovation school
Focus op het individu: Charismatische leiders die een maatschappelijke problematiek
zien en daar op willen inspelen.
• Social enterprise school
Focus op de organisatie: Hebben als doel kwetsbare groepen terug aan werk te helpen
(inschakelingseconomie)
Oorspronkelijk was er een geografische opsplitsing van deze 2 benaderingen, maar nu lopen ze meer
door elkaar (Blurred Boundaries).
Deze twee stromingen komen ook in Vlaanderen terug. In Vlaanderen spreekt men vaak over ‘Sociale
Economie’. Als men het heeft over ‘Sociale Economie’, dan heeft men het vooral over de 2e stroming,
namelijk de inschakelingseconomie = WISE (Work Integration Social Enterprise).
Hun doel wordt als volgt omschreven: “To help low qualified unemployed people and to integrate
these people into work and society through a productive activity” (Nyssens, 2006)
Je helpt deze mensen niet alleen door ze een job te geven maar ook door ze te (her)integreren in de
maatschappij.
In Vlaanderen is er ook een toenemende aandacht voor ondernemers/start-ups die sociale
meerwaarde nastreven. De link naar de ‘Social Innovation School’ is dus ook meer zichtbaar.
6
