Orthopedagogische thema’s A
Inhoud
Hoofdstuk 1: Vitamines voor groei. Ontwikkeling voeden vanuit de Zelf-determinatietheorie..............1
Hoofdstuk 2: Een visie op activiteiten in een ortho(ped)agogische setting............................................2
Hoofdstuk 3: De activiteitenanalyse en aanpassing van activiteiten aan de deelnemers.......................4
Hoofdstuk 4: Het voorbereiden, uitvoeren en evalueren van activiteiten aan de hand van een
stappenplan............................................................................................................................................6
Hoofdstuk 5: Ontspanningsactiviteiten...................................................................................................8
Hoofdstuk 6 : Vormingsactiviteiten.......................................................................................................10
Hoofdstuk 7: Arbeidsmatige activiteiten..............................................................................................11
Hoofdstuk 8: Zelfzorgactiviteiten..........................................................................................................13
Hoofstuk 9: Methodisch handelen in de leefgroep...............................................................................14
Hoofdstuk 10: Regelhantering als beroepsvaardigheid.........................................................................16
Hoofdstuk 11: Ondersteunen van de groepsvorming...........................................................................18
Hoofdstuk 12: Leiding geven aan de leefgroep.....................................................................................21
Hoofdstuk 13 : Kernkwaliteiten............................................................................................................24
Hoofdstuk 14: Gedragsmodificatie.......................................................................................................25
Hoofdstuk 15: Leren in het dagelijkse leven volgens het Eigen Initiatief Model (EIM)..........................28
,Hoofdstuk 1: Vitamines voor groei. Ontwikkeling voeden
vanuit de Zelf-determinatietheorie
1. De zelfdeterminatietheorie (ZDT): drie psychologische basisbehoeften (het ABC)
uitgangspunt is dat de mens geneigd is om zich optimaal te ontwikkelen, zowel op
individueel als op sociaal vlak
- Autonomie
= behoefte zichzelf te mogen zijn en vrij te mogen handelen, denken en voelen
Iemand staat achter de activiteiten of doelen die hij onderneemt of nastreeft, en
ervaart hierbij een gevoel van keuze of psychologische vrijheid
Zelf keuzes maken en invloed hebben op zijn omgeving
- VerBondenheid
= het gevoel warme, hechte en authentieke relaties te hebben met anderen
Diepgaande en wederkerige relaties
Het gevoel van “erbij horen” en voldoening en steun halen uit sociale relaties
- Competentie
= het gevoel bekwaam te zijn om activiteiten tot een goed einde te brengen, doelen te
realiseren, vaardigheden verder te ontplooien en emoties te reguleren
cliënt wil ergens goed in zijn
2. Belang van de basisbehoeften voor opvoeding
Vraag die we ons moeten stellen:
Hoe kunnen we als ouder/begeleider mee de behoeftebevrediging van onze cliënten
ondersteunen en “the best” in onze cliënten naar boven brengen?
- Sociale omgeving
- Opvoedingsgedrag
3. Waarde van de ZDT binnen het orthopedagogisch werkveld
- Positief effect op welzijn
- Noodzakelijke brandstof (energie) voor de natuurlijke groei van mensen
- Opdracht van orthopedagogisch begeleider:
leef-en leerklimaat waarin de basisbehoeften van onze cliënten zo goed mogelijk vervuld
worden
1
,Hoofdstuk 2: Een visie op activiteiten in een
ortho(ped)agogische setting
1. Zin en betekenis van activiteiten
- Visie achter activiteiten:
Spelen een grote rol in het welzijn van mensen
Zijn geen doel op zich maar een middel om doelen te bereiken
Vormen een belangrijk onderdeel van het begeleidingsproces
- Bevredigen van onze basisbehoeften
Behoeftenpiramide van Maslow
Om je van voedsel te voorzien
Om structuur te krijgen in je dag
Om samen te zijn met anderen
Om je gewaardeerd te voelen
Om verveling tegen te gaan
Om je nuttig te voelen
…
Vele cliënten hebben hier ondersteuning bij nodig omdat ze in bepaalde
behoeften niet (helemaal) zelf kunnen voorzien
2. Activiteiten als middel om doelen te bereiken
- Activiteiten zijn geen doel op zich, maar een middel om deelnemers te ondersteunen bij
het bereiken van bepaalde andere doelen
- Doel: activiteiten bedenken die passen bij de deelnemer(s) en die geschikt zijn om de
doelen te bereiken die voor deze deelnemer(s) van belang zijn
3. Activiteiten als belangrijk onderdeel van het begeleidingsproces
- Activiteiten beantwoorden aan de kenmerken van het methodisch agogisch handelen
- Basisrollen als opvoeder:
De begeleidersrol
De deskundigenrol
De partnerrol
- Basistaken als opvoeder:
Dienstverlening
Procesmatige hulpverlening
Informatieverstrekking
- Activiteiten heel belangrijk om mensen ‘in beweging’ te brengen
Doel van activiteitenbegeleiding is dan ook te omschrijven als het activeren en
begeleiden van mensen tot een zinvolle dagbesteding…
2
, 4. Soorten activiteiten
- Ontspanningsactiviteiten (recreatieve of vrijetijdsactiviteiten)
= ontspannen, je goed te voelen als individu en/of als groep, verveling tegen te gaan,
jezelf uit te drukken, je te kunnen uitleven enz.
Recreatieve activiteiten:
Sport en spel
Uitstappen
Creatieve activiteiten
Relaxerende activiteiten
- Vormingsactiviteiten (educatieve of ontwikkelingsactiviteiten)
= deelnemer(s) iets aanleren in de ruimste zin van het woord: je algemene ontwikkeling
uitbreiden, een bepaald interessegebied uitdiepen, je mogelijkheden vergroten,…
Trainingen, een voordracht, speelleermateriaal, maar ook omlage drempelactiviteiten
waarbij je spelenderwijs je competenties vergroot
Op (langere) termijn werk je aan de competenties van je doelgroep, een geheel van:
Inzichten
Vaardigheden
Houdingen
- Arbeidsmatige activiteiten
= het maken van producten of leveren van diensten ten behoeve van anderen: lnpak- en
montagewerk, tuinonderhoud, verzorgen van dieren, administratieve werkzaamheden
enz.
Doelen:
Zingeving, een zinvolle dagbesteding
Leren samenwerken, socialisatie
Je zelfwaardegevoel of zelfstandigheid verhogen
Structuur in je dag brengen, kunnen voorzien in je eigen onderhoud
Je voorbereiden op een baan in het reguliere arbeidscircuit of maatwerkbedrijf.
- Zelfzorgactiviteiten
= activiteiten die ervoor zorgen dat je de zorg voor jezelf en voor je eigen omgeving kunt
behouden en onderhouden
Doel: zelfstandigheid en het verhogen of behouden van het eigen (lichamelijk en
psychisch) welzijn
5. Competenties, nodig bij het begeleiden van activiteiten
Specifieke competenties bij het werken met activiteiten als middel:
- Creativiteit
- Een positieve en energieke uitstraling
- Communiceren
- Flexibiliteit
- Je durven ‘smijten’ en fouten durven maken
- Het ‘in de vingers hebben’
3
Inhoud
Hoofdstuk 1: Vitamines voor groei. Ontwikkeling voeden vanuit de Zelf-determinatietheorie..............1
Hoofdstuk 2: Een visie op activiteiten in een ortho(ped)agogische setting............................................2
Hoofdstuk 3: De activiteitenanalyse en aanpassing van activiteiten aan de deelnemers.......................4
Hoofdstuk 4: Het voorbereiden, uitvoeren en evalueren van activiteiten aan de hand van een
stappenplan............................................................................................................................................6
Hoofdstuk 5: Ontspanningsactiviteiten...................................................................................................8
Hoofdstuk 6 : Vormingsactiviteiten.......................................................................................................10
Hoofdstuk 7: Arbeidsmatige activiteiten..............................................................................................11
Hoofdstuk 8: Zelfzorgactiviteiten..........................................................................................................13
Hoofstuk 9: Methodisch handelen in de leefgroep...............................................................................14
Hoofdstuk 10: Regelhantering als beroepsvaardigheid.........................................................................16
Hoofdstuk 11: Ondersteunen van de groepsvorming...........................................................................18
Hoofdstuk 12: Leiding geven aan de leefgroep.....................................................................................21
Hoofdstuk 13 : Kernkwaliteiten............................................................................................................24
Hoofdstuk 14: Gedragsmodificatie.......................................................................................................25
Hoofdstuk 15: Leren in het dagelijkse leven volgens het Eigen Initiatief Model (EIM)..........................28
,Hoofdstuk 1: Vitamines voor groei. Ontwikkeling voeden
vanuit de Zelf-determinatietheorie
1. De zelfdeterminatietheorie (ZDT): drie psychologische basisbehoeften (het ABC)
uitgangspunt is dat de mens geneigd is om zich optimaal te ontwikkelen, zowel op
individueel als op sociaal vlak
- Autonomie
= behoefte zichzelf te mogen zijn en vrij te mogen handelen, denken en voelen
Iemand staat achter de activiteiten of doelen die hij onderneemt of nastreeft, en
ervaart hierbij een gevoel van keuze of psychologische vrijheid
Zelf keuzes maken en invloed hebben op zijn omgeving
- VerBondenheid
= het gevoel warme, hechte en authentieke relaties te hebben met anderen
Diepgaande en wederkerige relaties
Het gevoel van “erbij horen” en voldoening en steun halen uit sociale relaties
- Competentie
= het gevoel bekwaam te zijn om activiteiten tot een goed einde te brengen, doelen te
realiseren, vaardigheden verder te ontplooien en emoties te reguleren
cliënt wil ergens goed in zijn
2. Belang van de basisbehoeften voor opvoeding
Vraag die we ons moeten stellen:
Hoe kunnen we als ouder/begeleider mee de behoeftebevrediging van onze cliënten
ondersteunen en “the best” in onze cliënten naar boven brengen?
- Sociale omgeving
- Opvoedingsgedrag
3. Waarde van de ZDT binnen het orthopedagogisch werkveld
- Positief effect op welzijn
- Noodzakelijke brandstof (energie) voor de natuurlijke groei van mensen
- Opdracht van orthopedagogisch begeleider:
leef-en leerklimaat waarin de basisbehoeften van onze cliënten zo goed mogelijk vervuld
worden
1
,Hoofdstuk 2: Een visie op activiteiten in een
ortho(ped)agogische setting
1. Zin en betekenis van activiteiten
- Visie achter activiteiten:
Spelen een grote rol in het welzijn van mensen
Zijn geen doel op zich maar een middel om doelen te bereiken
Vormen een belangrijk onderdeel van het begeleidingsproces
- Bevredigen van onze basisbehoeften
Behoeftenpiramide van Maslow
Om je van voedsel te voorzien
Om structuur te krijgen in je dag
Om samen te zijn met anderen
Om je gewaardeerd te voelen
Om verveling tegen te gaan
Om je nuttig te voelen
…
Vele cliënten hebben hier ondersteuning bij nodig omdat ze in bepaalde
behoeften niet (helemaal) zelf kunnen voorzien
2. Activiteiten als middel om doelen te bereiken
- Activiteiten zijn geen doel op zich, maar een middel om deelnemers te ondersteunen bij
het bereiken van bepaalde andere doelen
- Doel: activiteiten bedenken die passen bij de deelnemer(s) en die geschikt zijn om de
doelen te bereiken die voor deze deelnemer(s) van belang zijn
3. Activiteiten als belangrijk onderdeel van het begeleidingsproces
- Activiteiten beantwoorden aan de kenmerken van het methodisch agogisch handelen
- Basisrollen als opvoeder:
De begeleidersrol
De deskundigenrol
De partnerrol
- Basistaken als opvoeder:
Dienstverlening
Procesmatige hulpverlening
Informatieverstrekking
- Activiteiten heel belangrijk om mensen ‘in beweging’ te brengen
Doel van activiteitenbegeleiding is dan ook te omschrijven als het activeren en
begeleiden van mensen tot een zinvolle dagbesteding…
2
, 4. Soorten activiteiten
- Ontspanningsactiviteiten (recreatieve of vrijetijdsactiviteiten)
= ontspannen, je goed te voelen als individu en/of als groep, verveling tegen te gaan,
jezelf uit te drukken, je te kunnen uitleven enz.
Recreatieve activiteiten:
Sport en spel
Uitstappen
Creatieve activiteiten
Relaxerende activiteiten
- Vormingsactiviteiten (educatieve of ontwikkelingsactiviteiten)
= deelnemer(s) iets aanleren in de ruimste zin van het woord: je algemene ontwikkeling
uitbreiden, een bepaald interessegebied uitdiepen, je mogelijkheden vergroten,…
Trainingen, een voordracht, speelleermateriaal, maar ook omlage drempelactiviteiten
waarbij je spelenderwijs je competenties vergroot
Op (langere) termijn werk je aan de competenties van je doelgroep, een geheel van:
Inzichten
Vaardigheden
Houdingen
- Arbeidsmatige activiteiten
= het maken van producten of leveren van diensten ten behoeve van anderen: lnpak- en
montagewerk, tuinonderhoud, verzorgen van dieren, administratieve werkzaamheden
enz.
Doelen:
Zingeving, een zinvolle dagbesteding
Leren samenwerken, socialisatie
Je zelfwaardegevoel of zelfstandigheid verhogen
Structuur in je dag brengen, kunnen voorzien in je eigen onderhoud
Je voorbereiden op een baan in het reguliere arbeidscircuit of maatwerkbedrijf.
- Zelfzorgactiviteiten
= activiteiten die ervoor zorgen dat je de zorg voor jezelf en voor je eigen omgeving kunt
behouden en onderhouden
Doel: zelfstandigheid en het verhogen of behouden van het eigen (lichamelijk en
psychisch) welzijn
5. Competenties, nodig bij het begeleiden van activiteiten
Specifieke competenties bij het werken met activiteiten als middel:
- Creativiteit
- Een positieve en energieke uitstraling
- Communiceren
- Flexibiliteit
- Je durven ‘smijten’ en fouten durven maken
- Het ‘in de vingers hebben’
3
