3C Arts en volksgezondheid
Week 1
HC 1 Gezondheidsbescherming kinderen
Bij kinderen tussen 1 en 18 jaar zijn ONGEVALLEN doodsoorzaak no.1
*Trauma is de ziekte
Aantal behandelingen in 2013: Kinderen 0-13 jaar:
—> Prive sport arbeids, verkeersonegvallen
200.000 SEH (iedere dag rond 700 kinderen, waarvan 120 tussen 0-4 jaar)
23.000 ziekenhuisopnamen
4.000 blijvende gevolgen letsel
105 overledenen
Multitraumatisme —> meerdere letsels! bv gebroken been,etc en geruputeerde lever.
Kinderen zijn geen kleine volwassenen!
Ontwikkeling kind (hangt ook samen met het letsel)
0-2 jaar: leren bewegen
3-4 jaar: leren coördineren
5-9 jaar: leren functioneren
10-14 jaar: leren echt te doen
15-18 jaar: jongeren leren ervaren!
Veiligheid kinderen= 7V
Vallen, Verstikking, verdrinking, verbranding, vergifitiging, verkeersongevallen
Structurele ongevalspreventie
Pre-event: ongeval niet laten plaatsvinden —> vb gescheiden fietspad, traphekje, geen alcohol
Event: Ernst van het letsel beperken (Soort secundaire preventie)—> vb veiligheidsgordel,
bodyprotector
Post-event (tertiaire preventie) : beperken gevolgen van het letsel
*In Amerika: Een counsel is geen goede counsel als er geen goede preventie advies wordt
gegeven!
Bij kinderen vooral: primaire preventie en beschermen kind tegen inwerken letsel !
Verbranding:
5 kinderen (0-19 jaar) zie dia….
Door ook snel te hete dingen te drinken—> Brandwond in slokdarm! (kan er een gat ontstaat of
fibrose)
Hete thee—> oorzaak no.1 van brandwonden! —> 450 kinderen/jaar
Vergiftigingen:
in 2012 overleden geen kinderen (0-4 jaar)
In 2011: 2 kinderen
970 kinderen (0-4 jaar) in ziekenhuis
SEH: jaarlijks 1.200 kinderen (0-2 jaar)
Stoffen die voor vergifitiging kunnen zorgen zijn: bleekwater, chloor, amonia, benzine, gif, tabak,
medicijnen en pilletjes
Verdrinkingen:
15 kinderen overleden in 2012 (0-19 jaar)
ie dia?
Traphekje
1 of 42
,—> te vroeg weghalen—> 2 uit 5 ouders
Hematoom in hersenen—> Druk stijgt dan
Te veel CO2 in hersenen—> Toxisch! Ze worden verward!
3 van de 5 ouders geen raamslot!
Fietshelm voor kinderen is noodzaak!
Artsen moeten preventie uitdragen
Wanneer mag je op de fiets? Eerst goed leren fietsen!
2 of 42
,HC2 Volksgezondheid in Ned: Diagnostiek en Therapie-1
De 7 CanMEDS rollen van de arts:
- Samenwerking
- Communicatie
- Kennisontwikkelend en delen
- Maatschappelijke verantwoordelijkheid
- Organisatie
- Professionaliteit
Thema 3C: Public Health en sociale geneeskunde
- Populatiebenadering ipv individuele benadering
- Interactie mens en zijn fysieke en sociale omgeving
- Maatschappelijke oorzaken + gevolgen van ziekte
- Preventie
- Inrichting van het zorgstelsel
Volksgezondheid: diagnostiek en therapie
Je moet instrumenten in handen hebben om te kijken wat er aan de and is met de bevolking en
wat we eraan kunnen doen.
1. Hoe staat het met de volksgezondheid in Ned., ca 2015? Totaal, belangrijk
gevaren/deelproblemen, determinanten?
Top 3 belangrijke volksgezondheidsproblemen in Nederland:
- Roken (Strenge wetgeving en strenge handhavingsbeleid)
- Obesitas
- Eenzaamheid
- Sedentaire leefstijl
- Burnout jonge mensen
- Aanpak van leefomgeving zoals asbest etc
2. Hoe stel je dat vast? Hoe kunnen we de volksgezondheid meten en analyseren
(‘diagnostiek’)?
3. Hoe kunnen we de volksgezondheid verbeteren (therapie)?
4. Hoe maken we keuze in het gezondheidsbeleid? Wie zijn daarbij betrokken en wat is de rol van
artsen hierin?
Diagsnotiek van volkgsgezondheidsproblemen;
Samengestelde volksgezondheidsmaten: Gezondheidslast!
—> belangrijk instrument om te kijken naar
volksgezondheid
Gegevensbronnen:
• Ziekten en aandoeningen: zorgregistraties (kanker,
verloskunde, ongevallen; huisartsen, SEH-afdeling,
klinische opnamen); epidemiologisch onderzoek
• Functioneren en kwaliteit van leven:
gezondheidsenquêtes (wat is de impact?)
• Sterfte en doodsoorzaken: bevolkings- en
doodsoorzakenregister
• Samengestelde volksgezondheidsmaten (ziektelast) Wat is de totale impact
3 of 42
,Registratie is een bron en uiteindelijk daarmee keuzes te maken om het te verbeteren en wat doe
je ermee? —> Dus belangrijk voor gezondheidsbeleid
Ziekten met hoogste incidentie:
Rug en Nekklachten!!
Prive ongevallen
Infecties onderste LW
Contacteczeem
etc
Ziekten met hoogste prevalentie—> hou je langer aan; langer last van
Artrose
DM
Gehoorstoornissen
Rug en nekklachten
etc
Sterfte:
Registratie van sterfte en doodsoorzaken nog steeds belangrijke bron van gegevens.
Aangifte van overlijden verplichting bij begraven of cremeren
Doodsoorzaakaangifte belangrijke taak voor iedere arts.
Doodsoorzaken:
In statistiek komt “onderliggende” of “primaire” doodsoorzaak
Door arts verplicht op te geven op formulier: terugredeneren vanuit
“directe” doodsoorzaak
Gecodeerd volgens International Classification of Diseases (ICD-X)
Doodsoorzaakverklaring zie dia of VO
Als dokter ben jij degene die moet bepalen of er sprake is van een wel of niet natuurlijke dood. Een
niet natuurlijke dood houdt in: Ongevallen, geweldsdelicten, moord, zelfmoord,
levensbeindigend handelen (euthenasie)
Als er dus sprake is van een niet natuurlijk dood—> Doodsverklaring mag je niet invullen, dus
overlaten aan de gemeentelijke lijkschouwer en dus een Forensische arts moet je inschakelen.
Invullen doodsverklaring: Stel patient overleden aan hartstilstand veroorzaakt door/gevolg van
hyperkaliemie, veroorzaakt door/gevolg van nierinsufficiëntie.
1a: Hartstilstand
1b: Hyperkaliemie
1c: Nierinsufficiëntie Deze is dan de primaire doodsoorzaak
2: Hier komt het onderliggend lijden of bijkomende ziekte (in dit geval bv. Diabetes =>
vaatschade en versneld dus het ontstaan van de hartstilstand)
Volksgezondheid in Nederland,ca 2015:
Hoeveel mensen gaan er jaarlijks dood in Ned (m/v)?
In 2015 rond 147.134 personen, 71.029 mannen en 76.105 vrouwen.
En ~127.000 kinderen worden er geboren
4 of 42
,Van de mensen die in 2015 in Nederland overleden stierven 45.000 personen (31%) aan
nieuwvormingen en 39.000 personen (27%) aan hart- en vaatziekten. Van de totale sterfte
overleed 9 % aan een ziekte van de ademhalingswegen, 8% aan een psychische stoornis en 5%
aan een letsel door ongevallen of geweld.
Bron: RIVM http://www.volksgezondheidenzorg.info
Wat is de levensverwachting van Ned bij de geboorte?
Vrouw: 83 jaar en mannen bijna 80 jaar
Hoeveel jaren leven Nederlanders in goede
resp minder goede gezondheid (m/v)?
~65 jaar
Ziekten met de hoogste sterfte:
longkanker
coronaire hartziekten
dementie
beroerte
hartfalen, COPD, infecties onderste
luchtwegen, dikke darm kanker, borstkanker,
prive ongevallen.
Sterfte rondom de geboorte is meer dan 100-100.000 (Perinatale sterfte)
Geslachtsverschillen: sterfte 20-4 jarige mannen bijna 3 keer zo hoog als bij 20-24 jarige vrouwen.
Onderliggend oorzaak: Alcohol gebruik met als gevolg risico gedrag (m.a.w. Verkeersongevallen).
Hiernaast zijn de zelfmoord cijfers onder jonge mannen hoger.
Rond de 20 is sterfte onder mannen hoger dan vrouwen
Gezonde levensverwachting Ned 2015.
Als dokter wil je sterfte voorkomen , maar
ook lijden verlichten!
Dus je moet ook kijken naar functioneren
en kwaliteit van leven en niet alleen perse
naar de ziekte
Het ICF model:
—> ICF (international classification of functioning)
Model waarvan zegt: je hebt een ziekte, leidt tot allerlei
stoornissen met als gevolg activiteiten beperkingen
Gevolg: kan invloed hebben op deelname op sociale
leven !
Andere factoren hebben ook invloed op deze deelname.
Enkele zijn: Hoe gaat iemand om met zijn ziekte?
Coping? (Persoonlijke factoren) en Externe factoren
zoals hoe gaat iemand om met zijn familie relaties.
5 of 42
, Het ICF model: Stoornis/beperking/ participatieprobleem
Gevolgen van ziekte voor functioneren:
Op orgaanniveau: stoornis (bijv. slechtziendheid)
Op persoonsniveau: activiteiten beperking (bijv. niet kunnen lezen)
Op sociaal niveau: participatieproblemen (bijv. kantoorwerk niet kunnen doen)
De Engelse variant hiervan zal getoetst worden, dus Engelse versie hiervan opzoeken!!
Lichamelijke beperkingen: hoge prevalentie, grote verschillen Grootst bij 80+ (3 of meer
beperkingen)
12-24jr 1 beperking
25-44jr 2 beperkingen
65-79jr 3 beperkingen
Er is een verschil in de lichamelijke beperking tussen hoog opgeleiden(HBO/Uni) en laag
opgeleiden (Basis, havo, vwo, mbo)
Iemand van de HBO heeft een levensverwachting van 86jr (gemid) en een gezonde
levensverwachting van meer dan 70jr. In vergelijking met hoog opgeleiden hebben mensen met
alleen een basis onderwijs een gemiddelde levensverwachting van 80jr en een gezonde
levensverwachting van ongeveer 50jr
Een internationale methode om gevaren voor de volksgezondheid vast te stellen: de DALY
(ziektelast)
Internationale standaardmethode van WHO ziekte last te kwantificeren
YLL= Years of life lost= verloren levensjaren door sterfte
YLD= years lived with disbability= verloren gezonde jaren door beperkingen en handicaps
YLL+ YLD = DALYs (disability adjusted life years)
Elk jaar een casus hierover op het tentamen, dus zeker kennen!!
YLD= de jaren die je leeft met een beperking x de disability weight
YLL= de leeftijd van sterfte – de verwachtte te behalen leeftijd zonder de ziekte
Ziekte met de hoogste ziektelast?
Welke ziekten staan in de top 20 van ziekten met de hoogste ziektelast in Ned. (afgemeten aan het
aantal DALYs)?
Beroerte, prive-en verkeersongevallen, COPD, dementie, HVZ, kanker
De top 20 van ziekten in Nederland in DALY’s
Achtergronden hoge ziektelast: (Deze hoge ziektelast komt door)
1. hoge incidentie van sterfgevallen
2. Sterfte op jonge leeftijd
3. Hoge prevalentie (incidentie*duur) van beperkingen en handicaps
6 of 42
Week 1
HC 1 Gezondheidsbescherming kinderen
Bij kinderen tussen 1 en 18 jaar zijn ONGEVALLEN doodsoorzaak no.1
*Trauma is de ziekte
Aantal behandelingen in 2013: Kinderen 0-13 jaar:
—> Prive sport arbeids, verkeersonegvallen
200.000 SEH (iedere dag rond 700 kinderen, waarvan 120 tussen 0-4 jaar)
23.000 ziekenhuisopnamen
4.000 blijvende gevolgen letsel
105 overledenen
Multitraumatisme —> meerdere letsels! bv gebroken been,etc en geruputeerde lever.
Kinderen zijn geen kleine volwassenen!
Ontwikkeling kind (hangt ook samen met het letsel)
0-2 jaar: leren bewegen
3-4 jaar: leren coördineren
5-9 jaar: leren functioneren
10-14 jaar: leren echt te doen
15-18 jaar: jongeren leren ervaren!
Veiligheid kinderen= 7V
Vallen, Verstikking, verdrinking, verbranding, vergifitiging, verkeersongevallen
Structurele ongevalspreventie
Pre-event: ongeval niet laten plaatsvinden —> vb gescheiden fietspad, traphekje, geen alcohol
Event: Ernst van het letsel beperken (Soort secundaire preventie)—> vb veiligheidsgordel,
bodyprotector
Post-event (tertiaire preventie) : beperken gevolgen van het letsel
*In Amerika: Een counsel is geen goede counsel als er geen goede preventie advies wordt
gegeven!
Bij kinderen vooral: primaire preventie en beschermen kind tegen inwerken letsel !
Verbranding:
5 kinderen (0-19 jaar) zie dia….
Door ook snel te hete dingen te drinken—> Brandwond in slokdarm! (kan er een gat ontstaat of
fibrose)
Hete thee—> oorzaak no.1 van brandwonden! —> 450 kinderen/jaar
Vergiftigingen:
in 2012 overleden geen kinderen (0-4 jaar)
In 2011: 2 kinderen
970 kinderen (0-4 jaar) in ziekenhuis
SEH: jaarlijks 1.200 kinderen (0-2 jaar)
Stoffen die voor vergifitiging kunnen zorgen zijn: bleekwater, chloor, amonia, benzine, gif, tabak,
medicijnen en pilletjes
Verdrinkingen:
15 kinderen overleden in 2012 (0-19 jaar)
ie dia?
Traphekje
1 of 42
,—> te vroeg weghalen—> 2 uit 5 ouders
Hematoom in hersenen—> Druk stijgt dan
Te veel CO2 in hersenen—> Toxisch! Ze worden verward!
3 van de 5 ouders geen raamslot!
Fietshelm voor kinderen is noodzaak!
Artsen moeten preventie uitdragen
Wanneer mag je op de fiets? Eerst goed leren fietsen!
2 of 42
,HC2 Volksgezondheid in Ned: Diagnostiek en Therapie-1
De 7 CanMEDS rollen van de arts:
- Samenwerking
- Communicatie
- Kennisontwikkelend en delen
- Maatschappelijke verantwoordelijkheid
- Organisatie
- Professionaliteit
Thema 3C: Public Health en sociale geneeskunde
- Populatiebenadering ipv individuele benadering
- Interactie mens en zijn fysieke en sociale omgeving
- Maatschappelijke oorzaken + gevolgen van ziekte
- Preventie
- Inrichting van het zorgstelsel
Volksgezondheid: diagnostiek en therapie
Je moet instrumenten in handen hebben om te kijken wat er aan de and is met de bevolking en
wat we eraan kunnen doen.
1. Hoe staat het met de volksgezondheid in Ned., ca 2015? Totaal, belangrijk
gevaren/deelproblemen, determinanten?
Top 3 belangrijke volksgezondheidsproblemen in Nederland:
- Roken (Strenge wetgeving en strenge handhavingsbeleid)
- Obesitas
- Eenzaamheid
- Sedentaire leefstijl
- Burnout jonge mensen
- Aanpak van leefomgeving zoals asbest etc
2. Hoe stel je dat vast? Hoe kunnen we de volksgezondheid meten en analyseren
(‘diagnostiek’)?
3. Hoe kunnen we de volksgezondheid verbeteren (therapie)?
4. Hoe maken we keuze in het gezondheidsbeleid? Wie zijn daarbij betrokken en wat is de rol van
artsen hierin?
Diagsnotiek van volkgsgezondheidsproblemen;
Samengestelde volksgezondheidsmaten: Gezondheidslast!
—> belangrijk instrument om te kijken naar
volksgezondheid
Gegevensbronnen:
• Ziekten en aandoeningen: zorgregistraties (kanker,
verloskunde, ongevallen; huisartsen, SEH-afdeling,
klinische opnamen); epidemiologisch onderzoek
• Functioneren en kwaliteit van leven:
gezondheidsenquêtes (wat is de impact?)
• Sterfte en doodsoorzaken: bevolkings- en
doodsoorzakenregister
• Samengestelde volksgezondheidsmaten (ziektelast) Wat is de totale impact
3 of 42
,Registratie is een bron en uiteindelijk daarmee keuzes te maken om het te verbeteren en wat doe
je ermee? —> Dus belangrijk voor gezondheidsbeleid
Ziekten met hoogste incidentie:
Rug en Nekklachten!!
Prive ongevallen
Infecties onderste LW
Contacteczeem
etc
Ziekten met hoogste prevalentie—> hou je langer aan; langer last van
Artrose
DM
Gehoorstoornissen
Rug en nekklachten
etc
Sterfte:
Registratie van sterfte en doodsoorzaken nog steeds belangrijke bron van gegevens.
Aangifte van overlijden verplichting bij begraven of cremeren
Doodsoorzaakaangifte belangrijke taak voor iedere arts.
Doodsoorzaken:
In statistiek komt “onderliggende” of “primaire” doodsoorzaak
Door arts verplicht op te geven op formulier: terugredeneren vanuit
“directe” doodsoorzaak
Gecodeerd volgens International Classification of Diseases (ICD-X)
Doodsoorzaakverklaring zie dia of VO
Als dokter ben jij degene die moet bepalen of er sprake is van een wel of niet natuurlijke dood. Een
niet natuurlijke dood houdt in: Ongevallen, geweldsdelicten, moord, zelfmoord,
levensbeindigend handelen (euthenasie)
Als er dus sprake is van een niet natuurlijk dood—> Doodsverklaring mag je niet invullen, dus
overlaten aan de gemeentelijke lijkschouwer en dus een Forensische arts moet je inschakelen.
Invullen doodsverklaring: Stel patient overleden aan hartstilstand veroorzaakt door/gevolg van
hyperkaliemie, veroorzaakt door/gevolg van nierinsufficiëntie.
1a: Hartstilstand
1b: Hyperkaliemie
1c: Nierinsufficiëntie Deze is dan de primaire doodsoorzaak
2: Hier komt het onderliggend lijden of bijkomende ziekte (in dit geval bv. Diabetes =>
vaatschade en versneld dus het ontstaan van de hartstilstand)
Volksgezondheid in Nederland,ca 2015:
Hoeveel mensen gaan er jaarlijks dood in Ned (m/v)?
In 2015 rond 147.134 personen, 71.029 mannen en 76.105 vrouwen.
En ~127.000 kinderen worden er geboren
4 of 42
,Van de mensen die in 2015 in Nederland overleden stierven 45.000 personen (31%) aan
nieuwvormingen en 39.000 personen (27%) aan hart- en vaatziekten. Van de totale sterfte
overleed 9 % aan een ziekte van de ademhalingswegen, 8% aan een psychische stoornis en 5%
aan een letsel door ongevallen of geweld.
Bron: RIVM http://www.volksgezondheidenzorg.info
Wat is de levensverwachting van Ned bij de geboorte?
Vrouw: 83 jaar en mannen bijna 80 jaar
Hoeveel jaren leven Nederlanders in goede
resp minder goede gezondheid (m/v)?
~65 jaar
Ziekten met de hoogste sterfte:
longkanker
coronaire hartziekten
dementie
beroerte
hartfalen, COPD, infecties onderste
luchtwegen, dikke darm kanker, borstkanker,
prive ongevallen.
Sterfte rondom de geboorte is meer dan 100-100.000 (Perinatale sterfte)
Geslachtsverschillen: sterfte 20-4 jarige mannen bijna 3 keer zo hoog als bij 20-24 jarige vrouwen.
Onderliggend oorzaak: Alcohol gebruik met als gevolg risico gedrag (m.a.w. Verkeersongevallen).
Hiernaast zijn de zelfmoord cijfers onder jonge mannen hoger.
Rond de 20 is sterfte onder mannen hoger dan vrouwen
Gezonde levensverwachting Ned 2015.
Als dokter wil je sterfte voorkomen , maar
ook lijden verlichten!
Dus je moet ook kijken naar functioneren
en kwaliteit van leven en niet alleen perse
naar de ziekte
Het ICF model:
—> ICF (international classification of functioning)
Model waarvan zegt: je hebt een ziekte, leidt tot allerlei
stoornissen met als gevolg activiteiten beperkingen
Gevolg: kan invloed hebben op deelname op sociale
leven !
Andere factoren hebben ook invloed op deze deelname.
Enkele zijn: Hoe gaat iemand om met zijn ziekte?
Coping? (Persoonlijke factoren) en Externe factoren
zoals hoe gaat iemand om met zijn familie relaties.
5 of 42
, Het ICF model: Stoornis/beperking/ participatieprobleem
Gevolgen van ziekte voor functioneren:
Op orgaanniveau: stoornis (bijv. slechtziendheid)
Op persoonsniveau: activiteiten beperking (bijv. niet kunnen lezen)
Op sociaal niveau: participatieproblemen (bijv. kantoorwerk niet kunnen doen)
De Engelse variant hiervan zal getoetst worden, dus Engelse versie hiervan opzoeken!!
Lichamelijke beperkingen: hoge prevalentie, grote verschillen Grootst bij 80+ (3 of meer
beperkingen)
12-24jr 1 beperking
25-44jr 2 beperkingen
65-79jr 3 beperkingen
Er is een verschil in de lichamelijke beperking tussen hoog opgeleiden(HBO/Uni) en laag
opgeleiden (Basis, havo, vwo, mbo)
Iemand van de HBO heeft een levensverwachting van 86jr (gemid) en een gezonde
levensverwachting van meer dan 70jr. In vergelijking met hoog opgeleiden hebben mensen met
alleen een basis onderwijs een gemiddelde levensverwachting van 80jr en een gezonde
levensverwachting van ongeveer 50jr
Een internationale methode om gevaren voor de volksgezondheid vast te stellen: de DALY
(ziektelast)
Internationale standaardmethode van WHO ziekte last te kwantificeren
YLL= Years of life lost= verloren levensjaren door sterfte
YLD= years lived with disbability= verloren gezonde jaren door beperkingen en handicaps
YLL+ YLD = DALYs (disability adjusted life years)
Elk jaar een casus hierover op het tentamen, dus zeker kennen!!
YLD= de jaren die je leeft met een beperking x de disability weight
YLL= de leeftijd van sterfte – de verwachtte te behalen leeftijd zonder de ziekte
Ziekte met de hoogste ziektelast?
Welke ziekten staan in de top 20 van ziekten met de hoogste ziektelast in Ned. (afgemeten aan het
aantal DALYs)?
Beroerte, prive-en verkeersongevallen, COPD, dementie, HVZ, kanker
De top 20 van ziekten in Nederland in DALY’s
Achtergronden hoge ziektelast: (Deze hoge ziektelast komt door)
1. hoge incidentie van sterfgevallen
2. Sterfte op jonge leeftijd
3. Hoge prevalentie (incidentie*duur) van beperkingen en handicaps
6 of 42
