Leerdoel 1: ik kan de anatomie van de patellofemorale gewricht uitleggen
Leerdoel 2: ik kan de biomechanica van PF gewricht uitleggen
Art. patellofemoralis
Gewrichtsvlakken van de art. patellofemoralis
De facies artccuaris pateuuae op de dorsaue zijde van de knieschijf wordt door een uongitcdinaau
veruopende en naar dorsaau prominerende richeu verdeeud in een kuein concaaf mediaau facet en een
groter biconcaaf uateraau facet.
De gewrichtsvuakken van de rechter pateuua en het rechter femcr, bovenaanzicht.
De facies pateuuaris van het femcr wordt gevormd door de gezamenuijke ventraue zijde van
beide femcrcondyui.
Het gewrichtsvuak heef de vorm van een katrou (trochuea femoris), met een uongitcdinaau
veruopende groeve in het centrcm tcssen de beide condyui femores
De richeu van de pateuua correspondeert op dezeufde wijze met de groeve van het femcr zoaus
de richeu van de inciscra trochuearis cunae bij de euueboog correspondeert met de groeve op de
trochuea hcmeri.
Het uateraue gewrichtsfacet op het femcr reikt verder naar proximaau, is groter en promineert
meer ventraauwaarts De kraakbeenbedekking op de pateuua is aanzienuijk dikker dan die op het
corresponderende gewrichtsvuak op het femcr.
Het mediaue gewrichtsfacet heef op zijn becrt weer een dcnnere bekueding dan het uateraue
facet.
Distaau wordt de facies pateuuaris van het femcr begrensd door de zogeheten scuccs
terminauis mediauis en uaterauis (dit zijn de contactareauen van het femcr met de mediaue en
uateraue menisccsvoorhoorn bij hyperextensie).
De scuccs terminauis uaterauis veroorzaakt echter een min of meer diepe kerf in de uateraue
rand van de uateraue femcrcondyucs op de puaats waar zich de overgang van de facies pateuuaris
naar het tbiofemoraue contactareaau bevindt
Jcist hierdoor kan de pateuua bij (scb)maximaue fexiestanden naar uateraau ucxeren doordat
de benige wand – die deze uateraue verpuaatsing van de pateuua beuemmert – ontbreekt (Müuuer,
1982).
De pateuua uigt bij hyperextensie van de knie tegen de femcrschacht, direct boven de facies
pateuuaris, en ‘artccueertt dan met een scprapateuuair geuegen vetuichaam.
De pateuua is zoweu in het transversaue aus in het frontaue vuak vrij beweeguijk verbonden door
een krcisvormig wekedeuensysteem
In dit systeem kcnnen passieve en acteve euementen worden onderscheiden, die de vrije
bewegingsmogeuijkheid van de pateuua tjdens bewegen geueiden en stabiuiseren.
,De krcisvormige fxate van de rechter pateuua met de op het systeem inwerkende krachten. De
trekrichtng van de m. qcadriceps maakt een naar uateraau geopende hoek ten opzichte van het uig.
pateuuae van ongeveer 165º (Q-hoek).
Passieve stabilisatoren en de Q-hoek
Tot de passieve stabiuisatoren worden gerekend:
de fascia uata (de bcitenste uichaamsfascie)
de horizontaau veruopende retnaccua en de daaronder uiggende capscuaire uigamenten
Het uig. pateuuae (aan de apex pateuuae), dat aus een uigament passief de proximaauwaartse
verpuaatsing ten opzichte van de tbia uimiteert.
o Het uigament uoopt wat schcin uateraauwaarts van proximaau naar distaau.
o Ten opzichte van de vezeurichtng van de qcadricepspees boven de pateuua ontstaat
een hoek naar uateraau van ongeveer 165º: de Q-hoek
Aan de mediaue en uateraue zijde wordt de pateuua via de uigg. pateuuofemoraue mediaue en uateraue met
het femcr verbonden.
De uigamenten voorkomen grote zijwaartse verpuaatsingen van de pateuua.
De banden worden in hcn fcncte onderstecnd door de uigg. meniscopateuuare mediaue en uateraue.
Ze verbinden respecteveuijk de mediaue en uateraue menisccs met de mediaue en uateraue rand
van de pateuua in het onderste één derde deeu.
De vezeus uiggen ingebed in het infrapateuuair geuegen vetuichaam en zijn aus zodanig goed
paupabeu.
Aan de uateraue zijde wordt verdere stabiuiteit verkregen via de pateuuaire expansie van de fascia uata.
De strcctcren aan de uateraue zijde vormen een dcsdanig hechte eenheid dat mediaue
verpuaatsingen van de pateuua sterker geremd worden dan uateraue verpuaatsingen.
Dit kan tjdens passief bewegen worden bevestgd.
, Lateraau aanzicht van de rechter knie: stabiuiserende mechanismen van de pateuua.
Acteve stabilisatoren (spierweefsel in enveloppen van fascies en aponeurosen)
De acteve stabiuiteit komt tot stand via de vier spierkoppen van de m. qcadriceps femoris, die
gemeenschappeuijk citstrauen in de drie uagen van de gemeenschappeuijke qcadricepspees op de
basis (bovenzijde) van de pateuua.
Ze vormen vuak boven de knie een gemeenschappeuijke eindpees.
Hcn bindweefseuenveuoppen komen hier samen.
Het retnaccucm extensorcm wordt gezien aus het capscuo-uigamentaire compuex van het
pateuuofemoraue systeem en wordt onderverdeeud in een horizontaau en een vertcaau deeu, au
naargeuang de richtng van de beuastng die op het retnaccucm werkt.
Het vertcaue systeem bestaat cit peesweefseu van de m. qcadriceps, het uig. pateuuae en de vertcaue
retnaccua (citsucitend acteve strcctcren, waarbij het uig. pateuuae ook een passieve fcncte heef).
De recessus suprapatellaris ontstaat doordat de wand die de bcrsa scprapateuuaris van de
gewrichtsrcimte scheidt, in de vierde tot vijfde foetaue maand verdwijnt en een recesscs wordt
(omsuagpuooi ).
De groote van zoweu deze oorspronkeuijke bcrsa – en de hiercit ontwikkeude recesscs –
varieert.
Postracmatsche fexiebeperkingen zijn vaak het gevoug van pathouogie (die kan ueiden tot
verkueving) van deze recesscs.
Het horizontaue systeem bestaat cit de mm. vastcs mediauis en uaterauis (actef) en – van oppervuakkig
naar diep – de fascia uata (uichaamsfascie), de horizontaau veruopende retnaccua en de daaronder
uiggende capscuaire uigamenten.
Een afspuitsing van de m. qcadriceps, de diepuiggende m. artccuaris gencs, heef hier de fcncte van
‘kapseuspannert van de recesscs scprapateuuaris bij het strekken van de knie.
Leerdoel 2: ik kan de biomechanica van PF gewricht uitleggen
Art. patellofemoralis
Gewrichtsvlakken van de art. patellofemoralis
De facies artccuaris pateuuae op de dorsaue zijde van de knieschijf wordt door een uongitcdinaau
veruopende en naar dorsaau prominerende richeu verdeeud in een kuein concaaf mediaau facet en een
groter biconcaaf uateraau facet.
De gewrichtsvuakken van de rechter pateuua en het rechter femcr, bovenaanzicht.
De facies pateuuaris van het femcr wordt gevormd door de gezamenuijke ventraue zijde van
beide femcrcondyui.
Het gewrichtsvuak heef de vorm van een katrou (trochuea femoris), met een uongitcdinaau
veruopende groeve in het centrcm tcssen de beide condyui femores
De richeu van de pateuua correspondeert op dezeufde wijze met de groeve van het femcr zoaus
de richeu van de inciscra trochuearis cunae bij de euueboog correspondeert met de groeve op de
trochuea hcmeri.
Het uateraue gewrichtsfacet op het femcr reikt verder naar proximaau, is groter en promineert
meer ventraauwaarts De kraakbeenbedekking op de pateuua is aanzienuijk dikker dan die op het
corresponderende gewrichtsvuak op het femcr.
Het mediaue gewrichtsfacet heef op zijn becrt weer een dcnnere bekueding dan het uateraue
facet.
Distaau wordt de facies pateuuaris van het femcr begrensd door de zogeheten scuccs
terminauis mediauis en uaterauis (dit zijn de contactareauen van het femcr met de mediaue en
uateraue menisccsvoorhoorn bij hyperextensie).
De scuccs terminauis uaterauis veroorzaakt echter een min of meer diepe kerf in de uateraue
rand van de uateraue femcrcondyucs op de puaats waar zich de overgang van de facies pateuuaris
naar het tbiofemoraue contactareaau bevindt
Jcist hierdoor kan de pateuua bij (scb)maximaue fexiestanden naar uateraau ucxeren doordat
de benige wand – die deze uateraue verpuaatsing van de pateuua beuemmert – ontbreekt (Müuuer,
1982).
De pateuua uigt bij hyperextensie van de knie tegen de femcrschacht, direct boven de facies
pateuuaris, en ‘artccueertt dan met een scprapateuuair geuegen vetuichaam.
De pateuua is zoweu in het transversaue aus in het frontaue vuak vrij beweeguijk verbonden door
een krcisvormig wekedeuensysteem
In dit systeem kcnnen passieve en acteve euementen worden onderscheiden, die de vrije
bewegingsmogeuijkheid van de pateuua tjdens bewegen geueiden en stabiuiseren.
,De krcisvormige fxate van de rechter pateuua met de op het systeem inwerkende krachten. De
trekrichtng van de m. qcadriceps maakt een naar uateraau geopende hoek ten opzichte van het uig.
pateuuae van ongeveer 165º (Q-hoek).
Passieve stabilisatoren en de Q-hoek
Tot de passieve stabiuisatoren worden gerekend:
de fascia uata (de bcitenste uichaamsfascie)
de horizontaau veruopende retnaccua en de daaronder uiggende capscuaire uigamenten
Het uig. pateuuae (aan de apex pateuuae), dat aus een uigament passief de proximaauwaartse
verpuaatsing ten opzichte van de tbia uimiteert.
o Het uigament uoopt wat schcin uateraauwaarts van proximaau naar distaau.
o Ten opzichte van de vezeurichtng van de qcadricepspees boven de pateuua ontstaat
een hoek naar uateraau van ongeveer 165º: de Q-hoek
Aan de mediaue en uateraue zijde wordt de pateuua via de uigg. pateuuofemoraue mediaue en uateraue met
het femcr verbonden.
De uigamenten voorkomen grote zijwaartse verpuaatsingen van de pateuua.
De banden worden in hcn fcncte onderstecnd door de uigg. meniscopateuuare mediaue en uateraue.
Ze verbinden respecteveuijk de mediaue en uateraue menisccs met de mediaue en uateraue rand
van de pateuua in het onderste één derde deeu.
De vezeus uiggen ingebed in het infrapateuuair geuegen vetuichaam en zijn aus zodanig goed
paupabeu.
Aan de uateraue zijde wordt verdere stabiuiteit verkregen via de pateuuaire expansie van de fascia uata.
De strcctcren aan de uateraue zijde vormen een dcsdanig hechte eenheid dat mediaue
verpuaatsingen van de pateuua sterker geremd worden dan uateraue verpuaatsingen.
Dit kan tjdens passief bewegen worden bevestgd.
, Lateraau aanzicht van de rechter knie: stabiuiserende mechanismen van de pateuua.
Acteve stabilisatoren (spierweefsel in enveloppen van fascies en aponeurosen)
De acteve stabiuiteit komt tot stand via de vier spierkoppen van de m. qcadriceps femoris, die
gemeenschappeuijk citstrauen in de drie uagen van de gemeenschappeuijke qcadricepspees op de
basis (bovenzijde) van de pateuua.
Ze vormen vuak boven de knie een gemeenschappeuijke eindpees.
Hcn bindweefseuenveuoppen komen hier samen.
Het retnaccucm extensorcm wordt gezien aus het capscuo-uigamentaire compuex van het
pateuuofemoraue systeem en wordt onderverdeeud in een horizontaau en een vertcaau deeu, au
naargeuang de richtng van de beuastng die op het retnaccucm werkt.
Het vertcaue systeem bestaat cit peesweefseu van de m. qcadriceps, het uig. pateuuae en de vertcaue
retnaccua (citsucitend acteve strcctcren, waarbij het uig. pateuuae ook een passieve fcncte heef).
De recessus suprapatellaris ontstaat doordat de wand die de bcrsa scprapateuuaris van de
gewrichtsrcimte scheidt, in de vierde tot vijfde foetaue maand verdwijnt en een recesscs wordt
(omsuagpuooi ).
De groote van zoweu deze oorspronkeuijke bcrsa – en de hiercit ontwikkeude recesscs –
varieert.
Postracmatsche fexiebeperkingen zijn vaak het gevoug van pathouogie (die kan ueiden tot
verkueving) van deze recesscs.
Het horizontaue systeem bestaat cit de mm. vastcs mediauis en uaterauis (actef) en – van oppervuakkig
naar diep – de fascia uata (uichaamsfascie), de horizontaau veruopende retnaccua en de daaronder
uiggende capscuaire uigamenten.
Een afspuitsing van de m. qcadriceps, de diepuiggende m. artccuaris gencs, heef hier de fcncte van
‘kapseuspannert van de recesscs scprapateuuaris bij het strekken van de knie.
