Ethiek: samenvatting 2022-2023
SAMENVATTING: ETHIEK
2022-2023
EXAMEN PERIODE: JUNI
2 COMMUNICATIE A
2COM
,Ethiek: samenvatting 2022-2023
1 DOELSTELLINGENLIJST
HFDSK TITEL DOELSTELLING
· Een genuanceerde omschrijving geven van integriteit.
· Voorbeelden geven van integer en niet integer professioneel
gedrag in hun sector.
· Uitleggen wat professionele verantwoordelijkheid betekent of
wat het inhoudt om moreel competent te zijn.
· Uitleggen op welke manier een moreel referentiekader een
invloed heeft op het ethisch handelen.
· Het verschil uitleggen tussen normaal en ethisch/moreel
juist.
· Het verschil uitleggen tussen rechten/ wensen en belangen.
· De studenten kunnen kenmerken geven van een moreel
oordeel.
· De 3 elementen/ingrediënten die noodzakelijk zijn volgens
Martha Nussbaum om ethisch te handelen, opsommen en
uitleggen.
· Verklaren wat een moreel kompas is en kunnen uitleggen
2 Moreel kompas waarom er een ijkpunt nodig is.
· Uitleggen wat het betekent om zorgvuldig en kritisch te zijn
over het eigen handelen.
· Kunnen vormen van morele ontkoppeling opsommen en
kunnen deze ook herkennen in argumenten.
· kunnen de kenmerken van empathie uitleggen en het belang
voor de ethiek duiden.
· Aangeven waaraan je een moreel probleem herkent en
kunnen voorbeelden geven van morele problemen uit hun
sector.
· Een moreel probleem analyseren en kunnen aangeven welke
partijen betrokken zijn.
· Een case ook de botsende belangen/ wensen en rechten
halen.
· Zoeken ook naar de onzichtbare personen in een morele
case en kunnen aangeven welke belangen en rechten er
eventueel geschaad worden.
· De volgende begrippen uitleggen (deugdenethiek,
gevolgenethiek, plichtenethiek, zorgethiek, gulden regel,
(negatief) utilitaristische ethiek, deugden, collateral damage,
de mensenrechten, deontologische code of beginselethiek,
categorisch imperatief.
· De 4 dimensies die in het morele handelen onderscheiden
worden, opsommen.
Verschillende etische
3 · De verschillende ethische theorieën uitleggen. Ze kunnen de
brillen
kerngedachten, de voor- en de nadelen van deze theorieën
opsommen.
· De belangrijkste filosofen koppelen aan de juiste ethiek.
· Argumenten analyseren en kunnen aangeven vanuit welke
ethiek de argumenten gegeven worden.
· Bij een nieuw ethisch probleem, argumenten geven vanuit
de verschillende ethische systemen
· Stappenplan uitwerken
4 Stappenplan · De verschillende stappen kennen
· De stappenplan uitwerken naargelang case
Psychologische · Verschil tussen nature en nurture uitleggen en beseffen dat
6 benadering het menselijk handelen een combinatie van beide invloeden
is
· Uitleggen dat de morele ontwikkeling een groeiproces is.
2COM
,Ethiek: samenvatting 2022-2023
· De fasen van Kohlberg opsommen en uitleggen en kunnen
bij elke fase voorbeelden bedenken.
· Argumenten classificeren volgens de verschillende fases van
Kohlberg.
· Bij een nieuwe case, argumenten bedenken vanuit de
verschillende fases van Kohlberg.
· De verschillende psychologische experimenten (Ash,
Milgram, Stanford, Bystander,…) uitleggen en kunnen het
verband leggen met wat we hierover kunnen leren voor het
ethisch handelen.
· Uitleggen wat script-processing betekent en kunnen daar
voorbeelden van geven.
· Uitleg doe een organisatie een geheel van scripts zijn.
· De stappen van gedragsverandering geven.
7 Reclame-ethiek /
Vrijheid & /
8
verantwoordelijkheid
9 De waarheid /
10 Privacy /
2COM
, 3
INHOUDSOPGAVE
1 DOELSTELLINGENLIJST .......................................................................................................... 3
Inhoudsopgave ................................................................................................................................... 3
2 Wat is ethiek en waarom moet je daar mee bezig zijn?.......................................... 7
2.1 Doelstellingen.................................................................................................................................. 7
2.2 Denkgereedschappen ................................................................................................................... 7
2.3 Normen waarden en geloof........................................................................................................ 7
2.4 Factoren die onze normen beïnvloeden ................................................................................ 8
2.5 Moraalfilosofie / ethiek ................................................................................................................ 8
2.6 Verschillende ethieken ................................................................................................................. 8
2.6.1 Voorbeelden in de media .................................................................................................... 8
3 Integriteit en moreel juist ..................................................................................................... 9
3.1 Integriteit .......................................................................................................................................... 9
3.2 Professioneel verantwoordelijkheid ........................................................................................ 9
3.3 Etische vragen stellen .................................................................................................................. 9
3.3.1 Cases .......................................................................................................................................... 9
3.4 Integer professional is moreel competent als.. .................................................................. 9
4 Een training in morele oordeelsvorming ........................................................................ 4
4.1 3 delen ............................................................................................................................................... 4
4.2 Wanneer weet je of een bepaalde beslissing moreel juist is? ...................................... 4
4.3 Moreel fout handelen.................................................................................................................... 4
4.3.1 Ons moreel referentiekader ............................................................................................... 4
4.3.2 Normaal ..................................................................................................................................... 4
4.3.3 De gulden regel ...................................................................................................................... 4
4.4 Moreel juist handelen ................................................................................................................... 5
4.5 Besluit ................................................................................................................................................ 5
4.6 Rekening houden met .................................................................................................................. 5
4.7 3 ingrediënten om moreel juist te handelen ....................................................................... 5
4.7.1 Moreel kompas........................................................................................................................ 5
4.7.2 Zorgvuldig en kritisch denken .......................................................................................... 5
4.7.3 Empathische en sympathische verbeelding ................................................................. 6
4.7.3.1 Kenmerken van empathie .............................................................................................. 6
5 Verschillende ethische theorieën ....................................................................................... 7
5.1 Diverse theorieën .......................................................................................................................... 7
5.1.1 De deugdenethiek ................................................................................................................. 7
5.1.1.1 Kritische bedenkingen bij deugdenethiek................................................................. 7
5.1.2 De gevolgenethiek................................................................................................................. 8
5.1.2.1 Kritische bedenkingen bij nutsethiek ......................................................................... 8
5.1.3 De plichtenethiek ................................................................................................................... 8
5.1.3.1 Kritische bedenkingen bij plichtsethiek ..................................................................... 8
2COM
SAMENVATTING: ETHIEK
2022-2023
EXAMEN PERIODE: JUNI
2 COMMUNICATIE A
2COM
,Ethiek: samenvatting 2022-2023
1 DOELSTELLINGENLIJST
HFDSK TITEL DOELSTELLING
· Een genuanceerde omschrijving geven van integriteit.
· Voorbeelden geven van integer en niet integer professioneel
gedrag in hun sector.
· Uitleggen wat professionele verantwoordelijkheid betekent of
wat het inhoudt om moreel competent te zijn.
· Uitleggen op welke manier een moreel referentiekader een
invloed heeft op het ethisch handelen.
· Het verschil uitleggen tussen normaal en ethisch/moreel
juist.
· Het verschil uitleggen tussen rechten/ wensen en belangen.
· De studenten kunnen kenmerken geven van een moreel
oordeel.
· De 3 elementen/ingrediënten die noodzakelijk zijn volgens
Martha Nussbaum om ethisch te handelen, opsommen en
uitleggen.
· Verklaren wat een moreel kompas is en kunnen uitleggen
2 Moreel kompas waarom er een ijkpunt nodig is.
· Uitleggen wat het betekent om zorgvuldig en kritisch te zijn
over het eigen handelen.
· Kunnen vormen van morele ontkoppeling opsommen en
kunnen deze ook herkennen in argumenten.
· kunnen de kenmerken van empathie uitleggen en het belang
voor de ethiek duiden.
· Aangeven waaraan je een moreel probleem herkent en
kunnen voorbeelden geven van morele problemen uit hun
sector.
· Een moreel probleem analyseren en kunnen aangeven welke
partijen betrokken zijn.
· Een case ook de botsende belangen/ wensen en rechten
halen.
· Zoeken ook naar de onzichtbare personen in een morele
case en kunnen aangeven welke belangen en rechten er
eventueel geschaad worden.
· De volgende begrippen uitleggen (deugdenethiek,
gevolgenethiek, plichtenethiek, zorgethiek, gulden regel,
(negatief) utilitaristische ethiek, deugden, collateral damage,
de mensenrechten, deontologische code of beginselethiek,
categorisch imperatief.
· De 4 dimensies die in het morele handelen onderscheiden
worden, opsommen.
Verschillende etische
3 · De verschillende ethische theorieën uitleggen. Ze kunnen de
brillen
kerngedachten, de voor- en de nadelen van deze theorieën
opsommen.
· De belangrijkste filosofen koppelen aan de juiste ethiek.
· Argumenten analyseren en kunnen aangeven vanuit welke
ethiek de argumenten gegeven worden.
· Bij een nieuw ethisch probleem, argumenten geven vanuit
de verschillende ethische systemen
· Stappenplan uitwerken
4 Stappenplan · De verschillende stappen kennen
· De stappenplan uitwerken naargelang case
Psychologische · Verschil tussen nature en nurture uitleggen en beseffen dat
6 benadering het menselijk handelen een combinatie van beide invloeden
is
· Uitleggen dat de morele ontwikkeling een groeiproces is.
2COM
,Ethiek: samenvatting 2022-2023
· De fasen van Kohlberg opsommen en uitleggen en kunnen
bij elke fase voorbeelden bedenken.
· Argumenten classificeren volgens de verschillende fases van
Kohlberg.
· Bij een nieuwe case, argumenten bedenken vanuit de
verschillende fases van Kohlberg.
· De verschillende psychologische experimenten (Ash,
Milgram, Stanford, Bystander,…) uitleggen en kunnen het
verband leggen met wat we hierover kunnen leren voor het
ethisch handelen.
· Uitleggen wat script-processing betekent en kunnen daar
voorbeelden van geven.
· Uitleg doe een organisatie een geheel van scripts zijn.
· De stappen van gedragsverandering geven.
7 Reclame-ethiek /
Vrijheid & /
8
verantwoordelijkheid
9 De waarheid /
10 Privacy /
2COM
, 3
INHOUDSOPGAVE
1 DOELSTELLINGENLIJST .......................................................................................................... 3
Inhoudsopgave ................................................................................................................................... 3
2 Wat is ethiek en waarom moet je daar mee bezig zijn?.......................................... 7
2.1 Doelstellingen.................................................................................................................................. 7
2.2 Denkgereedschappen ................................................................................................................... 7
2.3 Normen waarden en geloof........................................................................................................ 7
2.4 Factoren die onze normen beïnvloeden ................................................................................ 8
2.5 Moraalfilosofie / ethiek ................................................................................................................ 8
2.6 Verschillende ethieken ................................................................................................................. 8
2.6.1 Voorbeelden in de media .................................................................................................... 8
3 Integriteit en moreel juist ..................................................................................................... 9
3.1 Integriteit .......................................................................................................................................... 9
3.2 Professioneel verantwoordelijkheid ........................................................................................ 9
3.3 Etische vragen stellen .................................................................................................................. 9
3.3.1 Cases .......................................................................................................................................... 9
3.4 Integer professional is moreel competent als.. .................................................................. 9
4 Een training in morele oordeelsvorming ........................................................................ 4
4.1 3 delen ............................................................................................................................................... 4
4.2 Wanneer weet je of een bepaalde beslissing moreel juist is? ...................................... 4
4.3 Moreel fout handelen.................................................................................................................... 4
4.3.1 Ons moreel referentiekader ............................................................................................... 4
4.3.2 Normaal ..................................................................................................................................... 4
4.3.3 De gulden regel ...................................................................................................................... 4
4.4 Moreel juist handelen ................................................................................................................... 5
4.5 Besluit ................................................................................................................................................ 5
4.6 Rekening houden met .................................................................................................................. 5
4.7 3 ingrediënten om moreel juist te handelen ....................................................................... 5
4.7.1 Moreel kompas........................................................................................................................ 5
4.7.2 Zorgvuldig en kritisch denken .......................................................................................... 5
4.7.3 Empathische en sympathische verbeelding ................................................................. 6
4.7.3.1 Kenmerken van empathie .............................................................................................. 6
5 Verschillende ethische theorieën ....................................................................................... 7
5.1 Diverse theorieën .......................................................................................................................... 7
5.1.1 De deugdenethiek ................................................................................................................. 7
5.1.1.1 Kritische bedenkingen bij deugdenethiek................................................................. 7
5.1.2 De gevolgenethiek................................................................................................................. 8
5.1.2.1 Kritische bedenkingen bij nutsethiek ......................................................................... 8
5.1.3 De plichtenethiek ................................................................................................................... 8
5.1.3.1 Kritische bedenkingen bij plichtsethiek ..................................................................... 8
2COM
