Selina Gijenes
Thema 1:
Thewissen (2020) E-mental health geen doel op zich maar een middel om mensen met
E-mental health: een inleiding. psychische klachten en naasten te informeren en ondersteunen.
Geschiedenis:
- Eind jaren ’60: ELIZA; Rogeriaanse therapeut te stimuleren; eliza-effect.
- Kenneth Colby: PARRY: gedachtegang paranoïde pt. stimuleren.
- 1986: Ask Uncle Ezra: ‘s werelds 1e online helpdesk Cornell University.
3 fasen E-health: ICC.
- Ontwikkeling m-health communicatiefase.
Intensiteiten van e-mental health-interventies:
Oplopende actieve betrokkenheid behandelaar.
(1) Zelfhulp
(2) Begeleide zelfhulp
(3) Online psychotherapie
2 is significant effectiever dan 1: mogelijk: sociale controle, steun,
gerichte feedback en extra motivatie vanuit therapeut.
- Studie Baumeister: optioneel wekelijks contact niet onderdoet
aan voor standaard wekelijks contact met therapeut.
Communicatie:
- Synchrone communicatie
- Asynchrone communicatie
Mogelijke structuur online stepped care: specifieke kenmerken: GLZ
BEKKET
- Informatie, (zelf)screening en advies-op-maat,
(begeleide)zelfhulp, diagnostiek en kortdurende interventie,
behandeling, TVP, zorg en (zelf)management.
Informatie + (zelf)screening en advies-op-maat + (begeleide)zelfhulp
onder preventie in figuur.
Diagnostiek en kortdurende interventie + behandeling onder
behandeling in figuur.
TVP + zorg en (zelfmanagement) onder zorg in figuur.
Preventie:
- Universele (collectieve) preventie: algemene bevolking
- Selectieve preventie: risicogroepen/verhoogd risico
- Geïndiceerde preventie: (nog) niet voldoen aan classificatie
maar wel beginnende klachten vertonen.
Tilanus (2020) Algemene wetten beveiliging: WGBO, AVG
Juridische aspecten van online hulpverlening. Norm informatiebeveiliging: NEN7510
E-mailen of whatsappen met pt?
Nee: WGBO en AVG.
Antwoord vraag: Inspectie Gezondheidszorg Jeugd (IG) voor de WGBO
en Autoriteit Persoonsgegevens (AP) voor AVG en NEN7510:onderscheid
inhoud van bericht en metadata.
- Whatsapp: wel NEN, niet AVG, twijfel WGBO
- Email: niet aan NEN, AVG, WGBO
Pt. fb plaatsen dossier tijdens psychose: dossiertoegang weigeren?
1
, Selina Gijenes
Nee, maar wel op andere manier voldoen aan zorgplicht.
- AVG
- WGBO
Ernstig misdrijf deelnemer programma; opsporingsambtenaar bevel
online behandeling vorderen. Moeten gegevens worden overhandigd?
Nee, een BIG-geregistreerd hulpverlener mag zich beroepen
op het verschoningsrecht en het is aan te raden dat ook te
doen.
Hulpsite eetstoornissen een BMI-meten zetten. CE-keurmerk hebben.
Wat is dat en moet dat?
Veiligheidskeurmerk medische hulpmiddelen.
- Voor BMI-meter niet nodig: let op: iets doet waarvoor wel
verplicht is; veel extra werk: bijv. bij diagnose stellen.
Verplicht. MedDev-regeling: VERK
Anthony & Merz Nagel (2013) Therapeut die online werkt, zal zich altijd ten minste houden aan de
Ethisch kader voor het gebruik van technologie in de volgende minimale standaard en praktijkvoering om op ethische manier
geestelijke gezondheidszorg.
te werk te gaan: TV ROII.
Thewissen & Gunther (2020) RCT gouden standaard:
De effectiviteit van online psychotherapeutische - Beste interne validiteit
behandeling voor diverse psychische aandoeningen en
- Door gerandomiseerde, gecontroleerde design; waargenomen
doelgroepen en leeftijdsgroepen: een narratieve review.
effecten causaal worden gelinkt.
- Betrekking op groepsniveau niet op individueel niveau.
RCT vaak efficacy (werkzaamheid in onderzoeksetting) i.p.v.
effectiveness-studies (doeltreffendheid in praktijk).
Online CGT bij volwassenen:
- Bewijs werkzaamheid: depressie, paniekstoornis, sociale fobie,
GAD en PTSS.
- Online CGT even werkzaam: enige verschil minder tijd van
therapeut vraagt.
- Voorzichtigheid: effecten langdurig zijn.
Online CGT bij slaapstoornissen: significante effecten op ernst van
insomnia: langdurig tot 48 weken.
- Studie RCT: Online-CGT = groeps-CGT: vergelijkbare effecten
tot na 6 mnd.
- Studie RCT: face-to-face > online > wachtlijst
Eetstoornissen:
- AN niet veelbelovend; heterogeniteit.
- Concluderen niet gesteld kan worden dat online-CGT goed
aflternatief is.
Online aanbod specifieke fobie zeer beperkt, geen eenduidige
resultaten beschikbaar.
OCD onderzoek zeer beperkt; mogelijk werkzaam.
Samengevat: toenemend bewijs voor werkzaamheid van
online-CGT voor diverse psychische aandoeningen bij
volwassenen.
Online CGT bij Kinderen en Adolescenten:
- Werkzaamheid angststoornissen (algemeen) en SAD (bijzonder),
insomnia, overgewicht, eetbuien en eetproblemen en OCD.
- Concluderen: begeleide online CGT significant groter effect
2
, Selina Gijenes
dan wachtlijst; over algemeen om middelgroot effect op
klachtenreductie.
Concluderen: online CGT i.v.m. wachtlijst en treatment as
usual een geschikte manier is om k&a met verschillende
psychische stoornissen te behandelen en de bereikbaarheid
van deze groep te verbeteren.
Online CGT bij ouderen (50+):
- Werkzaam: depressie
- Veelbelovend: GAD
Transdiagnostische online-CGT-interventies:
- Online + face-to-face individueel > groeps-face-to-face.
- In vergelijking met stoornisspecifieke benaderingen werden
geen verschillen gevonden m.b.t. uitkomstmaten van angst,
maar wel van depressie en kwaliteit van leven- gunstiger
voor online transdiagnostische online-CGT.
- Ervaring therapeut geen invloed.
Transdiagnostische CGT-interventies voor depressie en angst
bij volwassenen kunnen dus werkzaam zijn als ze worden
aangeboden via internet.
Online behandelinterventies gebaseerd op IPT
- CGT > IPT SAD
- Online IPT als onbegeleide zelfbegeleiding vs. actieve
controlegroep even werkzaam; reduceren depressieve
symptomen bij volwassenen; meteen na interventie én na 6
mnd.
Online behandelinterventies gebaseerd op PDT:
- 4 Zweedse RCT: gunstig: depressie/angst; korte + lange termijn
- Duitse RCT: transdiagnostische psychodynamisch; bemoedigde
resultaten.
- Recente studie: gunstige, kleine effecten: depressie, angst,
kwaliteit van leven.
Door beperkte aantal studies en grote heterogeniteit tussen de
onderzoeken kan slechts voorzichtig worden geconcludeerd dat online
PDT een veelbelovende interventie is, vooral voor volwassenen met
een depressie.
- De effectgroottes van online-PDT zijn lager dan die van online-
CGT voor depressie en angst.
- Mogelijk werkzaam adolescenten met depressie.
Barelds (2018) Computerdiagnostiek: gepubliceerde onderzoek m.n. gecomputeriseerde
Klinische computerdiagnostiek versies van MMPI en MMPI-2.
- Internationaal positieve resultaten
- NL weinig hoopgevend: COTAN negatief; NL versie niet gebruikt
moeten worden.
Voordelen: BEST
Nadelen: VAR
Psychometrische kwaliteit van computer en papier zijn niet equivalent.
Online afname kan sprake zijn van selectie bias en mogelijk nadelige
effecten van ongestandaardiseerde testafnamesituaties.
Adaptief testen:
3
Thema 1:
Thewissen (2020) E-mental health geen doel op zich maar een middel om mensen met
E-mental health: een inleiding. psychische klachten en naasten te informeren en ondersteunen.
Geschiedenis:
- Eind jaren ’60: ELIZA; Rogeriaanse therapeut te stimuleren; eliza-effect.
- Kenneth Colby: PARRY: gedachtegang paranoïde pt. stimuleren.
- 1986: Ask Uncle Ezra: ‘s werelds 1e online helpdesk Cornell University.
3 fasen E-health: ICC.
- Ontwikkeling m-health communicatiefase.
Intensiteiten van e-mental health-interventies:
Oplopende actieve betrokkenheid behandelaar.
(1) Zelfhulp
(2) Begeleide zelfhulp
(3) Online psychotherapie
2 is significant effectiever dan 1: mogelijk: sociale controle, steun,
gerichte feedback en extra motivatie vanuit therapeut.
- Studie Baumeister: optioneel wekelijks contact niet onderdoet
aan voor standaard wekelijks contact met therapeut.
Communicatie:
- Synchrone communicatie
- Asynchrone communicatie
Mogelijke structuur online stepped care: specifieke kenmerken: GLZ
BEKKET
- Informatie, (zelf)screening en advies-op-maat,
(begeleide)zelfhulp, diagnostiek en kortdurende interventie,
behandeling, TVP, zorg en (zelf)management.
Informatie + (zelf)screening en advies-op-maat + (begeleide)zelfhulp
onder preventie in figuur.
Diagnostiek en kortdurende interventie + behandeling onder
behandeling in figuur.
TVP + zorg en (zelfmanagement) onder zorg in figuur.
Preventie:
- Universele (collectieve) preventie: algemene bevolking
- Selectieve preventie: risicogroepen/verhoogd risico
- Geïndiceerde preventie: (nog) niet voldoen aan classificatie
maar wel beginnende klachten vertonen.
Tilanus (2020) Algemene wetten beveiliging: WGBO, AVG
Juridische aspecten van online hulpverlening. Norm informatiebeveiliging: NEN7510
E-mailen of whatsappen met pt?
Nee: WGBO en AVG.
Antwoord vraag: Inspectie Gezondheidszorg Jeugd (IG) voor de WGBO
en Autoriteit Persoonsgegevens (AP) voor AVG en NEN7510:onderscheid
inhoud van bericht en metadata.
- Whatsapp: wel NEN, niet AVG, twijfel WGBO
- Email: niet aan NEN, AVG, WGBO
Pt. fb plaatsen dossier tijdens psychose: dossiertoegang weigeren?
1
, Selina Gijenes
Nee, maar wel op andere manier voldoen aan zorgplicht.
- AVG
- WGBO
Ernstig misdrijf deelnemer programma; opsporingsambtenaar bevel
online behandeling vorderen. Moeten gegevens worden overhandigd?
Nee, een BIG-geregistreerd hulpverlener mag zich beroepen
op het verschoningsrecht en het is aan te raden dat ook te
doen.
Hulpsite eetstoornissen een BMI-meten zetten. CE-keurmerk hebben.
Wat is dat en moet dat?
Veiligheidskeurmerk medische hulpmiddelen.
- Voor BMI-meter niet nodig: let op: iets doet waarvoor wel
verplicht is; veel extra werk: bijv. bij diagnose stellen.
Verplicht. MedDev-regeling: VERK
Anthony & Merz Nagel (2013) Therapeut die online werkt, zal zich altijd ten minste houden aan de
Ethisch kader voor het gebruik van technologie in de volgende minimale standaard en praktijkvoering om op ethische manier
geestelijke gezondheidszorg.
te werk te gaan: TV ROII.
Thewissen & Gunther (2020) RCT gouden standaard:
De effectiviteit van online psychotherapeutische - Beste interne validiteit
behandeling voor diverse psychische aandoeningen en
- Door gerandomiseerde, gecontroleerde design; waargenomen
doelgroepen en leeftijdsgroepen: een narratieve review.
effecten causaal worden gelinkt.
- Betrekking op groepsniveau niet op individueel niveau.
RCT vaak efficacy (werkzaamheid in onderzoeksetting) i.p.v.
effectiveness-studies (doeltreffendheid in praktijk).
Online CGT bij volwassenen:
- Bewijs werkzaamheid: depressie, paniekstoornis, sociale fobie,
GAD en PTSS.
- Online CGT even werkzaam: enige verschil minder tijd van
therapeut vraagt.
- Voorzichtigheid: effecten langdurig zijn.
Online CGT bij slaapstoornissen: significante effecten op ernst van
insomnia: langdurig tot 48 weken.
- Studie RCT: Online-CGT = groeps-CGT: vergelijkbare effecten
tot na 6 mnd.
- Studie RCT: face-to-face > online > wachtlijst
Eetstoornissen:
- AN niet veelbelovend; heterogeniteit.
- Concluderen niet gesteld kan worden dat online-CGT goed
aflternatief is.
Online aanbod specifieke fobie zeer beperkt, geen eenduidige
resultaten beschikbaar.
OCD onderzoek zeer beperkt; mogelijk werkzaam.
Samengevat: toenemend bewijs voor werkzaamheid van
online-CGT voor diverse psychische aandoeningen bij
volwassenen.
Online CGT bij Kinderen en Adolescenten:
- Werkzaamheid angststoornissen (algemeen) en SAD (bijzonder),
insomnia, overgewicht, eetbuien en eetproblemen en OCD.
- Concluderen: begeleide online CGT significant groter effect
2
, Selina Gijenes
dan wachtlijst; over algemeen om middelgroot effect op
klachtenreductie.
Concluderen: online CGT i.v.m. wachtlijst en treatment as
usual een geschikte manier is om k&a met verschillende
psychische stoornissen te behandelen en de bereikbaarheid
van deze groep te verbeteren.
Online CGT bij ouderen (50+):
- Werkzaam: depressie
- Veelbelovend: GAD
Transdiagnostische online-CGT-interventies:
- Online + face-to-face individueel > groeps-face-to-face.
- In vergelijking met stoornisspecifieke benaderingen werden
geen verschillen gevonden m.b.t. uitkomstmaten van angst,
maar wel van depressie en kwaliteit van leven- gunstiger
voor online transdiagnostische online-CGT.
- Ervaring therapeut geen invloed.
Transdiagnostische CGT-interventies voor depressie en angst
bij volwassenen kunnen dus werkzaam zijn als ze worden
aangeboden via internet.
Online behandelinterventies gebaseerd op IPT
- CGT > IPT SAD
- Online IPT als onbegeleide zelfbegeleiding vs. actieve
controlegroep even werkzaam; reduceren depressieve
symptomen bij volwassenen; meteen na interventie én na 6
mnd.
Online behandelinterventies gebaseerd op PDT:
- 4 Zweedse RCT: gunstig: depressie/angst; korte + lange termijn
- Duitse RCT: transdiagnostische psychodynamisch; bemoedigde
resultaten.
- Recente studie: gunstige, kleine effecten: depressie, angst,
kwaliteit van leven.
Door beperkte aantal studies en grote heterogeniteit tussen de
onderzoeken kan slechts voorzichtig worden geconcludeerd dat online
PDT een veelbelovende interventie is, vooral voor volwassenen met
een depressie.
- De effectgroottes van online-PDT zijn lager dan die van online-
CGT voor depressie en angst.
- Mogelijk werkzaam adolescenten met depressie.
Barelds (2018) Computerdiagnostiek: gepubliceerde onderzoek m.n. gecomputeriseerde
Klinische computerdiagnostiek versies van MMPI en MMPI-2.
- Internationaal positieve resultaten
- NL weinig hoopgevend: COTAN negatief; NL versie niet gebruikt
moeten worden.
Voordelen: BEST
Nadelen: VAR
Psychometrische kwaliteit van computer en papier zijn niet equivalent.
Online afname kan sprake zijn van selectie bias en mogelijk nadelige
effecten van ongestandaardiseerde testafnamesituaties.
Adaptief testen:
3
