Samenvatting Recht

DEEL I INLEIDING TOT HET RECHT
HOOFDSTUK 1: ALGEMENE INLEIDING
1. Verantwoording
Recht is een zaak van alle burgers en iedereen wordt met diverse takken geconfronteerd.
≠ Moraal
≠ Godsdienstige regels

2. Het begrip recht
Het (objectief) recht is
 een geheel van algemeen geldende normatieve regels
o verbodsregels, gebodsregels, toelatingsregels en organieke regels
o aanvullend of dwingend recht
o algemene normen of individuele normen
 opgelegd of ontvangen en bekrachtigd door de staat
waarvan de naleving van rechtssubjecten afdwingbaar is
 en die de ordening van het maatschappelijk leven beogen

HOOFDSTUK 2: INDELINGEN VAN HET RECHT
1. Privaatrecht – Publiekrecht
Publiekrecht regelt de algemene belangen en heeft betrekking op de inrichting, de werking en de
onderlinge verhoudingen van de overheidsorganen en op de verhouding van de overheid tot de
burgers.
 grondwettelijk of constitutioneel recht
 administratief recht
 materiële strafrecht
 formele strafprocesrecht
 fiscaal recht
Privaatrecht regelt de verhouding tussen de burgers onderling.
 personenrecht
 goederenrecht
 familierecht
 familiaal vermogensrecht of relatievermogensrecht
 verbintenissenrecht
 benoemde contracten
Het internationaal privaatrecht (IPR) regelt voor grensoverschrijdende gevallen de bevoegdheid van
de Belgische rechters en de aanwijzing van het toepasselijk recht.

,Enkele ‘gemengde’ takken
 ondernemings- en economisch recht
 vennootschapsrecht
 burgerlijk procesrecht
 sociaal recht: arbeidsrecht en socialezekerheidsrecht

2. Supranationaal recht versus nationaalrecht
Nationaal recht zijn de rechtsregels die tot stand komen door de federale overheid,
gemeenschappen en gewesten en provincies en gemeenten.
Internationaal recht zijn vedragen; Europees recht.

3. Objectief recht versus subjectief recht
Objectief recht is het geheel van normen die de menselijke activiteiten, de onderlinge verhouding
tussen mensen en hun verhouding tot de gemeenschap regelen.
Subjectief recht zijn de aanspraken die een persoon tegenover een ander laat gelden.
 vermogensrechten
o vorderingsrechten
o zakelijke rechten
o intellectuele rechten
 persoonlijkheidsrechten sensu lato
o persoonlijkheidsrechten sensu stricto
o familierechten
Rechtsmisbruik: subjectieve rechten mogen niet onbeperkt worden aangewend

4. Materieel versus formeel recht
Materieel recht zijn regels die rechten toekennen en plichten opleggen.
Formeel recht geeft aan hoe de naleving van het materiële recht verzekerd kan worden.

HOOFDSTUK 3: BRONNEN VAN HET RECHT
 wetgeving sensu lato
 rechtspraak
 rechtsleer
 gewoonte
 algemene rechtsbeginselen

1. Wetgeving sensu lato
 internationale vedragen en secundair internationaal recht
o bilaterale/multilaterale verdragen
o recht van de Europese Unie
 richtlijnen

,  veroderingen
 besluiten
o bij tegenstrijdigheid: internationaal recht > nationaal recht
o bindend
 Grondwet
o belangrijkste nationale wet
o inrichting machten binnen staat
o wijzigen is geen sinecure
o bindend
 de wet (sensu stricto)
o afkomstig van de federale wetgevende macht
o bindend
o totstandkoming van een wet
 wetgevend advies
 advies RvS
 parlementaire commissies
 rol van de Kamer en de Senaat – plenaire vergadering
 bekrachtiging, afkondiging en bekendmaking
 decreten en ordonnanties
 koninklijke besluiten
 ministriële besluiten
 besluit van een deelregering
 provinciaal reglement
 gemeentelijk reglement

, 2. Rechtspraak
 geheel van beslissingen van hoven en rechtbanken dat ons leert hoe een rechter de wet in
een concreet geval toepast
 enkel bindend voor partijen
 gezaghebbende rechtsbron
 motiveringsplicht voor rechter

3. Rechtsleer
 geheel van wetenschappelijke publicaties over juridische aangelegenheden
 niet bindend
 gezaghebbend

4. Gewoonte
 gevestigd gebruik dat in een samenleving algemeen als bindend wordt beschouwd, zonder
dat het zijn neerslag heeft gevonden in een of andere wetgevende maatregel
 bindend: vloeit voor uit traditie

5. Algemene rechtsbeginselen
 fundamentele opvattingen die behoren tot het wezen van een samenleving en die geacht
worden van een dergelijk groot belang te zijn, dat zij juridisch normerend zijn
 gezaghebbende bron
 recht van verdediging
 onpartijdigheid van de recht

HOOFDSTUK 4: STRUCTUREN EN INSTELLINGEN
1. Algemene beginselen
 parlementaire democratie
 scheiding der machten
 rechtsstaat
 erfelijke constitutionele monarchie
 federale staat

2. Federale politieke instellingen
Federale wetgevende macht
 federaal Parlement + koning = federale wetgevende macht
 kamer van volksvertegenwoordigers en senaat
 parlementaire onverantwoordelijkheid en onschendbaarheid
 wetten maken
 controle uitoefenen op de regering
o begroting
o interpellatie
o parlementaire vraag

Federale uitvoerende macht