Tentamenstof
1. Bb Basismodule Duurzame Technologie: voorwoord t/m hoofdstuk 2.
2.Basis Keuzedocument gezonde kantoorgebouwen: hoofdstuk 3.10 "Individuele controle
werkomgeving"
3. Alle collegepresentates.
4. AI-24 - Binnenmilieu.
Let op: gehele boek, MET UITZONDERING van de volgende paragrafen en delen:
Hoofdstuk 1
Eind 1.2: ‘Normen’ (is tot 1.3), 1.4 en 1.5
Hoofdstuk 3
3.2 vanaf de tabel (klasse A,B,C) tot 3.2.1 en 3.5.1
Hoofdstuk 4
Figuur 4.2. en De formule Draught Rate (DR) in 4.2.4 en 4.3
Hoofdstuk 5
5.4 en van 5.5 alleen het kleine stukje tot 5.5.1 (dit zijn 3 regels en daarin wordt
verwezen naar 5.4.2 en dat slaan we over)
Hoofdstuk 6
6.4
Hoofdstuk 7
7.4, 7.4.2, 7.4.3 en 7.4.1
Hoofdstuk 8
8 geheel
Hoofdstuk 9
9 geheel (9.1 en 9.4 zijn uiteraard wel heel geschikt om achtergrondinformate te
vinden)
Afortngen
NB. afkortngen die je wel moet weten komen voor in het collegemateriaal (de
PowerPoints)
Adressenlijst (wel nuttig als naslag)
,Samenvatting Gezond en Duurzaam Gebouw (GDG)
Al-24 Binnenmilieu
1.1 Wat wordt verstaan onder binnenmilieu?
Binnenmilieu = alle fysische, chemische en biologische factoren in een gebouw die van invloed zijn
op de gezondheid en het welzijn van de gebruikers. De belangrijke binnenmilieuaspecten zijn:
Thermisch binnenklimaat
Binnenluchtkwaliteit
Geluid en akoestek
Licht en uitzicht
Binnenklimaat is de combinate van thermisch binnenklimaat en binnenluchtkwaliteit.
Factoren die de kwaliteit van het binnenmilieu beïnvloeden zijn:
Buitencondites (omgeving van een gebouw): luchtverontreiniging, groen,
buitentemperatuur, omgevingsgeluid, licht.
Gebouw: vormgeving, gevel, (bouw)materialen, meubilair.
Mens & actiiteiten: menselijke geurstofen, stof en warmte, gebruik van apparatuur en
middelen (printergeur én geluid en lijmgeur), schoonmaak(middelen) en onderhoud.
Installates: ventlate (luchtverversing), verwarming, verlichtng, koeling.
Niet alleen een goed ontwerp van een gebouw en installates bepalen een goed binnenmilieu, maar
ook beheer, onderhoud en een afgewogen inrichtng is belangrijk. Evenals het gebruik ervan.
1.2 Hoe ziet de normering op het gebied van het binnenmilieu eruit?
De wettelijke regelgeving specifek met betrekking tot het binnenmilieu in niet-industrille situates is
vrij beperkt. De Arbowetgeving en het Bouwbesluit bevaten enige minimum eisen die van belang
zijn voor het binnenmilieu op de werkplek. Beide zijn van toepassing als het gaat om werkplekken.
Arbowetgeving (Arbowet, Arbobesluit, Arboregeling) = heef vooral de nadruk op blootstelling aan
fysische, chemische en biologische factoren in industrille werksituates. De Arbowet biedt wel een
kader dat moet stmuleren tot optmalisering van het binnenmilieu (artkel 1 Arbowet waarin staat
dat de werkgever er naar moet streven de arbeidsomstandigheden zo goed mogelijk te maken).
Naast de Arbowetgeving zijn er nog de arbocatalogi waarin per branche is vastgelegd hoe aan de
doelvoorschften uit de Arbowetgeving kan worden voldaan. Hierin kunnen specifeke eisen staan.
Bouwbesluit = ook deze bevat eisen ten aanzien van lucht, licht, geluid en klimaat. Dit bouwbesluit
hanteert vaak verschillende eisen voor nieuwbouw (strengere eisen) en voor bestaande bouw.
1.3 Wie is de doelgroep van dit thema?
Voor iedereen die op de een of andere manier betrokken is bij het realiseren van een gezond,
comfortabele en producteve werkomgeving in bestaande gebouwen of bij (verbouw of) nieuwbouw
met een niet-industrille functe.
2.1 Inleiding
De gemiddelde Nederlander brengt 80 tot 90% van zijn tjd binnen door. Het is daarom van groot
belang dat het binnenmilieu in onze gebouwen gezond en comfortabel is, wat ook weer een positef
efect heef op de productviteit en ziekteverzuim.
, 2.2 Wat is het effect van het binnenmilieu op comfort en gezondheid?
De kwaliteit van het binnenmilieu heef efect op het welbevinden en de behaaglijkheid (betekent:
optmale omstandigheden) van gebruikers. Korte termijnefecten op de gezondheid treden op na
één enkele blootstelling of na herhaaldelijke blootstelling. Meestal van korte duur en omkeerbaar.
Thermisch binnenklimaat
Het thermisch binnenklimaat draagt bij aan onze comfortbeleving. Wanneer het niet in orde is, zijn
klachten over warmte of koude het gevolg: wisselende temperaturen, tocht, koudestraling, etc. Er
bestaan echter grote individuele verschillen als het gaat om de beleving van thermisch comfort.
Voorbeelden van aspecifieke gezondheidsklachten gerelateerd aan het thermisch binnenklimaat:
Hoofdpijn, vermoeidheid, duizeligheid en achteruitgang van motoriek.
Langdurige onbehaaglijk warme of koude omgeving kan bovendien leiden tot het uiten van klachten
over andere aspecten van het binnenmilieu (bijv. luchtkwaliteit of het geluid).
Binnenluchtkwaliteit
De binnenluchtkwaliteit heef invloed op ons welbevinden en de gezondheid. Blootstelling aan een
slechte kwaliteit kan direct bij binnenkomst in een ruimte tot hinder leiden, zoals: geurhinder,
klachten of mufe lucht, klachten over ‘droge lucht’, ofewel irritate van de slijmvliezen.
Voorbeelden van aspecifieke gezondheidsklachten, niet door een bijzondere lichamelijke
oorzaak, maar gerelateerd aan binnenluchtkwaliteit:
o Droge ogen/keel, verstopte neus, hoofdpijn en vermoeidheid. Op de lange termijn
kan dit infectes, astma-aanvallen, besmetting, kanker en dergelijke opleveren.
Een kenmerk van deze symptomen is dat ze - meestal - snel verdwijnen nadat men het
‘probleemgebouw’ verlaten hebben. Deze gebouwgerelateerde (aspecifieke) gezondheidsklachten
staan bekend onder de naam Sick Building Syndrome. Hierbij is niet één eenduidige oorzaak aan te
wijzen, maar is er sprake van een combinate van factoren, zoals slechte kwaliteit van de
binnenlucht!
Klachten over ‘droge lucht’ worden in de meeste gevallen (in de winter) veroorzaakt door een te
hoge luchtemperatuur, overmaat aan irriterende bestanddelen in de lucht door weinig verse
luchtoevoer of een combinate hiervan. ‘Droge lucht’ klachten zijn te voorkomen door onder andere
voor voldoende verse luchtoevoer te zorgen en door een hoge luchtemperatuur te voorkomen.
Extreme lage luchtvochtgheden spelen een rol bij de ervaring van ‘droge lucht-klachten’.
Meervoudige chemische overgevoeligheid, ofwel multple chemical sensitvity (MCS), is een
syndroom waarbij men overgevoelig reageert op allerlei chemische agenta. De symptomen zijn
verschillend, maar dit wordt (nog) niet als ziekte gezien vanwege onduidelijkheid over de precieze
defnite en de eventuele oorzaken en mogelijke gevolgen ervan.
Geluid
Geluid zijn er in de werksituate op twee manieren: geluidhinder en gehoorbeschadigend geluid.
Geluidhinder = slechte akoestek en geluid uit andere ruimten, installates of van buiten. Dit
leidt tot: vermindering van concentrate, spraakverstaanbaarheid en stemproblemen.
Vaak en langdurige blootstelling aan gehoorbeschadigend geluid (>80 dB) leidt tot
gehoorschade.
o Laagfrequent geluid (tussen 20 en 125 Hz) blijkt extra hinderlijk te zijn. Dit wordt
slecht gedempt en afgeschermd en leidt tot o.a. hoofdpijn, vermoeidheid, e.d.
1. Bb Basismodule Duurzame Technologie: voorwoord t/m hoofdstuk 2.
2.Basis Keuzedocument gezonde kantoorgebouwen: hoofdstuk 3.10 "Individuele controle
werkomgeving"
3. Alle collegepresentates.
4. AI-24 - Binnenmilieu.
Let op: gehele boek, MET UITZONDERING van de volgende paragrafen en delen:
Hoofdstuk 1
Eind 1.2: ‘Normen’ (is tot 1.3), 1.4 en 1.5
Hoofdstuk 3
3.2 vanaf de tabel (klasse A,B,C) tot 3.2.1 en 3.5.1
Hoofdstuk 4
Figuur 4.2. en De formule Draught Rate (DR) in 4.2.4 en 4.3
Hoofdstuk 5
5.4 en van 5.5 alleen het kleine stukje tot 5.5.1 (dit zijn 3 regels en daarin wordt
verwezen naar 5.4.2 en dat slaan we over)
Hoofdstuk 6
6.4
Hoofdstuk 7
7.4, 7.4.2, 7.4.3 en 7.4.1
Hoofdstuk 8
8 geheel
Hoofdstuk 9
9 geheel (9.1 en 9.4 zijn uiteraard wel heel geschikt om achtergrondinformate te
vinden)
Afortngen
NB. afkortngen die je wel moet weten komen voor in het collegemateriaal (de
PowerPoints)
Adressenlijst (wel nuttig als naslag)
,Samenvatting Gezond en Duurzaam Gebouw (GDG)
Al-24 Binnenmilieu
1.1 Wat wordt verstaan onder binnenmilieu?
Binnenmilieu = alle fysische, chemische en biologische factoren in een gebouw die van invloed zijn
op de gezondheid en het welzijn van de gebruikers. De belangrijke binnenmilieuaspecten zijn:
Thermisch binnenklimaat
Binnenluchtkwaliteit
Geluid en akoestek
Licht en uitzicht
Binnenklimaat is de combinate van thermisch binnenklimaat en binnenluchtkwaliteit.
Factoren die de kwaliteit van het binnenmilieu beïnvloeden zijn:
Buitencondites (omgeving van een gebouw): luchtverontreiniging, groen,
buitentemperatuur, omgevingsgeluid, licht.
Gebouw: vormgeving, gevel, (bouw)materialen, meubilair.
Mens & actiiteiten: menselijke geurstofen, stof en warmte, gebruik van apparatuur en
middelen (printergeur én geluid en lijmgeur), schoonmaak(middelen) en onderhoud.
Installates: ventlate (luchtverversing), verwarming, verlichtng, koeling.
Niet alleen een goed ontwerp van een gebouw en installates bepalen een goed binnenmilieu, maar
ook beheer, onderhoud en een afgewogen inrichtng is belangrijk. Evenals het gebruik ervan.
1.2 Hoe ziet de normering op het gebied van het binnenmilieu eruit?
De wettelijke regelgeving specifek met betrekking tot het binnenmilieu in niet-industrille situates is
vrij beperkt. De Arbowetgeving en het Bouwbesluit bevaten enige minimum eisen die van belang
zijn voor het binnenmilieu op de werkplek. Beide zijn van toepassing als het gaat om werkplekken.
Arbowetgeving (Arbowet, Arbobesluit, Arboregeling) = heef vooral de nadruk op blootstelling aan
fysische, chemische en biologische factoren in industrille werksituates. De Arbowet biedt wel een
kader dat moet stmuleren tot optmalisering van het binnenmilieu (artkel 1 Arbowet waarin staat
dat de werkgever er naar moet streven de arbeidsomstandigheden zo goed mogelijk te maken).
Naast de Arbowetgeving zijn er nog de arbocatalogi waarin per branche is vastgelegd hoe aan de
doelvoorschften uit de Arbowetgeving kan worden voldaan. Hierin kunnen specifeke eisen staan.
Bouwbesluit = ook deze bevat eisen ten aanzien van lucht, licht, geluid en klimaat. Dit bouwbesluit
hanteert vaak verschillende eisen voor nieuwbouw (strengere eisen) en voor bestaande bouw.
1.3 Wie is de doelgroep van dit thema?
Voor iedereen die op de een of andere manier betrokken is bij het realiseren van een gezond,
comfortabele en producteve werkomgeving in bestaande gebouwen of bij (verbouw of) nieuwbouw
met een niet-industrille functe.
2.1 Inleiding
De gemiddelde Nederlander brengt 80 tot 90% van zijn tjd binnen door. Het is daarom van groot
belang dat het binnenmilieu in onze gebouwen gezond en comfortabel is, wat ook weer een positef
efect heef op de productviteit en ziekteverzuim.
, 2.2 Wat is het effect van het binnenmilieu op comfort en gezondheid?
De kwaliteit van het binnenmilieu heef efect op het welbevinden en de behaaglijkheid (betekent:
optmale omstandigheden) van gebruikers. Korte termijnefecten op de gezondheid treden op na
één enkele blootstelling of na herhaaldelijke blootstelling. Meestal van korte duur en omkeerbaar.
Thermisch binnenklimaat
Het thermisch binnenklimaat draagt bij aan onze comfortbeleving. Wanneer het niet in orde is, zijn
klachten over warmte of koude het gevolg: wisselende temperaturen, tocht, koudestraling, etc. Er
bestaan echter grote individuele verschillen als het gaat om de beleving van thermisch comfort.
Voorbeelden van aspecifieke gezondheidsklachten gerelateerd aan het thermisch binnenklimaat:
Hoofdpijn, vermoeidheid, duizeligheid en achteruitgang van motoriek.
Langdurige onbehaaglijk warme of koude omgeving kan bovendien leiden tot het uiten van klachten
over andere aspecten van het binnenmilieu (bijv. luchtkwaliteit of het geluid).
Binnenluchtkwaliteit
De binnenluchtkwaliteit heef invloed op ons welbevinden en de gezondheid. Blootstelling aan een
slechte kwaliteit kan direct bij binnenkomst in een ruimte tot hinder leiden, zoals: geurhinder,
klachten of mufe lucht, klachten over ‘droge lucht’, ofewel irritate van de slijmvliezen.
Voorbeelden van aspecifieke gezondheidsklachten, niet door een bijzondere lichamelijke
oorzaak, maar gerelateerd aan binnenluchtkwaliteit:
o Droge ogen/keel, verstopte neus, hoofdpijn en vermoeidheid. Op de lange termijn
kan dit infectes, astma-aanvallen, besmetting, kanker en dergelijke opleveren.
Een kenmerk van deze symptomen is dat ze - meestal - snel verdwijnen nadat men het
‘probleemgebouw’ verlaten hebben. Deze gebouwgerelateerde (aspecifieke) gezondheidsklachten
staan bekend onder de naam Sick Building Syndrome. Hierbij is niet één eenduidige oorzaak aan te
wijzen, maar is er sprake van een combinate van factoren, zoals slechte kwaliteit van de
binnenlucht!
Klachten over ‘droge lucht’ worden in de meeste gevallen (in de winter) veroorzaakt door een te
hoge luchtemperatuur, overmaat aan irriterende bestanddelen in de lucht door weinig verse
luchtoevoer of een combinate hiervan. ‘Droge lucht’ klachten zijn te voorkomen door onder andere
voor voldoende verse luchtoevoer te zorgen en door een hoge luchtemperatuur te voorkomen.
Extreme lage luchtvochtgheden spelen een rol bij de ervaring van ‘droge lucht-klachten’.
Meervoudige chemische overgevoeligheid, ofwel multple chemical sensitvity (MCS), is een
syndroom waarbij men overgevoelig reageert op allerlei chemische agenta. De symptomen zijn
verschillend, maar dit wordt (nog) niet als ziekte gezien vanwege onduidelijkheid over de precieze
defnite en de eventuele oorzaken en mogelijke gevolgen ervan.
Geluid
Geluid zijn er in de werksituate op twee manieren: geluidhinder en gehoorbeschadigend geluid.
Geluidhinder = slechte akoestek en geluid uit andere ruimten, installates of van buiten. Dit
leidt tot: vermindering van concentrate, spraakverstaanbaarheid en stemproblemen.
Vaak en langdurige blootstelling aan gehoorbeschadigend geluid (>80 dB) leidt tot
gehoorschade.
o Laagfrequent geluid (tussen 20 en 125 Hz) blijkt extra hinderlijk te zijn. Dit wordt
slecht gedempt en afgeschermd en leidt tot o.a. hoofdpijn, vermoeidheid, e.d.
