Het spierstelsel
7.1 skeletspierweefsel heeft 5 primaire functies
1. Skelet bewegen
2. Handhaven v houding en lichaamspositie
3. Ondersteunen v weke delen
4. Openen en sluiten v in- en uitgangen
5. Handhaven v lichaamstemperatuur
7.2 Een skeletspier bevat spierweefsel, bindweefsel, bloedvaten en zenuwen
7.2.1 bindweefselorganisatie
Epimysium > perimysium >
endomysium
Epimysium: laag collagene vezels
Perimysium: verdelen
skeletspieren in bundels
(fasciculus) bevat collagene en
elastische vezels maar ook
bloedvaten en zenuwen (lopen
naar fasciae = bindweefselvlies)
Endomysium: bindweefselvlies
rond elke individuele spiervezel. Heeft stamcellen die zorgen voor het herstel v beschadigd
spierweefsel. Bevat ook capillairen en zenuwen die spiervezels aansturen.
Aan uiteinde v spiervezel komen collagene vezels samen van alle 3 de lagen en vormen een
pees of aponeurose (brede plaat)
- Pezen: verbinden skeletspieren aan beenderen
- Aponeurosen: verbinden verschillende skeletspieren
7.2.2 bloedvaten en zenuwen
Axonen lopen door het epimysium en vertakken zich in het perimysium en gaan naar de
afzonderlijke spiervezels door het endomysium
Staan onder invloed van onze wil (willekeurige spieren)
,7.3 skeletspiervezels hebben kenmerkende eigenschappen
7.3.1 het sarcolemma en de transversale tubuli
Plasmamembraan (= sarcolemma) omgeeft het cytoplasma (=sarcoplasma)
- Gevuld met openingen in het oppervlak = T-tubuli
T-tubuli
- Gevuld met extracellulaire vloeistof
- Doorgang door de spiervezel
- Belangrijke rol in gelijktijdige contractie v alle delen vd spiervezel
Elektrische impulsen die door het sarcolemma geleid worden veroorzaken contractie door
chemische reacties teweeg te brengen
7.3.2 myofibrillen
= bundels van myofilamenten (eiwitfilamenten) bestaande uit actine en myosine
- Actine = dunne filamenten
- Myosine = dikke filamenten
Ze kunnen actief verkorten contractie
Myofibrillen aan sarcolemma gehecht hele cel w korter als deze samentrekt
Tss myofibrillen liggen mitochondriën & glycogeenkorrels (kunnen glucose worden)
Door afbraak van glucose en activiteit v mitochondriën komt ATP (= adenosinetrifosfaat) vrij
Levert energie voor spiercontractie
7.3.3 het sarcoplasmatisch reticulum
=gespecialiseerde vorm v glad endoplasmatisch reticulum
- Vormt stevig buisvormig netwerk rond myofibrillen en stevig aan T-tubuli gebonden
Terminale cisternen = verbrede compartimenten v SR
- Vormen triade als ze rond T-tubuli liggen
- Hoge concentratie calciumionen <-> laag calciumgehalte in cytosol
Spiercontractie begint wanneer calciumionen uit cisternen naar het cytosol vh sarcoplasma
w gevoerd
7.3.4 sarcomeren
= herhalende functionele eenheden v myofilamenten
De sarcomeer is de kleinste functionele eenheid v de spiervezel. Interactie tss dikke en dunne
filamenten v sarcomeren zijn verantwoordelijk voor spiercontracties
, Z-lijnen = uiteinden v sarcomeren onderling verbonden met eiwitten
M-lijnen = eiwitten die de centrale gedeelten v elk dik filament met de naastgelegen
filamenten verbinden
H-band = lichte gebieden aan beide zijden vd M-lijn
A-band = gebied dat dikke filamenten bevat
I-band = licht gebied tss twee donkere A-banden
Dunne en dikke filamenten
Dun filament = gedraaide streng actinemoleculen
- Bevatten actieve plaatsen die myosine kunnen
- Spieren in rust: actine actieve plaatsen bedekt met het eiwit tropomyosine die op het
plaats gehouden worden door troponine
Dikke filamenten = myosinemoleculen met staart en bolvormige kop (koppen wijzen naar
buiten)
Tijdens contractie hechten myosinekoppen zich aan actinemoleculen
- Eerst moet troponine verplaatsen zodat de actieve tropomyosine vrijkomen
o Calcium is hier de sleutel voor
!! calcium komt vrij uit de terminale cisternen calcium bindt op troponine
tropomyosine verandert van vorm actieve plaats komt vrij myosinekop bindt op actine
spiercontractie
Glijdende filamenten en kruisbruggen
Sarcomeer die samentrekt betekent:
- I-banden w kleiner
- Z-lijnen schuiven dichter naar elkaar
7.1 skeletspierweefsel heeft 5 primaire functies
1. Skelet bewegen
2. Handhaven v houding en lichaamspositie
3. Ondersteunen v weke delen
4. Openen en sluiten v in- en uitgangen
5. Handhaven v lichaamstemperatuur
7.2 Een skeletspier bevat spierweefsel, bindweefsel, bloedvaten en zenuwen
7.2.1 bindweefselorganisatie
Epimysium > perimysium >
endomysium
Epimysium: laag collagene vezels
Perimysium: verdelen
skeletspieren in bundels
(fasciculus) bevat collagene en
elastische vezels maar ook
bloedvaten en zenuwen (lopen
naar fasciae = bindweefselvlies)
Endomysium: bindweefselvlies
rond elke individuele spiervezel. Heeft stamcellen die zorgen voor het herstel v beschadigd
spierweefsel. Bevat ook capillairen en zenuwen die spiervezels aansturen.
Aan uiteinde v spiervezel komen collagene vezels samen van alle 3 de lagen en vormen een
pees of aponeurose (brede plaat)
- Pezen: verbinden skeletspieren aan beenderen
- Aponeurosen: verbinden verschillende skeletspieren
7.2.2 bloedvaten en zenuwen
Axonen lopen door het epimysium en vertakken zich in het perimysium en gaan naar de
afzonderlijke spiervezels door het endomysium
Staan onder invloed van onze wil (willekeurige spieren)
,7.3 skeletspiervezels hebben kenmerkende eigenschappen
7.3.1 het sarcolemma en de transversale tubuli
Plasmamembraan (= sarcolemma) omgeeft het cytoplasma (=sarcoplasma)
- Gevuld met openingen in het oppervlak = T-tubuli
T-tubuli
- Gevuld met extracellulaire vloeistof
- Doorgang door de spiervezel
- Belangrijke rol in gelijktijdige contractie v alle delen vd spiervezel
Elektrische impulsen die door het sarcolemma geleid worden veroorzaken contractie door
chemische reacties teweeg te brengen
7.3.2 myofibrillen
= bundels van myofilamenten (eiwitfilamenten) bestaande uit actine en myosine
- Actine = dunne filamenten
- Myosine = dikke filamenten
Ze kunnen actief verkorten contractie
Myofibrillen aan sarcolemma gehecht hele cel w korter als deze samentrekt
Tss myofibrillen liggen mitochondriën & glycogeenkorrels (kunnen glucose worden)
Door afbraak van glucose en activiteit v mitochondriën komt ATP (= adenosinetrifosfaat) vrij
Levert energie voor spiercontractie
7.3.3 het sarcoplasmatisch reticulum
=gespecialiseerde vorm v glad endoplasmatisch reticulum
- Vormt stevig buisvormig netwerk rond myofibrillen en stevig aan T-tubuli gebonden
Terminale cisternen = verbrede compartimenten v SR
- Vormen triade als ze rond T-tubuli liggen
- Hoge concentratie calciumionen <-> laag calciumgehalte in cytosol
Spiercontractie begint wanneer calciumionen uit cisternen naar het cytosol vh sarcoplasma
w gevoerd
7.3.4 sarcomeren
= herhalende functionele eenheden v myofilamenten
De sarcomeer is de kleinste functionele eenheid v de spiervezel. Interactie tss dikke en dunne
filamenten v sarcomeren zijn verantwoordelijk voor spiercontracties
, Z-lijnen = uiteinden v sarcomeren onderling verbonden met eiwitten
M-lijnen = eiwitten die de centrale gedeelten v elk dik filament met de naastgelegen
filamenten verbinden
H-band = lichte gebieden aan beide zijden vd M-lijn
A-band = gebied dat dikke filamenten bevat
I-band = licht gebied tss twee donkere A-banden
Dunne en dikke filamenten
Dun filament = gedraaide streng actinemoleculen
- Bevatten actieve plaatsen die myosine kunnen
- Spieren in rust: actine actieve plaatsen bedekt met het eiwit tropomyosine die op het
plaats gehouden worden door troponine
Dikke filamenten = myosinemoleculen met staart en bolvormige kop (koppen wijzen naar
buiten)
Tijdens contractie hechten myosinekoppen zich aan actinemoleculen
- Eerst moet troponine verplaatsen zodat de actieve tropomyosine vrijkomen
o Calcium is hier de sleutel voor
!! calcium komt vrij uit de terminale cisternen calcium bindt op troponine
tropomyosine verandert van vorm actieve plaats komt vrij myosinekop bindt op actine
spiercontractie
Glijdende filamenten en kruisbruggen
Sarcomeer die samentrekt betekent:
- I-banden w kleiner
- Z-lijnen schuiven dichter naar elkaar
