Samenvatting Administratief recht - 2023-2024
VAKTOELICHTING
• Administratief recht → onderdeel van publiek recht
➔ Werking bestuur
➔ Regeling relatie tussen verschillende overheden en overheid – burgers
• ‘Bestuursrecht’
➔ Regelt de organisatie en de werking van het overheidsbestuur (= uitvoerende macht) en de
controle daarop door o.a. administratieve rechtbanken
• Waar?
➔ Geen apart wetboek (dus niet zoals strafwetboek)
➔ Verspreid over wetgeving in ruime zin (federaal-deelstatelijk-plaatselijk)
➔ Algemene rechtsbeginselen: beginselen van behoorlijk bestuur
DEEL 1: FUNDAMENTELE ELEMENTEN VAN HET ADMINISTRATIEF RECHT
HOOFDSTUK 1: AFBAKENING VAN HET ADMINISTRATIEF RECHT
1.1 BEGRIP
• Administratief recht = bestuursrecht
• Nationaal recht (maar toch ook internationale en Europese invloeden!)
• Publiekrecht
• Organiseert openbaar bestuur en diens taakvervulling
➔ Openbaar bestuur
o Grondwettelijk ingerichte bestuurlijke overheden (staan ingeschreven in grondwet)
Vb. Federale een deelstaatregeringen, provincies en gemeenten
, o Bijkomende bestuurlijke diensten (onder toezicht van oprichtende of erkennende OH)
Vb. OCMW, Bpost, NMBS, Haven van A’pen, ministerie van onderwijs
➔ Taakvervulling: algemeen belang
o Jurisdictionele beslissing (wordt genomen door administratief rechtscollege)
o Bestuurlijke beslissing (uitvoering van wet in concreet dossier vb. stedenbouwkundige
verordening)
o Beslissingen van wetgevende aard (niet perse wetten, maar algemene regels die moeten
worden nageleefd zoals vb. politiereglement in bepaalde gemeente)
1.2 UITZONDERINGSRECHT
• Overheid is onderworpen aan wet, maar bestuursrecht wijkt op bepaalde punten af t.o.v. gemeen
recht:
➔ Bijzondere rechten (voorrechten)
o Overheden mogen meer dan privépersonen → om taak, nastreven van algemeen
belang, te vervullen (Vb. reglementen vaststellen en individuele beslissingen nemen)
o Bestuur kan gezag halve (evt. met drang) optreden tegen wil in van betrokkene (<->
wilsovereenstemming) (Vb. als iemand handelt in strijd met gemeentelijke verordening
of openbare orde verstoort kan overheid sancties opleggen zoals vb. onteigening)
o Voorbeeld: rijbewijs
Wettelijke plicht om rijbewijs te hebben alvorens met auto te rijden, stadsbestuur
verleent rijbewijs en bepaalt zelf hoeveel dit kost
➔ Bijzondere plichten (keerzijde van bijzondere rechten)
o Overheden moeten meer dan privépersonen → burgers kunnen contracteren met wie
ze willen, bij overheden hangt er meer aan vast:
- Overheidsopdrachten → opdracht uitschrijven en bekendmaken, iedereen mag zich
kandidaat stellen en offerte indienen, overheid kiest beste kandidaat om opdracht
te doen
- Openbaarheid van bestuur → documenten openbaar maken
- Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur → motiveringsplicht,
gelijkheidsbeginsel, …
- Continuïteit van openbare dienst → diensten zonder onderbreking aanbieden
➔ Eigen terminologie
o Begrippen die in administratief recht andere betekenis hebben dan in gemeen recht
o Voorbeeld: concessie in privaatrecht is alleenverkoop, in administratief recht is
domeinconcessie recht om openbaar domein in gebruik te nemen vb. café met terras op
straat
,1.3 UITVOERBARE BESLUITEN
• Materiele feitelijke handelingen = handelingen zonder rechtsgevolgen
• Meerzijdige administratieve rechtshandeling = rechtshandeling die tot stand komt door contract
tussen burger en overheid vb. fietspad over uw voortuin
• Eenzijdige administratieve rechtshandeling = Bestuur kan dus eenzijdig bepaalde beslissingen nemen
die rechtstoestand van burgers zal wijzigen (kunnen aangevochten worden bij RvS)
➔ Kenmerken:
o Eenzijdig → rechtstoestand wordt gewijzigd zonder akkoord
o Wettigheid wordt vermoed → in overeenstemming met recht (weerlegbaar vermoeden)
o Uitvoerbaar
- Niet eerst naar rechter
- Als beslissing wordt genomen en burger geeft geen uitvoering, kan overheid deze
uitvoering nastreven als er een wettelijke basis is OF als er een hoogdringendheid is
➔ Indelingen:
o Volgens (personeel) toepassingsgebied
, o Volgens al dan niet toekenning subjectief recht/gunst
Rechtverlenende beslissingen kunnen niet
worden ingetrokken, niet-rechtverlenende
wel!
o Volgens vrijheid in uitoefenen bevoegdheid
Vb. alcoholverbod in Malle Vb. bij overheidsopdrachten → beste aannemer
Gebonden is duidelijk omschreven in wet,
moet niet worden gemotiveerd
Discretionair moet gemotiveerd worden
1.4 DE ADMINISTRATIEVE SANCTIE
• = voorbeeld van een administratieve uitvoerbare beslissing
• = handhavingsmaatregel die de bestuurlijke overheid kan opleggen in geval van overtreding van haar
voorschriften
• Bestuur kan zelf sancties opleggen, moet dus niet naar strafrechter
• Wettelijke basis:
➔ Wanneer openbare overlast wordt veroorzaakt → Art. 135 Nieuwe Gemeentewet vb.
alcoholverbod
➔ Wanneer overheid regelement heeft vastgesteld en niet naleving wordt gesanctioneerd →
GASwet laat toe dat er sancties mogen worden opgelegd
• Vormen van administratieve sancties:
➔ Administratieve geldboete
➔ Schorsing of intrekking vergunning
➔ Sluiting
➔ Tuchtsanctie
➔ …
➔ Geen vrijheidsstraffen (zoals gevangenisstraffen)!
VAKTOELICHTING
• Administratief recht → onderdeel van publiek recht
➔ Werking bestuur
➔ Regeling relatie tussen verschillende overheden en overheid – burgers
• ‘Bestuursrecht’
➔ Regelt de organisatie en de werking van het overheidsbestuur (= uitvoerende macht) en de
controle daarop door o.a. administratieve rechtbanken
• Waar?
➔ Geen apart wetboek (dus niet zoals strafwetboek)
➔ Verspreid over wetgeving in ruime zin (federaal-deelstatelijk-plaatselijk)
➔ Algemene rechtsbeginselen: beginselen van behoorlijk bestuur
DEEL 1: FUNDAMENTELE ELEMENTEN VAN HET ADMINISTRATIEF RECHT
HOOFDSTUK 1: AFBAKENING VAN HET ADMINISTRATIEF RECHT
1.1 BEGRIP
• Administratief recht = bestuursrecht
• Nationaal recht (maar toch ook internationale en Europese invloeden!)
• Publiekrecht
• Organiseert openbaar bestuur en diens taakvervulling
➔ Openbaar bestuur
o Grondwettelijk ingerichte bestuurlijke overheden (staan ingeschreven in grondwet)
Vb. Federale een deelstaatregeringen, provincies en gemeenten
, o Bijkomende bestuurlijke diensten (onder toezicht van oprichtende of erkennende OH)
Vb. OCMW, Bpost, NMBS, Haven van A’pen, ministerie van onderwijs
➔ Taakvervulling: algemeen belang
o Jurisdictionele beslissing (wordt genomen door administratief rechtscollege)
o Bestuurlijke beslissing (uitvoering van wet in concreet dossier vb. stedenbouwkundige
verordening)
o Beslissingen van wetgevende aard (niet perse wetten, maar algemene regels die moeten
worden nageleefd zoals vb. politiereglement in bepaalde gemeente)
1.2 UITZONDERINGSRECHT
• Overheid is onderworpen aan wet, maar bestuursrecht wijkt op bepaalde punten af t.o.v. gemeen
recht:
➔ Bijzondere rechten (voorrechten)
o Overheden mogen meer dan privépersonen → om taak, nastreven van algemeen
belang, te vervullen (Vb. reglementen vaststellen en individuele beslissingen nemen)
o Bestuur kan gezag halve (evt. met drang) optreden tegen wil in van betrokkene (<->
wilsovereenstemming) (Vb. als iemand handelt in strijd met gemeentelijke verordening
of openbare orde verstoort kan overheid sancties opleggen zoals vb. onteigening)
o Voorbeeld: rijbewijs
Wettelijke plicht om rijbewijs te hebben alvorens met auto te rijden, stadsbestuur
verleent rijbewijs en bepaalt zelf hoeveel dit kost
➔ Bijzondere plichten (keerzijde van bijzondere rechten)
o Overheden moeten meer dan privépersonen → burgers kunnen contracteren met wie
ze willen, bij overheden hangt er meer aan vast:
- Overheidsopdrachten → opdracht uitschrijven en bekendmaken, iedereen mag zich
kandidaat stellen en offerte indienen, overheid kiest beste kandidaat om opdracht
te doen
- Openbaarheid van bestuur → documenten openbaar maken
- Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur → motiveringsplicht,
gelijkheidsbeginsel, …
- Continuïteit van openbare dienst → diensten zonder onderbreking aanbieden
➔ Eigen terminologie
o Begrippen die in administratief recht andere betekenis hebben dan in gemeen recht
o Voorbeeld: concessie in privaatrecht is alleenverkoop, in administratief recht is
domeinconcessie recht om openbaar domein in gebruik te nemen vb. café met terras op
straat
,1.3 UITVOERBARE BESLUITEN
• Materiele feitelijke handelingen = handelingen zonder rechtsgevolgen
• Meerzijdige administratieve rechtshandeling = rechtshandeling die tot stand komt door contract
tussen burger en overheid vb. fietspad over uw voortuin
• Eenzijdige administratieve rechtshandeling = Bestuur kan dus eenzijdig bepaalde beslissingen nemen
die rechtstoestand van burgers zal wijzigen (kunnen aangevochten worden bij RvS)
➔ Kenmerken:
o Eenzijdig → rechtstoestand wordt gewijzigd zonder akkoord
o Wettigheid wordt vermoed → in overeenstemming met recht (weerlegbaar vermoeden)
o Uitvoerbaar
- Niet eerst naar rechter
- Als beslissing wordt genomen en burger geeft geen uitvoering, kan overheid deze
uitvoering nastreven als er een wettelijke basis is OF als er een hoogdringendheid is
➔ Indelingen:
o Volgens (personeel) toepassingsgebied
, o Volgens al dan niet toekenning subjectief recht/gunst
Rechtverlenende beslissingen kunnen niet
worden ingetrokken, niet-rechtverlenende
wel!
o Volgens vrijheid in uitoefenen bevoegdheid
Vb. alcoholverbod in Malle Vb. bij overheidsopdrachten → beste aannemer
Gebonden is duidelijk omschreven in wet,
moet niet worden gemotiveerd
Discretionair moet gemotiveerd worden
1.4 DE ADMINISTRATIEVE SANCTIE
• = voorbeeld van een administratieve uitvoerbare beslissing
• = handhavingsmaatregel die de bestuurlijke overheid kan opleggen in geval van overtreding van haar
voorschriften
• Bestuur kan zelf sancties opleggen, moet dus niet naar strafrechter
• Wettelijke basis:
➔ Wanneer openbare overlast wordt veroorzaakt → Art. 135 Nieuwe Gemeentewet vb.
alcoholverbod
➔ Wanneer overheid regelement heeft vastgesteld en niet naleving wordt gesanctioneerd →
GASwet laat toe dat er sancties mogen worden opgelegd
• Vormen van administratieve sancties:
➔ Administratieve geldboete
➔ Schorsing of intrekking vergunning
➔ Sluiting
➔ Tuchtsanctie
➔ …
➔ Geen vrijheidsstraffen (zoals gevangenisstraffen)!
