Geschiedenis van het Russische Rijk en de
voormalige Sovjetstaten
Voorbeeld inzichtsvraag: evolutie v lijfeigenschap / buitenlands beleid v RR
naar zuidelijke gebieden / positie van de adel
, 1. Rusland en de Russen, de vroegste tijden
Russische termen moet je niet kennen
1.1. Rusland en de Russen
1.1.1. Naamgeving
Rusland: verschillende gebieden, namen, volkeren doorheen de geschiedenis
Namen: Kiev-Roes, Moskovië, Rusland, Russisch Imperium, SU, Russsiche
Federatie
1) Kiev-Rusland (9e-13e E)
o Eerste periode van staatsvorming
▪ Consensus voor Oekraïne & Rusland = Kiev-Roes
2) Russische Land (1240- eind 15e E)
o Iets later ook sprake van Moskovië (Rjoeriks) naar de hoofdstad
Moskou genoemd
3) Rusland (16e E)
o Term die nu nog steeds wordt gebruikt
o Door Ivan IV de Verschrikkelijke (tsaar)
▪ Ook term tsaar voor het 1st
▪ Begin van snelle expansie
4) Russisch imperium (vanaf 18e E)
o Door Peter de Grote (Imperator)
o Multi-etnisch door imperiale expansie
▪ Veel # volkeren in Siberië
o Staatsidentiteit
▪ Ontkoppeling van etnische identiteit
5) SSSR (USSR) (1917-1991)
o Unie van Socialistische Sovjetrepublieken (Sovjet-Unie)
o Land werd zogezegd bestuurd door Sovjets = raden van arbeiders
& boeren
6) Russische Federatie (1991-heden)
o 17 milj km2
o 85 subjecten
▪ # regio’s met # statuten
▪ kraj-regio, oblast-provincie, republieken (m presidenten
bv. Tsjetsjenië) , okrugs (grote regio)…
, o = grootste + belangrijkste lid vd Gemeenschap v Onafhankelijke
Staten
▪ = SU – Baltische Staten
1.1.2. Multi-etnische staat
Multi-etnisch: Sinds imperiale expansie eind 16e E
• Rusland: Nog meer ttv keizerrijk en SU
o In Kaukasische landen en C-Az
• Buitenland: miljoenen Russen in buitenland na 1991
o Voor 1991: Topposities binnen Russische partij voor Russen
o Na 1991: ineens veel Russen in Balticum, Oekraïne, Belarus,
Moldova, C-Az
▪ Voormalige SU = ‘nabije buitenland’ dus Russen daar worden
‘compatriotten’ genoemd
▪ Volkstelling 2010: > 185 etnische groepen in Rusland
Identiteit: opdeling etnische & staatsidentiteit (burgerschap) gebeurt met de
imperiale expansie
• Twee woorden voor ‘Rus’
o Rossijanin = Russisch staatsburger, inwoner m evt andere etnie
(Tsetsjeen, Tataar…)
, o Russkij = etnische Rus
• In 19e E m Groot-Russische staatsidentiteit dominant als bewuste
strategie
• Aandacht voor multi-etniciteit Russische rijk bv. bij vorming vd SU
• Russische Federatie: 142 miljoen inwoners, 116 miljoen Russen
Focus: Oost-Slavische volken: Rusland – Oekraïne – Belarus: vroeger vaak
opdeling Groot-Rusland, Klein-Rusland, Wit-Rusland
Klein-Rusland: Oekraïne
• Naam: Oe-kraina = bij de grens/land aan de rand
o Kozakken bewaakten de grensgebieden
• Oekraïners in Galicië (= West-Oekraïne)
o Deel vh Habsburgse Rijk
▪ Argument voor toegang tot EU
o Werden Roethenen genoemd (~russkie)
▪ Vandaag de dag noemt Andy Warhol zich nog een Roetheen
Wit-Rusland: bela-rus
• Naam: Vele verklaringen: klimaat, klederdracht
o Meest waarschijnlijke: geen tribuut onder Mongoolse juk
▪ Dus witte regio, geen rode of zwarte waar men tribuut
betaalde
▪ Verwarrend want ook Russen die na Oktoberrevolutie de SU
ontvluchten w W-R genoemd.
1.1.3. Geografische ruimte
Kerngebied: westelijk deel van Euraziatische vlakte van Mongolië tot de
Noordzee (noorden: Witte Zee en Barentszee / zuiden: ZZ en Kaukasus)
• “Europees Rusland” – ten westen vd Oeral
• Voor- en nadelen
o Nadeel: Altijd gevoel van kwetsbare grenzen & gevoelig voor raids
o.a. v Tataren
▪ Raids voor Slavische slaven
o Voordeel: geen belemmering voor grote expansie oostwaarts
• Afbakening
o Noorden: Barentszee
o Oosten: Oeral
voormalige Sovjetstaten
Voorbeeld inzichtsvraag: evolutie v lijfeigenschap / buitenlands beleid v RR
naar zuidelijke gebieden / positie van de adel
, 1. Rusland en de Russen, de vroegste tijden
Russische termen moet je niet kennen
1.1. Rusland en de Russen
1.1.1. Naamgeving
Rusland: verschillende gebieden, namen, volkeren doorheen de geschiedenis
Namen: Kiev-Roes, Moskovië, Rusland, Russisch Imperium, SU, Russsiche
Federatie
1) Kiev-Rusland (9e-13e E)
o Eerste periode van staatsvorming
▪ Consensus voor Oekraïne & Rusland = Kiev-Roes
2) Russische Land (1240- eind 15e E)
o Iets later ook sprake van Moskovië (Rjoeriks) naar de hoofdstad
Moskou genoemd
3) Rusland (16e E)
o Term die nu nog steeds wordt gebruikt
o Door Ivan IV de Verschrikkelijke (tsaar)
▪ Ook term tsaar voor het 1st
▪ Begin van snelle expansie
4) Russisch imperium (vanaf 18e E)
o Door Peter de Grote (Imperator)
o Multi-etnisch door imperiale expansie
▪ Veel # volkeren in Siberië
o Staatsidentiteit
▪ Ontkoppeling van etnische identiteit
5) SSSR (USSR) (1917-1991)
o Unie van Socialistische Sovjetrepublieken (Sovjet-Unie)
o Land werd zogezegd bestuurd door Sovjets = raden van arbeiders
& boeren
6) Russische Federatie (1991-heden)
o 17 milj km2
o 85 subjecten
▪ # regio’s met # statuten
▪ kraj-regio, oblast-provincie, republieken (m presidenten
bv. Tsjetsjenië) , okrugs (grote regio)…
, o = grootste + belangrijkste lid vd Gemeenschap v Onafhankelijke
Staten
▪ = SU – Baltische Staten
1.1.2. Multi-etnische staat
Multi-etnisch: Sinds imperiale expansie eind 16e E
• Rusland: Nog meer ttv keizerrijk en SU
o In Kaukasische landen en C-Az
• Buitenland: miljoenen Russen in buitenland na 1991
o Voor 1991: Topposities binnen Russische partij voor Russen
o Na 1991: ineens veel Russen in Balticum, Oekraïne, Belarus,
Moldova, C-Az
▪ Voormalige SU = ‘nabije buitenland’ dus Russen daar worden
‘compatriotten’ genoemd
▪ Volkstelling 2010: > 185 etnische groepen in Rusland
Identiteit: opdeling etnische & staatsidentiteit (burgerschap) gebeurt met de
imperiale expansie
• Twee woorden voor ‘Rus’
o Rossijanin = Russisch staatsburger, inwoner m evt andere etnie
(Tsetsjeen, Tataar…)
, o Russkij = etnische Rus
• In 19e E m Groot-Russische staatsidentiteit dominant als bewuste
strategie
• Aandacht voor multi-etniciteit Russische rijk bv. bij vorming vd SU
• Russische Federatie: 142 miljoen inwoners, 116 miljoen Russen
Focus: Oost-Slavische volken: Rusland – Oekraïne – Belarus: vroeger vaak
opdeling Groot-Rusland, Klein-Rusland, Wit-Rusland
Klein-Rusland: Oekraïne
• Naam: Oe-kraina = bij de grens/land aan de rand
o Kozakken bewaakten de grensgebieden
• Oekraïners in Galicië (= West-Oekraïne)
o Deel vh Habsburgse Rijk
▪ Argument voor toegang tot EU
o Werden Roethenen genoemd (~russkie)
▪ Vandaag de dag noemt Andy Warhol zich nog een Roetheen
Wit-Rusland: bela-rus
• Naam: Vele verklaringen: klimaat, klederdracht
o Meest waarschijnlijke: geen tribuut onder Mongoolse juk
▪ Dus witte regio, geen rode of zwarte waar men tribuut
betaalde
▪ Verwarrend want ook Russen die na Oktoberrevolutie de SU
ontvluchten w W-R genoemd.
1.1.3. Geografische ruimte
Kerngebied: westelijk deel van Euraziatische vlakte van Mongolië tot de
Noordzee (noorden: Witte Zee en Barentszee / zuiden: ZZ en Kaukasus)
• “Europees Rusland” – ten westen vd Oeral
• Voor- en nadelen
o Nadeel: Altijd gevoel van kwetsbare grenzen & gevoelig voor raids
o.a. v Tataren
▪ Raids voor Slavische slaven
o Voordeel: geen belemmering voor grote expansie oostwaarts
• Afbakening
o Noorden: Barentszee
o Oosten: Oeral
