Hygiëne en microbiologie 1.6
Inhoudsopgave
1 Algemene inleiding microbiologie.............................................................................................................3
1.1 Eigenschappen van micro-organismen...............................................................................................3
1.2 Pathogene micro-organismen............................................................................................................3
1.2.1 Rechtstreekse schade..................................................................................................................3
1.2.2 Onrechtstreekse schade..............................................................................................................3
1.2.3 Desoxyribonucleïnezuur (DNA)....................................................................................................3
1.2.4 Ribonucleïnezuur (RNA)...............................................................................................................3
1.2.5 Microbe.......................................................................................................................................3
1.2.6 Bacteriën......................................................................................................................................4
1.2.7 Virussen.......................................................................................................................................5
1.2.8 Pathogenese van infectieziekten.................................................................................................5
1.2.9 Besmetting van de mens..............................................................................................................6
1.2.10 Parasitisme................................................................................................................................6
1.2.11 Mutualisme................................................................................................................................6
1.2.12 Commensale flora......................................................................................................................7
1.2.13 Invasie en verspreiding..............................................................................................................7
1.2.14 Pathofysiologie van infectieziekten...........................................................................................8
1.3 Diagnostiek van infectieziekten..........................................................................................................8
1.3.1 Hemoculturen..............................................................................................................................8
1.3.2 Klinisch belang.............................................................................................................................9
1.4 Behandeling van infectieziekten.........................................................................................................9
1.4.1 Antibacteriële therapie: antibiotica.............................................................................................9
1.5 Fungi.................................................................................................................................................10
1.6 Vaccins en vaccinatie........................................................................................................................10
1.6.1 Types vaccins.............................................................................................................................10
2 Microbiologie versus infectieziekten.......................................................................................................11
2.1 Norovirus..........................................................................................................................................11
2.2 Varicella............................................................................................................................................12
2.3 Humaan papillomavirus....................................................................................................................12
2.4 Hepatitis A........................................................................................................................................13
, 2.5 Hepatitis B........................................................................................................................................14
2.6 Hepatitis C........................................................................................................................................14
2.7 Mazelen (virus).................................................................................................................................15
2.8 Rubella (rode hond)..........................................................................................................................15
2.9 Poliomyelitis.....................................................................................................................................16
2.10 Rotavirus.........................................................................................................................................16
2.11 Tetanus (klem)................................................................................................................................17
3 Micro-organismen die infecties van de respiratoire tractus veroorzaken...............................................18
3.1 Respiratoir syncytiaal virus (RSV)......................................................................................................18
3.2 Bordetella pertussis (kinkhoest).......................................................................................................18
3.3 Mycobacterium tuberculosis............................................................................................................19
3.4 Adenovirus........................................................................................................................................19
4 Macro-organismen die via de respiratoire tractus infecties veroorzaken...............................................20
4.1 Neisseria meningitis..........................................................................................................................20
4.2 Virale meningitis...............................................................................................................................21
5 Bacteriën die infecties van de maag-darmtractus veroorzaken...............................................................22
5.1 Salmonella........................................................................................................................................22
5.2 Vibro cholerae..................................................................................................................................22
6 Bacteriën die via maag-darmtractus intoxicaties veroorzaken................................................................23
6.1 Clostridium botulinum......................................................................................................................23
7 Bacteriën die infecties van de huid, de weke weefsels en invasieve infecties.........................................24
7.1 Borrelia burgdorferi..........................................................................................................................24
8 Bacteriën die worden overgedragen door seksueel contact...................................................................25
8.1 Genitale wratten...............................................................................................................................25
8.2 Neisseria gonorrhoeae......................................................................................................................25
8.3 Chlamydia trachomatis.....................................................................................................................26
8.4 Aids en HIV (humaan immunodeficiëntie virus)...............................................................................26
8.5 Syfilis.................................................................................................................................................26
8.6 Scabiës (schurft)................................................................................................................................27
, 1 Algemene inleiding microbiologie
Microbiologie houdt zich bezig met de studie van en onderzoek naar micro-organismen. Micro-
organismen zijn opgebouwd uit één of meer cellen waarbij geen of weinig cel differentiatie optreedt.
1.1 Eigenschappen van micro-organismen
Micro-organismen zijn opgebouwd uit één of meer cellen
Organische stoffen zijn afkomstig uit levende organismen en hun dode resten. Anorganische stoffen
zijn afkomstig uit de levenloze natuur zoals water, ijzer, zuurstof.
In een cel vinden stofwisselingsreacties plaats met assimilatie (opbouwen van celmateriaal) en
dissimilatie (energie uit celmateriaal halen).
Organismen kunnen voortplanten
Organismen kunnen reageren op prikkels uit de omgeving
1.2 Pathogene micro-organismen
Besmetting leidt tot infectie als het aantal ziektekiemen groot genoeg zijn en de verdediging zwak is.
Hierbij gaan ziektekiemen vermenigvuldigen en worden cellen van het lichaam beschadigd. Hierdoor
ontwikkelt een ontsteking. Besmetting leidt dus niet altijd tot ziekte.
1.2.1 Rechtstreekse schade
Productie van gifstoffen en verstoren of uitschakelen van lichaamsfuncties
Afvalstoffen van bacteriën zoals irriterend slijmvlies met meer slijmproductie
Beschadiging waarbij het micro-organisme de cel binnendringt
Verbruik van voedingsstoffen
Oplossen van weefsels door krachtige enzymen
1.2.2 Onrechtstreekse schade
Immuun afweer van ons eigen lichaam waarbij micro-organismen worden gedood en eigen
lichaamscellen worden aangetast.
1.2.3 Desoxyribonucleïnezuur (DNA)
Bevat alle erfelijke informatie van organisme. Een DNA-molecuul bestaat uit twee lange strengen die als
een wenteltrap om elkaar zitten. Ons DNA zit verpakt in 23 paar chromosomen en ligt opgeslagen in de
celkern.
1.2.4 Ribonucleïnezuur (RNA)
Een RNA-keten is als DNA opgebouwd uit vier verschillende nucleotiden maar anders dan DNA heeft RNA
Uracil in plaats van Thymine. Veel virussen hebben RNA in plaats van DNA als genetisch materiaal.
1.2.5 Microbe
Een wezen te klein om met het blote oog te kunnen zien. Bacteria en Archaea hebben geen celkern en
worden prokaryoot genoemd. De Eukarya hebben wel een celkern en wordt eukaryoot genoemd.
Microbioom
Inhoudsopgave
1 Algemene inleiding microbiologie.............................................................................................................3
1.1 Eigenschappen van micro-organismen...............................................................................................3
1.2 Pathogene micro-organismen............................................................................................................3
1.2.1 Rechtstreekse schade..................................................................................................................3
1.2.2 Onrechtstreekse schade..............................................................................................................3
1.2.3 Desoxyribonucleïnezuur (DNA)....................................................................................................3
1.2.4 Ribonucleïnezuur (RNA)...............................................................................................................3
1.2.5 Microbe.......................................................................................................................................3
1.2.6 Bacteriën......................................................................................................................................4
1.2.7 Virussen.......................................................................................................................................5
1.2.8 Pathogenese van infectieziekten.................................................................................................5
1.2.9 Besmetting van de mens..............................................................................................................6
1.2.10 Parasitisme................................................................................................................................6
1.2.11 Mutualisme................................................................................................................................6
1.2.12 Commensale flora......................................................................................................................7
1.2.13 Invasie en verspreiding..............................................................................................................7
1.2.14 Pathofysiologie van infectieziekten...........................................................................................8
1.3 Diagnostiek van infectieziekten..........................................................................................................8
1.3.1 Hemoculturen..............................................................................................................................8
1.3.2 Klinisch belang.............................................................................................................................9
1.4 Behandeling van infectieziekten.........................................................................................................9
1.4.1 Antibacteriële therapie: antibiotica.............................................................................................9
1.5 Fungi.................................................................................................................................................10
1.6 Vaccins en vaccinatie........................................................................................................................10
1.6.1 Types vaccins.............................................................................................................................10
2 Microbiologie versus infectieziekten.......................................................................................................11
2.1 Norovirus..........................................................................................................................................11
2.2 Varicella............................................................................................................................................12
2.3 Humaan papillomavirus....................................................................................................................12
2.4 Hepatitis A........................................................................................................................................13
, 2.5 Hepatitis B........................................................................................................................................14
2.6 Hepatitis C........................................................................................................................................14
2.7 Mazelen (virus).................................................................................................................................15
2.8 Rubella (rode hond)..........................................................................................................................15
2.9 Poliomyelitis.....................................................................................................................................16
2.10 Rotavirus.........................................................................................................................................16
2.11 Tetanus (klem)................................................................................................................................17
3 Micro-organismen die infecties van de respiratoire tractus veroorzaken...............................................18
3.1 Respiratoir syncytiaal virus (RSV)......................................................................................................18
3.2 Bordetella pertussis (kinkhoest).......................................................................................................18
3.3 Mycobacterium tuberculosis............................................................................................................19
3.4 Adenovirus........................................................................................................................................19
4 Macro-organismen die via de respiratoire tractus infecties veroorzaken...............................................20
4.1 Neisseria meningitis..........................................................................................................................20
4.2 Virale meningitis...............................................................................................................................21
5 Bacteriën die infecties van de maag-darmtractus veroorzaken...............................................................22
5.1 Salmonella........................................................................................................................................22
5.2 Vibro cholerae..................................................................................................................................22
6 Bacteriën die via maag-darmtractus intoxicaties veroorzaken................................................................23
6.1 Clostridium botulinum......................................................................................................................23
7 Bacteriën die infecties van de huid, de weke weefsels en invasieve infecties.........................................24
7.1 Borrelia burgdorferi..........................................................................................................................24
8 Bacteriën die worden overgedragen door seksueel contact...................................................................25
8.1 Genitale wratten...............................................................................................................................25
8.2 Neisseria gonorrhoeae......................................................................................................................25
8.3 Chlamydia trachomatis.....................................................................................................................26
8.4 Aids en HIV (humaan immunodeficiëntie virus)...............................................................................26
8.5 Syfilis.................................................................................................................................................26
8.6 Scabiës (schurft)................................................................................................................................27
, 1 Algemene inleiding microbiologie
Microbiologie houdt zich bezig met de studie van en onderzoek naar micro-organismen. Micro-
organismen zijn opgebouwd uit één of meer cellen waarbij geen of weinig cel differentiatie optreedt.
1.1 Eigenschappen van micro-organismen
Micro-organismen zijn opgebouwd uit één of meer cellen
Organische stoffen zijn afkomstig uit levende organismen en hun dode resten. Anorganische stoffen
zijn afkomstig uit de levenloze natuur zoals water, ijzer, zuurstof.
In een cel vinden stofwisselingsreacties plaats met assimilatie (opbouwen van celmateriaal) en
dissimilatie (energie uit celmateriaal halen).
Organismen kunnen voortplanten
Organismen kunnen reageren op prikkels uit de omgeving
1.2 Pathogene micro-organismen
Besmetting leidt tot infectie als het aantal ziektekiemen groot genoeg zijn en de verdediging zwak is.
Hierbij gaan ziektekiemen vermenigvuldigen en worden cellen van het lichaam beschadigd. Hierdoor
ontwikkelt een ontsteking. Besmetting leidt dus niet altijd tot ziekte.
1.2.1 Rechtstreekse schade
Productie van gifstoffen en verstoren of uitschakelen van lichaamsfuncties
Afvalstoffen van bacteriën zoals irriterend slijmvlies met meer slijmproductie
Beschadiging waarbij het micro-organisme de cel binnendringt
Verbruik van voedingsstoffen
Oplossen van weefsels door krachtige enzymen
1.2.2 Onrechtstreekse schade
Immuun afweer van ons eigen lichaam waarbij micro-organismen worden gedood en eigen
lichaamscellen worden aangetast.
1.2.3 Desoxyribonucleïnezuur (DNA)
Bevat alle erfelijke informatie van organisme. Een DNA-molecuul bestaat uit twee lange strengen die als
een wenteltrap om elkaar zitten. Ons DNA zit verpakt in 23 paar chromosomen en ligt opgeslagen in de
celkern.
1.2.4 Ribonucleïnezuur (RNA)
Een RNA-keten is als DNA opgebouwd uit vier verschillende nucleotiden maar anders dan DNA heeft RNA
Uracil in plaats van Thymine. Veel virussen hebben RNA in plaats van DNA als genetisch materiaal.
1.2.5 Microbe
Een wezen te klein om met het blote oog te kunnen zien. Bacteria en Archaea hebben geen celkern en
worden prokaryoot genoemd. De Eukarya hebben wel een celkern en wordt eukaryoot genoemd.
Microbioom
