Aardrijkskunde systeem aarde h.2
§1 De aarde als systeem
4 sferen :
Atmosfeer
Hydrosfeer
Lithosfeer
Biosfeer
Atmosfeer
Atmosfeer om de aarde werd gevormd door gassen uit het binnenste van de aarde,
die door vulkaanuitbarstingen ontsnapten.
Ook wel de dampkring.
Ongeveer 80 km dik.
Opgedeeld in 4 lagen :
Troposfeer (tussen 8 en 18km)
Stratosfeer (tot 50 km hoogte)
Mesosfeer
Thermosfeer
Troposfeer: essentieel voor het leven op aarde. Beheerst de kringlopen van water
en koolstof en de klimaatprocessen. 80% van de gassen van de dampkring
bevinden zich in de troposfeer.
Stratosfeer: boven de troposfeer. Ook belangrijk voor het leven op aarde. 19.9%
van de gassen van de dampkring bevinden zich in de stratosfeer, waaronder ozon.
Dit blokkeert instraling van uv licht wat huidkanker en genetische mutaties
vermindert.
Hydrosfeer
Het water op de aarde. Oceanen, meren, rivieren, het grondwater en het
bodemwater. Ook gletsjers en vast ijs in de bergen en op de polen.
97% zout water , 2% ijskappen , 1% water in de rivieren, meren, grondwater,
bodemwater, atmosfeer en planten.
Biosfeer
Alle levende organismen. Meeste op het land en in de bovenste 100m van de
oceanen.
, Lithosfeer
Bodem
Kringlopen
De kringlopen zijn ook erg belangrijk, vooral om de endogene en exogene krachten
te regulieren.
Steentekringloop
Waterkringloop
Koolstofkringloop
Waterkringloop :
3 vormen; vast, vloeibaar, gas. Water erg belangrijk voor onze levens en bepaalt
voor een groot deel het klimaatsysteem.
Koolstofkringloop :
3 vormen; vast, vloeibaar, gas.
Alle levensvormen bestaan uit koolstofcomponenten, erg
belangrijk voor systeem aarde. Minder dan 2% CO2 in de
atmosfeer maar wel noodzakelijk.
Fotosynthese zet co2 om in zuurstof. Plankton zet co2 om in
kalksteenlagen waarin de koolstof wordt opgeslagen.
De grote motor bij alle kringlopen is de zon.
Energiebalans
26% wordt gelijk door weerkaatsing via
stofdeeltjes en wolken verspreid. 4% wordt
gereflecteerd. Uiteindelijk bereikt 47% van
de energie het aardopp.
De wolken en atmosfeer nemen ook de co2
op.
De straling / energie balans verschilt op verschillende plekken op de aarde. In de
poolstreken legt zonnestraal een langere weg door de atmosfeer af dan in de tropen.
Daardoor meer warmte verlies.
Weerkaatsing van zon albedo effect.
§1 De aarde als systeem
4 sferen :
Atmosfeer
Hydrosfeer
Lithosfeer
Biosfeer
Atmosfeer
Atmosfeer om de aarde werd gevormd door gassen uit het binnenste van de aarde,
die door vulkaanuitbarstingen ontsnapten.
Ook wel de dampkring.
Ongeveer 80 km dik.
Opgedeeld in 4 lagen :
Troposfeer (tussen 8 en 18km)
Stratosfeer (tot 50 km hoogte)
Mesosfeer
Thermosfeer
Troposfeer: essentieel voor het leven op aarde. Beheerst de kringlopen van water
en koolstof en de klimaatprocessen. 80% van de gassen van de dampkring
bevinden zich in de troposfeer.
Stratosfeer: boven de troposfeer. Ook belangrijk voor het leven op aarde. 19.9%
van de gassen van de dampkring bevinden zich in de stratosfeer, waaronder ozon.
Dit blokkeert instraling van uv licht wat huidkanker en genetische mutaties
vermindert.
Hydrosfeer
Het water op de aarde. Oceanen, meren, rivieren, het grondwater en het
bodemwater. Ook gletsjers en vast ijs in de bergen en op de polen.
97% zout water , 2% ijskappen , 1% water in de rivieren, meren, grondwater,
bodemwater, atmosfeer en planten.
Biosfeer
Alle levende organismen. Meeste op het land en in de bovenste 100m van de
oceanen.
, Lithosfeer
Bodem
Kringlopen
De kringlopen zijn ook erg belangrijk, vooral om de endogene en exogene krachten
te regulieren.
Steentekringloop
Waterkringloop
Koolstofkringloop
Waterkringloop :
3 vormen; vast, vloeibaar, gas. Water erg belangrijk voor onze levens en bepaalt
voor een groot deel het klimaatsysteem.
Koolstofkringloop :
3 vormen; vast, vloeibaar, gas.
Alle levensvormen bestaan uit koolstofcomponenten, erg
belangrijk voor systeem aarde. Minder dan 2% CO2 in de
atmosfeer maar wel noodzakelijk.
Fotosynthese zet co2 om in zuurstof. Plankton zet co2 om in
kalksteenlagen waarin de koolstof wordt opgeslagen.
De grote motor bij alle kringlopen is de zon.
Energiebalans
26% wordt gelijk door weerkaatsing via
stofdeeltjes en wolken verspreid. 4% wordt
gereflecteerd. Uiteindelijk bereikt 47% van
de energie het aardopp.
De wolken en atmosfeer nemen ook de co2
op.
De straling / energie balans verschilt op verschillende plekken op de aarde. In de
poolstreken legt zonnestraal een langere weg door de atmosfeer af dan in de tropen.
Daardoor meer warmte verlies.
Weerkaatsing van zon albedo effect.
