Samenvatting Denkkaders in de orthopedagogie

Denkkaders in Orthopedagie

Denkkaders in de Orthopedagogie worden kaders en modellen aangeboden vanuit een
empowerende, krachtgerichte en holistische visie op hulpverlening.

Een praktijkgerichte orthopedagoog werkt integratief en eclectisch: welk kader, methodiek
of techniek sluit het dichtst aan bij de ondersteuningsvraag van de cliënt?
 Cliënt staat centraal (niet de voorkeur van de hulpverlener)

Begrip cliënt

 Degene die ondersteuning nodig heeft
 In andere contexten andere benamingen: deelnemer, leerling, bewoner, gast
 In hulpverlening ‘cliënt’ het meest neutrale woord
 Posititioneert je over personen als hulpverlener

*Bewust zijn van oorsprong: cliens was in de Romeinse tijd een volgzame burger die
verbonden was aan een patriciër/patroon.
 Zegt iets over de positie naar elkaar toe

Kwetsbaarheid

Er worden kaders en modellen toegepast op actuele thema’s en authentieke
hulpverleningscontexten via verschillende domeinen van kwetsbaarheid (fysieke, psychische,
cognitieve, sociale en omgevingskwetsbaarheid).

 Doelgroep: alle mensen die zich in een kwetsbare positie bevinden, zowel kinderen,
jongeren, (jong)volwassenen als ouderen.

5 domeinen van kwetsbaarheid

 Fysieke kwetsbaarheid: geen toegang voor
rolstoelgebruikers, geen geld/ auto

 Psychische kwetsbaarheid: schuld, ziektebesef

 Sociale kwetsbaarheid: sociale isolement, geen
geld tot activiteiten of niet in de omgeving

 Omgevingskwetsbaarheid: kunnen de drukte
niet aan, slechte huisvesting

 Cognitieve kwetsbaarheid:
geheugenproblemen, hebben geen besef van
de mogelijkheden



1

, 1. Fundamenten
1.1. Quality of life en ondersteuningsdenken

Vermaatschappelijking van de zorg
Ontstaan van begrippen: (begrippen worden vaak door elkaar gebruikt, afh over welke doelgroep het gaat)

 Community Care: personen met een beperking ondersteunen in de sl
 Vermaatschappelijking van de zorg: zorg van personen met een psychische
problematiek

2 invalshoeken

CC als vermaatschappelijking:
Doel: mensen in kwetsbare posities Vermaatschappelijking van de ZORG zelf
te ondersteunen en laten deelnemen in de sl

= individueel proces = collectief proces
 Reorganisatie van Hv: streven om
de zorg zoveel mogelijk te laten
plaatsvinden in de sl




Bv; Koppels met een beperking op
andere dag en andere plek op
Valentijnsdate, geen
vermaatschappelijking.




(Recht op) kwaliteit van leven
Gaat over eigen regie, eigen kracht, eigen verantwoordelijkheid, zelfredzaamheid

Vermaatschappelijking
 Mag geen doel zijn
 Enkel een middel om te komen tot het recht (en realiseren) van kwaliteit van leven
o Het doel is ALTIJD het kwaliteit van leven te verbeteren/ verhogen

Community Care/vermaatschappelijking van de zorg =
 Juiste kansen en mogelijkheden creëren om mensen in een kwetsbare positie met de
nodige ‘ruggensteun’ in de samenleving een volwaardige rol te laten spelen



2

,Vanuit beleid: 5 concretische cirkels

Persoon zelf
Familie en vrienden
Informele steun
Algemene diensten
Gespecialiseerde diensten

*Eerst kijken naar wat de persoon zelf kan. 2e cirkel, zijn de natuurlijke hulpbronnen. 3e cirkel:
het informele netwerk (buren, collega’s, kenissen, …). Als dit sociale netwerk te weinig
ondersteuning kan bieden, worden professionele hulpbronnen ingeschakeld. 4 e kring: de
alemene zorg en dienstverlening (huisarts, thuiszorg, kind&gezin). 5 e kring: de
gespecialiseerde hulpverlening (CLB, dagcentra, …).

1.1.1. Het ondersteuningsmodel

 Sluit aan bij deze vermaatschappelijking van de zorg
 Gericht op een individu in de samenleving
 Ondersteuning i.p.v. zorg of hulp
 Op maat van de persoon en flexibel (aanpassingen mogelijk)
 Burgerschap als mensbeeld anders bekijken
 Doel: de persoon een goede kwaliteit van leven geven!

Ondersteuning bestaat uit:
 Persoonsgericht (individu), behandeling verbetert psychische/ gedragsproblemen
 Omgevingsgericht, aanpassingen aan de fysieke sociale omgeving voor vermindering
van beperking
 In het ondersteuningssysteem staat het sociale netwerk centraal (5 concentrische
cirkels)

1.1.2. Quality of life

 Algemeen begrip dat geldt voor alle mensen
 Kwaliteit van leven van de persoon staat centraal
 Belangrijke doelstelling: bevorderen/ behouden van kwaliteit van leven

Benaderingen van QoL:

 Objectieve benadering
o De som van een aantal objectief meetbare goede levensomstandigheden
(inkomen, vrijetijdsactiviteiten)
 Fijne goed betaalde job, redelijk gezond objectief spraken van goede QOL

 Subjectieve benadering
o De ervaring van de persoon staat centraal (interview)
 Objectieve omstandigheden (sociale woning, loon, buurt) word bij iedereen anders
ervaart

3

,  Interactionele benadering
o De mate van overeenstemming tussen de persoon en de omgeving =
‘goodness of fit’ (individuele noden en wensen vervuld)
 De mogelijkheid om persoonlijke doelen na te streven van je omgeving. En beschikt
over eigen capaciteiten en gepaste ondersteuningsbronnen om te voldoen aan de
eisen en verwachtingen van de omgeving.

Bevorderen van QOL door ‘persoonlijke toekomstplanning’ (person-centred planning):

 Aanwezigheid in de samenleving: het recht op een volwaardige deelname aan het
gewone leven
 Relaties: het recht om waardevolle relaties uit te bouwen gerespecteerd en
gewaardeerd worden door anderen
 Keuze: kleine en grote beslissingen kunnen nemen en zo invloed uitoefenen op wat er
in je leven gebeurt; (bv hoe tanden poetsen)
 Competenties bevorderen: erkend en ondersteund worden in je groeimogelijkheden
en in de mogelijkheid zijn om deel te nemen aan activiteiten
 Respect: het recht om gerespecteerd en gewaardeerd te worden voor wie men is.

QOL: verschillende domeinen

 Being: wie men is
 Belonging: hoe men zich verhoudt tot zijn omgeving
 Becoming: realiseren van persoonlijke doelen en aspiraties
 Mattering: ertoe doen, van betekenis zijn

QOL: 4 kernprincipes

1. Multidimensionaliteit: 8 levensdomeinen volgens Schalock
2. Universaliteit: iedereen gelijk
3. Objectieve en subjectieve component: meetbaar en zichtbaatr gelukkig
4. Empowerment: de versterkte cliënt

1) 8 levensdomeinen volgens Schalock

Dimensie van het welbevinden Onafhankelijkdsdimensie Sociale dimensie
Emotioneel Materieel Lichamelijk wel Zelfbepaling Persoonlijke Sociale inclusie Sociale Rechten
wel wel bevinden ontwikkeling relaties
bevinden bevinden
Veiligheid Eigendom Gezondheidszorg Keuzes Vaardigheden Participatie Vriend- Privacy
schappen

Stabiele Werk Mobiliteit Persoonlijke Technologie Sociale Intimiteit Respect
omgeving controle netwerken met waardigheid
omgeving
Persoonlijke Persoonlijke Voeding Eigen doelen Rol Eerlijke
ruimte bezittingen Beweging behandeling




4