RECHTSMETHODOLOGIE
DEEL 1: NATIONALE BRONNEN
INLEIDING
1. WAT ZIJN DE BRONNEN VAN HET RECHT?
WAT IS RECHT?
• = Mechanisme om conflicten in de maatschappij te voorkomen en te bestrijden/op te
lossen
• = Geheel van gedragsregels opgelegd door de maatschappij die een ordening
van/betere maatschappij beogen
• Bij overtreding → sanctie
WAAR KOMT HET RECHT VANDAAN? – BRONNEN
• Materiële bronnen
o Wat? Verklaren waarom bepaalde rechtsregels tot stand komen; liggen aan
de basis aan de basis van de formele bronnen
o Soorten?
▪ Algemene: economische, politieke sociale factoren; maatschappelijke
opvattingen
▪ Concrete: feiten in een geschil; nieuwsbericht
• Formele bronnen
o Wat? Vormen waarin het recht tot uitdrukking komt
▪ Wetgeving
▪ Rechtspraak
▪ Rechtsleer
▪ Gewoonterecht
▪ Algemene rechtsbeginselen
▪ Overeenkomsten
Margaux Foré 1
,2. KENMERKEN VAN DE FORMELE BRONNEN
GESCHREVEN BRONNEN VS ONGESCHREVEN BRONNEN
GESCHREVEN BRONNEN
• Wat?
o Neergeschreven in een op zich bestaand instrument
• Welke?
o Wetgeving: officieel publicatieblad
o Rechtspraak: zittingsblad
o Rechtsleer: juridisch tijdschrift
o Geschreven contract
o WG en RSP moeten altijd geschreven zijn, anders ongeldig
o RL meestal geschreven
ONGESCHREVEN BRONNEN
• Wat?
o Zijn niet neergeschreven in een op zich bestaand instrument
o Zijn wel beschreven in andere bronnen
• Welke?
o Gewoonterecht
o Algemene rechtsbeginselen
GEPUBLICEERD VS NIET GEPUBLICEERD (LOUTER GESCHREVEN)
GEPUBLICEERD
• Wat?
o Bepaalde bronnen moeten gepubliceerd worden om van kracht te zijn
• Welke?
o Wetgeving: altijd want iedereen wordt geacht de wet te kennen
o Rechtspraak: uitzonderlijk; uitspraken van het Grondwettelijk Hof en van de
Raad van State met algemene draagwijdte
o Rechtsleer: altijd (meestal geschreven → rechtszekerheid)
Margaux Foré 2
, NIET GEPUBLICEERD
• Wat ?
o Bepaalde geschreven bronnen moeten niet gepubliceerd worden om van
kracht te zijn, enkel geakteerd
• Welke?
o Rechtspraak: in principe enkel geakteerd
▪ Bv. Vonnissen van de vrederechter
o Rechtspraak (hogere rechtbanken) worden wel gepubliceerd maar officieus
OFFICIËLE PUBLICATIES VS OFFICIEUZE PUBLICATIES
OFFICIEEL
• Wat ?
o Publicatie in een door de overheid voorzien medium dat geldt als vereiste
voor het kracht worden van rechtsregels
• Welke?
o Wetgeving: wetten en decreten moeten worden gepubliceerd in het BS
o Europees: regelgeving moet worden gepubliceerd in het Publicatieblad van de
EU
• Voordeel: steeds up-to-date
• Nadeel: onoverzichtelijk want wordt niet geconsolideerd
• Rechtspraak: enkel arresten van het Grondwettelijk Hof en van de Raad van State
• Rechtsleer: nooit officieel
OFFICIEUS
• Wat ?
o Publicatie dat niet geldt als vereiste voor het van kracht worden van
rechtsregels
• Welke?
o Wetgeving: wordt ook officieus gepubliceerd
• Nadeel: niet steeds up-to-date
• Voordeel: overzichtelijk: gestructureerd + geconsolideerd
• Rechtspraak: Meestal enkel officious
• Rechtsleer: steeds officieus
Margaux Foré 3
DEEL 1: NATIONALE BRONNEN
INLEIDING
1. WAT ZIJN DE BRONNEN VAN HET RECHT?
WAT IS RECHT?
• = Mechanisme om conflicten in de maatschappij te voorkomen en te bestrijden/op te
lossen
• = Geheel van gedragsregels opgelegd door de maatschappij die een ordening
van/betere maatschappij beogen
• Bij overtreding → sanctie
WAAR KOMT HET RECHT VANDAAN? – BRONNEN
• Materiële bronnen
o Wat? Verklaren waarom bepaalde rechtsregels tot stand komen; liggen aan
de basis aan de basis van de formele bronnen
o Soorten?
▪ Algemene: economische, politieke sociale factoren; maatschappelijke
opvattingen
▪ Concrete: feiten in een geschil; nieuwsbericht
• Formele bronnen
o Wat? Vormen waarin het recht tot uitdrukking komt
▪ Wetgeving
▪ Rechtspraak
▪ Rechtsleer
▪ Gewoonterecht
▪ Algemene rechtsbeginselen
▪ Overeenkomsten
Margaux Foré 1
,2. KENMERKEN VAN DE FORMELE BRONNEN
GESCHREVEN BRONNEN VS ONGESCHREVEN BRONNEN
GESCHREVEN BRONNEN
• Wat?
o Neergeschreven in een op zich bestaand instrument
• Welke?
o Wetgeving: officieel publicatieblad
o Rechtspraak: zittingsblad
o Rechtsleer: juridisch tijdschrift
o Geschreven contract
o WG en RSP moeten altijd geschreven zijn, anders ongeldig
o RL meestal geschreven
ONGESCHREVEN BRONNEN
• Wat?
o Zijn niet neergeschreven in een op zich bestaand instrument
o Zijn wel beschreven in andere bronnen
• Welke?
o Gewoonterecht
o Algemene rechtsbeginselen
GEPUBLICEERD VS NIET GEPUBLICEERD (LOUTER GESCHREVEN)
GEPUBLICEERD
• Wat?
o Bepaalde bronnen moeten gepubliceerd worden om van kracht te zijn
• Welke?
o Wetgeving: altijd want iedereen wordt geacht de wet te kennen
o Rechtspraak: uitzonderlijk; uitspraken van het Grondwettelijk Hof en van de
Raad van State met algemene draagwijdte
o Rechtsleer: altijd (meestal geschreven → rechtszekerheid)
Margaux Foré 2
, NIET GEPUBLICEERD
• Wat ?
o Bepaalde geschreven bronnen moeten niet gepubliceerd worden om van
kracht te zijn, enkel geakteerd
• Welke?
o Rechtspraak: in principe enkel geakteerd
▪ Bv. Vonnissen van de vrederechter
o Rechtspraak (hogere rechtbanken) worden wel gepubliceerd maar officieus
OFFICIËLE PUBLICATIES VS OFFICIEUZE PUBLICATIES
OFFICIEEL
• Wat ?
o Publicatie in een door de overheid voorzien medium dat geldt als vereiste
voor het kracht worden van rechtsregels
• Welke?
o Wetgeving: wetten en decreten moeten worden gepubliceerd in het BS
o Europees: regelgeving moet worden gepubliceerd in het Publicatieblad van de
EU
• Voordeel: steeds up-to-date
• Nadeel: onoverzichtelijk want wordt niet geconsolideerd
• Rechtspraak: enkel arresten van het Grondwettelijk Hof en van de Raad van State
• Rechtsleer: nooit officieel
OFFICIEUS
• Wat ?
o Publicatie dat niet geldt als vereiste voor het van kracht worden van
rechtsregels
• Welke?
o Wetgeving: wordt ook officieus gepubliceerd
• Nadeel: niet steeds up-to-date
• Voordeel: overzichtelijk: gestructureerd + geconsolideerd
• Rechtspraak: Meestal enkel officious
• Rechtsleer: steeds officieus
Margaux Foré 3
