BIJZONDERE OVEREENKOMSTEN
INLEIDING
VERBINTENISSEN UIT OVEREENKOMSTEN
• Overeenkomst = contract
o Meerzijdige rechtshandeling
o Wilsovereenstemming
o Eén of meerdere partijen
o Ten aanzien van één of meerdere anderen
o Afdwingbare verbintenissen aangaan
• Strekt ertoe rechtsgevolgen te doen intreden → rechtshandeling
• Geldig aangegane overeenkomsten verbinden de partijen tot wet; als je een contract
sluit met iemand dan moet je dat contract naleven
• Onderscheid:
o Consensualisme; loutere wilsovereenstemming, gevolgen komen nadien tot
stand
o Zakelijk contract; overhandiging van zaak is vereist, afgifte van de zaak dan
pas totstandkoming
▪ Bv. Vestiaire (bewaargeving), handgift (geen notaris), bruiklening
(huur zonder dat je moet betalen), bv. Spaghetti lenen (komt pas tot
stand als je die pak spaghetti hebt ontvangen)
▪ Niet te maken met zakelijke rechten
▪ Bv. Gratis vestiaire → contract? Ja, komt tot stand het moment van de
afgifte van de jas → contract = meerzijdige rechtshandeling
• Enkel bewaarnemer heeft een verbintenis aangegaan ten
opzicht van de bewaargeven
o Vormelijk (plechtig); pas geldig als voldaan is aan vormvereisten bv. Huwelijk
(ambtenaar burgerlijke stand), schenking (notaris = vormvereisten)
▪ Soorten;
• Met oog op geldigheid; wilsovereenstemming volstaat voor de
geldigheid van het contract
• Met oog op bewijs; als je iets niet kan bewijzen dan heb je een
probleem
• Met oog op tegenwerpelijkheid aan derden; derde die buiten
de koper-verkoper op de hoogte zijn van die verkoop. Bv.
Aankoop van een huis → notaris → notariële akte zal
ingeschreven worden in een register → door die akte weet
iedereen dat jij eigenaar bent van die woning
Margaux Foré 1
,SOORTEN OVEREENKOMSTEN
OVEREENKOMST ALTIJD MEERZIJDIGE RECHTSHANDELING, BEIDE PARTIJEN WIL
UITEN
• Eenzijdig vs. Wederkerig
o Eenzijdige overeenkomst; meerzijdige rechtshandeling (overeenkomst) →
slechts 1 partij neemt een verbintenis op zich bv. Bruiklening, bewaargeving
▪ /=/ eenzijdige rechtshandeling: wilsuiting van 1 persoon volstaat
bv. Aanbod, testament, opzegging overeenkomst
o Wederkerige overeenkomst; meerzijdige rechtshandeling → beide partijen
hebben verbintenissen aangegaan ten opzichte van elkaar bv. Koop
• Overeenkomsten om niet vs. Onder bezwarende titel
o Om niet/ten kosteloze titel; Bij een overeenkomst om niet is er één partij die
iets geeft aan de andere partij. Daarvoor krijgt de gevende partij niets terug.
▪ Animus donandi: je gaat dat aan met de wil om iets te geven, er is
geen economisch voordeel bv. bruiklening
o Onder bezwarende titel; je moet ervoor betalen, economisch voordeel voor
beide partijen
• Kanscontracten
o Aleatoire overeenkomsten
o Overeenkomst waarbij op het ogenblik van de contractsluiting niet vaststaat
of er een verbintenis zal zijn
o Afhankelijk van een onzekere gebeurtenis, iets dat je niet in de hand hebt
o Kans op winst of verlies
o Bv. Verzekeringsovereenkomst, weddenschap, lijfrente → kans dat je (n)ooit
iets zal krijgen
• Overeenkomst intuitu personae
o Aangegaan omwille van de persoon of de persoonlijke kwaliteiten/kenmerken
van de tegenpartij
o Contract gaat ten einde bij het overlijden van een persoon → gaat niet over
op erfgenamen
o Bv. Kredietopening, lening
• Benoemde vs. Onbenoemde overeenkomsten
o Al dan niet uitdrukkelijk geregeld in Burgerlijk Wetboek
o Algemene regelen van contractenrecht van toepassing
Margaux Foré 2
, • Toetredingscontracten
o Een zwakkere partij heeft geen zeggenschap over inhoud overeenkomst:
standaardbedingen
o De zwakkere partij heeft geen onderhandelingsmacht
o Enkel vrijheid wel of niet te contracteren; je tekent of je tekent niet
o Beschermingsmechanismes
• Raamovereenkomsten/kaderovereenkomsten; art. 5.9 NBW
o Overeenkomsten die algemene voorwaarden en modaliteiten vastlegt,
waarbinnen we later nog contracten met elkaar sluiten
DEEL 1: OVEREENKOMSTEN TOT OVERDRACHT VAN EIGENDOM
HOOFDSTUK 1: KOOPOVEREEENKOMST
VERSCHILLENDE KOOPREGIMES
• Koop van het gemeen recht
o Vroeger: enige regime
o Residuair regime
o Roerende en onroerende goederen/ lichamelijke en onlichamelijke goederen
• Consumentenkoop
o Bescherming van de consument als koper
o Dwingende wetgeving
o Enkel roerende lichamelijke zaken (dus niet bij onroerende zaken)
o Vooral: garantieregeling
▪ Product heeft niet de gewenste kwaliteit
• Weens koopverdrag
o Enkel tussen professionelen
o Enkel koopovereenkomst tussen partijen in verschillende staten gevestigd
o Conventionele uitsluiting kan (niet-dwingend)
o Enkel lichamelijke roerende goederen
o Toekomstig wereldrecht inzake internationale koop
Margaux Foré 3
, KENMERKEN KOOPOVEREENKOMST
• Wederkerige overeenkomst (art. 5.6 NBW)
• Onder bezwarende titel (art. 5.7 NBW)
• Consensueel (art. 5.5 NBW)
• Artikel 1582 BW
• Twee essentiële kenmerken (wilsovereenstemming)
o Eigendomsoverdracht
o Betaling prijs
CONSTITUTIEVE BESTANDDELEN
• Overeenkomst met betrekking tot een goed (geen diensten)
o Bv. Tickets voor concert gekocht; je hebt een dienst gekocht
• Overeenkomst met betrekking tot de eigendomsoverdracht goed
o Art. 1583 BW
o Belangrijke verbintenis verkoper = levering zaak
o Enkel de eigenaar kan goed verkopen
o Consensualisme: geen formaliteiten bepaald (art. 5.28 NBW) → louter
wilsovereenstemming
o Koopovereenkomst: eigendomsoverdragend effect
▪ Welbepaalde goederen
▪ Uitzondering bij soortgoederen (art. 1585 BW)
• Eigendom over bij “individualisering”
o Voor levering soms
o Uitstel eigendomsoverdracht
▪ Beginsel onmiddellijke eigendomsovergang: aanvullend recht
▪ Conventioneel uit te sluiten
▪ Voorbeelden:
• Onroerend goed: bij verlijden notariële akte
• Beding van eigendomsvoorbehoud
Margaux Foré 4
INLEIDING
VERBINTENISSEN UIT OVEREENKOMSTEN
• Overeenkomst = contract
o Meerzijdige rechtshandeling
o Wilsovereenstemming
o Eén of meerdere partijen
o Ten aanzien van één of meerdere anderen
o Afdwingbare verbintenissen aangaan
• Strekt ertoe rechtsgevolgen te doen intreden → rechtshandeling
• Geldig aangegane overeenkomsten verbinden de partijen tot wet; als je een contract
sluit met iemand dan moet je dat contract naleven
• Onderscheid:
o Consensualisme; loutere wilsovereenstemming, gevolgen komen nadien tot
stand
o Zakelijk contract; overhandiging van zaak is vereist, afgifte van de zaak dan
pas totstandkoming
▪ Bv. Vestiaire (bewaargeving), handgift (geen notaris), bruiklening
(huur zonder dat je moet betalen), bv. Spaghetti lenen (komt pas tot
stand als je die pak spaghetti hebt ontvangen)
▪ Niet te maken met zakelijke rechten
▪ Bv. Gratis vestiaire → contract? Ja, komt tot stand het moment van de
afgifte van de jas → contract = meerzijdige rechtshandeling
• Enkel bewaarnemer heeft een verbintenis aangegaan ten
opzicht van de bewaargeven
o Vormelijk (plechtig); pas geldig als voldaan is aan vormvereisten bv. Huwelijk
(ambtenaar burgerlijke stand), schenking (notaris = vormvereisten)
▪ Soorten;
• Met oog op geldigheid; wilsovereenstemming volstaat voor de
geldigheid van het contract
• Met oog op bewijs; als je iets niet kan bewijzen dan heb je een
probleem
• Met oog op tegenwerpelijkheid aan derden; derde die buiten
de koper-verkoper op de hoogte zijn van die verkoop. Bv.
Aankoop van een huis → notaris → notariële akte zal
ingeschreven worden in een register → door die akte weet
iedereen dat jij eigenaar bent van die woning
Margaux Foré 1
,SOORTEN OVEREENKOMSTEN
OVEREENKOMST ALTIJD MEERZIJDIGE RECHTSHANDELING, BEIDE PARTIJEN WIL
UITEN
• Eenzijdig vs. Wederkerig
o Eenzijdige overeenkomst; meerzijdige rechtshandeling (overeenkomst) →
slechts 1 partij neemt een verbintenis op zich bv. Bruiklening, bewaargeving
▪ /=/ eenzijdige rechtshandeling: wilsuiting van 1 persoon volstaat
bv. Aanbod, testament, opzegging overeenkomst
o Wederkerige overeenkomst; meerzijdige rechtshandeling → beide partijen
hebben verbintenissen aangegaan ten opzichte van elkaar bv. Koop
• Overeenkomsten om niet vs. Onder bezwarende titel
o Om niet/ten kosteloze titel; Bij een overeenkomst om niet is er één partij die
iets geeft aan de andere partij. Daarvoor krijgt de gevende partij niets terug.
▪ Animus donandi: je gaat dat aan met de wil om iets te geven, er is
geen economisch voordeel bv. bruiklening
o Onder bezwarende titel; je moet ervoor betalen, economisch voordeel voor
beide partijen
• Kanscontracten
o Aleatoire overeenkomsten
o Overeenkomst waarbij op het ogenblik van de contractsluiting niet vaststaat
of er een verbintenis zal zijn
o Afhankelijk van een onzekere gebeurtenis, iets dat je niet in de hand hebt
o Kans op winst of verlies
o Bv. Verzekeringsovereenkomst, weddenschap, lijfrente → kans dat je (n)ooit
iets zal krijgen
• Overeenkomst intuitu personae
o Aangegaan omwille van de persoon of de persoonlijke kwaliteiten/kenmerken
van de tegenpartij
o Contract gaat ten einde bij het overlijden van een persoon → gaat niet over
op erfgenamen
o Bv. Kredietopening, lening
• Benoemde vs. Onbenoemde overeenkomsten
o Al dan niet uitdrukkelijk geregeld in Burgerlijk Wetboek
o Algemene regelen van contractenrecht van toepassing
Margaux Foré 2
, • Toetredingscontracten
o Een zwakkere partij heeft geen zeggenschap over inhoud overeenkomst:
standaardbedingen
o De zwakkere partij heeft geen onderhandelingsmacht
o Enkel vrijheid wel of niet te contracteren; je tekent of je tekent niet
o Beschermingsmechanismes
• Raamovereenkomsten/kaderovereenkomsten; art. 5.9 NBW
o Overeenkomsten die algemene voorwaarden en modaliteiten vastlegt,
waarbinnen we later nog contracten met elkaar sluiten
DEEL 1: OVEREENKOMSTEN TOT OVERDRACHT VAN EIGENDOM
HOOFDSTUK 1: KOOPOVEREEENKOMST
VERSCHILLENDE KOOPREGIMES
• Koop van het gemeen recht
o Vroeger: enige regime
o Residuair regime
o Roerende en onroerende goederen/ lichamelijke en onlichamelijke goederen
• Consumentenkoop
o Bescherming van de consument als koper
o Dwingende wetgeving
o Enkel roerende lichamelijke zaken (dus niet bij onroerende zaken)
o Vooral: garantieregeling
▪ Product heeft niet de gewenste kwaliteit
• Weens koopverdrag
o Enkel tussen professionelen
o Enkel koopovereenkomst tussen partijen in verschillende staten gevestigd
o Conventionele uitsluiting kan (niet-dwingend)
o Enkel lichamelijke roerende goederen
o Toekomstig wereldrecht inzake internationale koop
Margaux Foré 3
, KENMERKEN KOOPOVEREENKOMST
• Wederkerige overeenkomst (art. 5.6 NBW)
• Onder bezwarende titel (art. 5.7 NBW)
• Consensueel (art. 5.5 NBW)
• Artikel 1582 BW
• Twee essentiële kenmerken (wilsovereenstemming)
o Eigendomsoverdracht
o Betaling prijs
CONSTITUTIEVE BESTANDDELEN
• Overeenkomst met betrekking tot een goed (geen diensten)
o Bv. Tickets voor concert gekocht; je hebt een dienst gekocht
• Overeenkomst met betrekking tot de eigendomsoverdracht goed
o Art. 1583 BW
o Belangrijke verbintenis verkoper = levering zaak
o Enkel de eigenaar kan goed verkopen
o Consensualisme: geen formaliteiten bepaald (art. 5.28 NBW) → louter
wilsovereenstemming
o Koopovereenkomst: eigendomsoverdragend effect
▪ Welbepaalde goederen
▪ Uitzondering bij soortgoederen (art. 1585 BW)
• Eigendom over bij “individualisering”
o Voor levering soms
o Uitstel eigendomsoverdracht
▪ Beginsel onmiddellijke eigendomsovergang: aanvullend recht
▪ Conventioneel uit te sluiten
▪ Voorbeelden:
• Onroerend goed: bij verlijden notariële akte
• Beding van eigendomsvoorbehoud
Margaux Foré 4
