Samenvatting Orthopedie, reumatologie en gastro-enterologie (VZC 2)

Martine Baert




ORTHOPEDIE
INLEIDING

Tot het terrein orthopedie behoren onder andere:

 Aangeboren afwijkingen van het steun- en bewegingsapparaat, bv. heupdysplasie, scoliose;
 Fracturen van gewrichten en botten
 Standafwijkingen van gewrichten en lange pijpbeenderen
 Gewrichtsafwijkingen en slijtage (artrose)

Traumatologie = de wetenschap betreffende de oorzaken, diagnostiek, behandeling,… van ongevallenletsels.

 Patiënt komt vaak via spoedopname binnen
 Geen ziekte, maar er is sprake van een externe impact waardoor letsel is opgetreden
 Traumatoloog behandeld:
o Traumata van het bot: fracturen
o Polytraumapatiënten: combinatie van verschillende letsels

BOTTEN

 Biologische functie
o Calcium metabolisme
o Hematopoïese (aanmaak RBC in beenmerg)
 Morfologische kenmerken
 Mechanische eigenschappen
 Is gespecialiseerd bindweefsel
 Structuur:
o Cortex: dens – 10% porositeit
o Trabeculair of cancelleus bot (spongiosa) – 50 – 90% porositeit

 Cortex en trabeculair bot hebben dezelfde samenstelling maar zijn structureel
anders georden


MORFOLOGIE VAN DE BEENDEREN

 3 componenten: bot, beenmerg & periost
 Vormindeling: kort / plat / lang
 Lange beenderen:
o Diafyse
o Metafyse
o Epifyse

, Martine Baert


BOTSTRUCTUUR

 de richting en grootte orde van de krachten die op het bot inwerken bepalen de structuur

 Invloed op elasticiteit en compressiesterkte
 Diafyse: dik, dens tubulair corticaal bot biedt weerstand tegen torsie en plooien
 Epifyse/metafyse:
o Been is breder
o Dunne cortex
o Prominent trabeculair bot laat vervorming en demping toe




Hoe meer verweven het patroon hoe groter de compressiesterkte

Wet van Wolff: hoe kan bot mechanische krachten omzetten in structurele verandering?
 the law of transformation of bone

GEWRICHTEN

 laten beweging toe, maar zorgen ook voor de beperking van bewegingen


KINEMATICA – BEWEGING


SCHARNIERGEWRICHT




Bv.: elleboog, knie




KOGELGEWRICHT




Bv.: heup, schouder

, Martine Baert


ZADELGEWRICHT




Bv.: handen




LIGAMENTEN

 laten beweging toe, beperken de beweging

 ‘normale’ bewegingsboog
o Leeftijd
o Genetische predispositie
o Oefening

1 TRAUMATOLOGIE: FRACTUREN

1.1 INLEIDING EN DEFINTIE

= anatomische onderbreking van de continuïteit van het bot

 kan uiteenlopen van een fissuur tot een volledige verbrijzeling van het bot

 sterkte van het bot
 grootte van de kracht

Soorten botbreuken:




Ze gaan allemaal gepaard met pijn, zwelling door het fractuurhematoom en abnormale beweeglijkheid en
opgeheven functie (functio laesa). Omliggende weefsels kunnen berschadigd worden, zoals spieren, zenuwen,
bloedvaten en inwendige organen.

, Martine Baert


1.2 FRACTUURTYPEN

Indeling:

 Volgens inwerkende kracht:

o low energy impact: behandeling met gips
o high energy impact: veel complexere therapieën

 Klinisch:
o Greenstick: groenhout fractuur
 vooral bij kinderen
 periost blijft intact
 dik en elastisch periost
 vaak sterke hoekstand, meestal te corrigeren met manipulatie
 verplaatst?  operatief >< niet-verplaatst?  gips




o Fissuur
 continuïteit van het bot slechts gedeeltelijk verbroken
 fragmenten niet verplaatst
 goed contact tussen de breukvlakken
 gips of steunverband als behandeling
 goed opvolgen of het goed geneest!



o Volledige fractuur

 verplaatsing van de fragmenten




o Multifragmentaire fractuur

 Vaak bij high velocity impact
 Vaak bij ouderen met osteoporose