Leerstof Russische Letterkunde 2: poëzie en korte verhalen
Het communicatiemodel van Roman Jakobson:
1. Referentiele functie- het overdragen van informatie over de wereld om ons heen - CONTEXT
2. Poëtische functie - het uitdrukken van de schoonheid van de taal zelf - BERICHT
3. Expressieve/emotieve functie - het uitdrukken van (de gevoelens van) de spreker- ZENDER
4. Conatieve/appellatieve - het veroorzaken van handelingen bij de luisteraar (bijvoorbeeld door
middel van een bevel) - ONTVANGER
5. Fatische functie - het controleren van het spraakkanaal zelf ('hoort u mij?') - CONTACT
6. Metalinguale functie - het spreken over de taal zelf ('wat was dat laatste woord?') - CODE
Uitleg poëtische functie = Het verschijnsel dat een tekst door een bijzondere structuur de aandacht
op zichzelf trekt. Naast in poëzie wordt deze functie vaak toegepast in reclame/slogans.
De drie hoofdgenres (megagenres)
Lyriek Poëzie Spontane uitdrukking van het innerlijke/dicht op de huid van
de schrijver (althans, wekt die suggestie), monologisch (ik-
stem), rijm/metrum etc. van secundair belang. Gedicht als
meest typische vorm. Subgenres: ode, sonnet, elegie
(melancholisch gedicht/kaagzang), limerick etc. Lengte
relatief beperkt.
Epiek Proza Verhalend literair werk, aanwezigheid van verteller (niet
nader aangeduid of zelf personage: “ik-verteller”),
Hiërarchische verhouding van verteller t.o.v. personages,
verteller heeft de regie. Subgenres: roman (avonturenroman,
psychologische roman, schelmenroman (Oliver twist),
Bildungsroman (ontwikkeling van geest en persoonlijkheid
staat centraal), novelle = verhaal van beperkte omvang,
verhaal etc.
, Drama Toneel Vorm van literatuur bedoeld om opgevoerd te worden.
Dialogisch (meerdere gelijkwaardige sprekers), tegengestelde
belangen van de personages conflict, spanning (maar dat
dit niet altijd hoeft bewijst Tsjechov). Subgenres: tragedie,
komedie, klucht.
Begrippen lyriek:
Strofen = Een ‘alinea’ in een gedicht.
2. Distichon 6. Sextet
3. Terzine 7. Septet
4. Kwatrijn 8. Octaaf
5. Kwintet 9. Novet
Limerick = Gedicht bestaande uit vijf regels, waarvan de eerste twee regels met 3
amfibrachys, dan twee regels met 1 amfibrachys en 1 jambe en tot slot weer een regel met 3
amfibrachys. Regel 1,2 en 5 rijmen met elkaar. Regel 3 en 4 hebben een ander soort rijm
(aabba).
~-~/~-~/~-~/
~-~/~-~/~-~/
~-~/~-/
~-~/~-/
~-~/~-~/~-~/
Sonnet = Rijmend gedicht van 14 regels (twee kwatrijnen en twee terzines). Rijmschema =
abba abba cdc cdc. Tussen octaaf en sectet zit de volta (chute).
Cesuur = Rust in de versregel.
Syntaxis = Zinsleer. De leer van de interne bouw van woordgroepen en zinnen, d.w.z. van de
wijze waarop woorden en zinsdelen worden samengevoegd tot woordgroepen of zinnen.
Volta = De omwenteling. Ook wel: chute.
In poetry the presentation becomes part of the message = Een dichter denkt na over hoe hij
iets verwoord. Vorm, het ritme etc. zijn vreemd in een zakelijke tekst. Dan gaat het om toeval.
In een gedicht verwachten we dat zulke zaken iets betekenen. Poëzie is beeldend en nodigt
uit tot herlezen (het is niet wat gezegd wordt, maar de manier waarop het gezegd wordt),
terwijl een zakelijke tekst bedoeld is om zo snel en goed mogelijk de boodschap over te
brengen op de lezer.
Een klank kan in een gedicht een bepaalde betekenis toegekend krijgen (zware klanken
wijzen bijvoorbeeld op de oorlog). In een zakelijke tekst zou je dit er nooit achter zoeken.
Een verstoring in het ritme duidt in een gedicht ook vaak op iets; een verandering?
Protyazhnaya = De Protyazhnaya was een langzaam lied in mineur, melancholisch, ‘droevig’.
Dit werd door de culturele elite gezien als ‘typisch’ voor de Russische boer wiens lot immers
te beklagen was (Bodianskij, Belinskij). Deze eenzijdige voorkeur ging voorbij aan het feit dat
de boeren ook heel andere (vrolijker) genres van volksmuziek kenden, maar die waren vaak
verbonden met bepaalde werkzaamheden waar de hoge heren niet bij aanwezig waren
(terwijl de protyazhnaya juist wel ten gehore werd gebracht in de personeelsvertrekken
waartoe de hoge heren wel toegang hadden). Zij hadden dus een heel eenzijdig beeld van
Het communicatiemodel van Roman Jakobson:
1. Referentiele functie- het overdragen van informatie over de wereld om ons heen - CONTEXT
2. Poëtische functie - het uitdrukken van de schoonheid van de taal zelf - BERICHT
3. Expressieve/emotieve functie - het uitdrukken van (de gevoelens van) de spreker- ZENDER
4. Conatieve/appellatieve - het veroorzaken van handelingen bij de luisteraar (bijvoorbeeld door
middel van een bevel) - ONTVANGER
5. Fatische functie - het controleren van het spraakkanaal zelf ('hoort u mij?') - CONTACT
6. Metalinguale functie - het spreken over de taal zelf ('wat was dat laatste woord?') - CODE
Uitleg poëtische functie = Het verschijnsel dat een tekst door een bijzondere structuur de aandacht
op zichzelf trekt. Naast in poëzie wordt deze functie vaak toegepast in reclame/slogans.
De drie hoofdgenres (megagenres)
Lyriek Poëzie Spontane uitdrukking van het innerlijke/dicht op de huid van
de schrijver (althans, wekt die suggestie), monologisch (ik-
stem), rijm/metrum etc. van secundair belang. Gedicht als
meest typische vorm. Subgenres: ode, sonnet, elegie
(melancholisch gedicht/kaagzang), limerick etc. Lengte
relatief beperkt.
Epiek Proza Verhalend literair werk, aanwezigheid van verteller (niet
nader aangeduid of zelf personage: “ik-verteller”),
Hiërarchische verhouding van verteller t.o.v. personages,
verteller heeft de regie. Subgenres: roman (avonturenroman,
psychologische roman, schelmenroman (Oliver twist),
Bildungsroman (ontwikkeling van geest en persoonlijkheid
staat centraal), novelle = verhaal van beperkte omvang,
verhaal etc.
, Drama Toneel Vorm van literatuur bedoeld om opgevoerd te worden.
Dialogisch (meerdere gelijkwaardige sprekers), tegengestelde
belangen van de personages conflict, spanning (maar dat
dit niet altijd hoeft bewijst Tsjechov). Subgenres: tragedie,
komedie, klucht.
Begrippen lyriek:
Strofen = Een ‘alinea’ in een gedicht.
2. Distichon 6. Sextet
3. Terzine 7. Septet
4. Kwatrijn 8. Octaaf
5. Kwintet 9. Novet
Limerick = Gedicht bestaande uit vijf regels, waarvan de eerste twee regels met 3
amfibrachys, dan twee regels met 1 amfibrachys en 1 jambe en tot slot weer een regel met 3
amfibrachys. Regel 1,2 en 5 rijmen met elkaar. Regel 3 en 4 hebben een ander soort rijm
(aabba).
~-~/~-~/~-~/
~-~/~-~/~-~/
~-~/~-/
~-~/~-/
~-~/~-~/~-~/
Sonnet = Rijmend gedicht van 14 regels (twee kwatrijnen en twee terzines). Rijmschema =
abba abba cdc cdc. Tussen octaaf en sectet zit de volta (chute).
Cesuur = Rust in de versregel.
Syntaxis = Zinsleer. De leer van de interne bouw van woordgroepen en zinnen, d.w.z. van de
wijze waarop woorden en zinsdelen worden samengevoegd tot woordgroepen of zinnen.
Volta = De omwenteling. Ook wel: chute.
In poetry the presentation becomes part of the message = Een dichter denkt na over hoe hij
iets verwoord. Vorm, het ritme etc. zijn vreemd in een zakelijke tekst. Dan gaat het om toeval.
In een gedicht verwachten we dat zulke zaken iets betekenen. Poëzie is beeldend en nodigt
uit tot herlezen (het is niet wat gezegd wordt, maar de manier waarop het gezegd wordt),
terwijl een zakelijke tekst bedoeld is om zo snel en goed mogelijk de boodschap over te
brengen op de lezer.
Een klank kan in een gedicht een bepaalde betekenis toegekend krijgen (zware klanken
wijzen bijvoorbeeld op de oorlog). In een zakelijke tekst zou je dit er nooit achter zoeken.
Een verstoring in het ritme duidt in een gedicht ook vaak op iets; een verandering?
Protyazhnaya = De Protyazhnaya was een langzaam lied in mineur, melancholisch, ‘droevig’.
Dit werd door de culturele elite gezien als ‘typisch’ voor de Russische boer wiens lot immers
te beklagen was (Bodianskij, Belinskij). Deze eenzijdige voorkeur ging voorbij aan het feit dat
de boeren ook heel andere (vrolijker) genres van volksmuziek kenden, maar die waren vaak
verbonden met bepaalde werkzaamheden waar de hoge heren niet bij aanwezig waren
(terwijl de protyazhnaya juist wel ten gehore werd gebracht in de personeelsvertrekken
waartoe de hoge heren wel toegang hadden). Zij hadden dus een heel eenzijdig beeld van
